Bronşit: Evde Kendinize Nasıl Bakabilirsiniz?

Genel Bakış

Bronşit, akciğerlerdeki hava yollarının (bronşların) iltihaplanmasıdır. Çoğu zaman soğuk algınlığı veya gribe yol açan virüsler neden olur. Bu iltihap nedeniyle hava yolları şişer ve balgam üretir, bu da öksürük ve hırıltıya yol açar. Akut bronşit genellikle kısa sürer ve kendiliğinden iyileşir. Ayrıca uzun süreli öksürük ve balgamla seyreden kronik bronşit de vardır; bu genellikle sigara içenlerde görülür ve ayrı bir değerlendirme gerektirir.

Evet, son derece yaygındır. Özellikle kış aylarında hemen her yaştan insanda bronşit görülebilir. Solunum yolu enfeksiyonlarının en sık karşılaşılan türlerinden biridir.

Bronşit herkeste olabilir, ancak çocuklar, yaşlılar, sigara içenler, astım veya KOAH gibi kronik akciğer hastalığı olanlar ile bağışıklık sistemi zayıf kişilerde daha sık görülür ve daha ağır seyredebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürük: Kuru ya da balgamlı olabilir
• Balgam: Renksiz, sarı, yeşil veya nadiren kanlı
• Göğüste sıkışma veya tıkanıklık hissi
• Nefes alırken hırıltı sesi
• Hafif ateş
• Yorgunluk ve halsizlik
• Boğaz ağrısı ve burun tıkanıklığı

Çocuklarda belirtiler

• Kulupla karakteristik öksürük
• Hızlı veya zorlu nefes alma, göğüs kafesinin içeri çekilmesi
• Hırıltılı solunum
• Ateş
• İştahsızlık ve huzursuzluk
• Bebeklerde emerken zorlanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Nefes darlığında ve öksürükte artış
• Kafa karışıklığı veya bilinç bulanıklığı (oksijen düşüklüğüne bağlı olabilir)
• Aşırı halsizlik
• Göğüs ağrısı veya sıkışması
• Ateş
• İştahsızlık ve hızlı kötüleşen genel durum

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler: Soğuk algınlığı ve gripten sorumlu virüsler bronşitin en sık nedenidir
• Bakteriler: Nadiren bazı bakteri enfeksiyonları bronşite yol açabilir
• Tahriş edici maddeler: Sigara dumanı, hava kirliliği, kimyasal gazlar veya tozlar hava yollarını tahriş edebilir

Risk faktörleri

• Sigara içmek ve pasif içicilik
• Astım, alerji veya kronik akciğer hastalığı olanlar
• Zayıf bağışıklık sistemi
• Bebeklik ve ileri yaş
• Soğuk mevsimler ve mevsimsel grip salgınları
• Tozlu, dumanlı veya kirli iş ortamları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı dinlenirken kötüleşiyorsa
• Öksürükle kan geliyorsa
• Yüksek ateş 3 günden uzun sürüyorsa
• Göğüs ağrısı veya göğüste ciddi sıkışma varsa
• Bebek, yaşlı veya kronik hastalığı olan biri bronşit belirtileri yaşıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük 10 günden uzun sürüyorsa
• Balgamın miktarı artıyor veya koyulaşıyorsa
• Evde bakıma rağmen belirtiler iyileşmek yerine kötüleşiyorsa
• Hastalığı sık sık tekrarlayan bir kişiyseniz

Tanı

Doktor öncelikle belirtilerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Stetoskopla akciğerlerinizi dinleyerek hırıltı ve hava akışını değerlendirir. Çoğu zaman bronşit tanısı muayene ile konabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene ve akciğer dinleme
• Pulse oksimetre: Parmaktan oksijen seviyesi ölçümü
• Göğüs röntgeni: Zatürre gibi başka hastalıkları eleme şansı
• Balgam kültürü: Nadiren, enfeksiyon etkenini belirlemek için
• Kan testi: Enfeksiyon belirtilerini kontrol etmek için

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz sizden öksürmenizi, derin nefes almanızı isteyebilir. Bazen testler gerekmez, ancak gerekirse bu testler aynı gün içinde yapılabilir. Sonuçlar genellikle 1-2 saat veya birkaç gün içinde hazır olur ve doktorunuz size sonuçları açıklar.

Tedavi

Akut bronşit tedavisinin temeli evde bakımdır. Vücudun virüsle kendi başına savaşması gerekir. Tedavi belirtileri hafifletmeye yoğunlaşır. Antibiyotikler yalnızca bakteriyel enfeksiyon saptandığında kullanılır, çoğu bronşitte gerekmez.

Evde kişisel bakım

• Bol bol istirahat edin, vücudunuzu zorlamayın.
• Günde en az 8-10 bardak su veya ılık sıvı tüketin.
• Sıcak duş alın, buharı içinize çekin; bu öksürüğü ve balgamı yumuşatır.
• Odanızın havasını nemli tutun, hava nemlendirici kullanabilirsiniz.
• Sigara ve her türlü dumanı ortamdan uzaklaştırın.
• Balgamı çıkarmak için öksürüğünüzü bilinçli olarak bastırmayın.
• 1 yaşından büyükseniz ılık içeceklere bal ekleyebilirsiniz (bebeklere bal verilmez).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz öksürük şurubu, balgam söktürücü veya nefes açıcı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların adını ve dozunu yalnızca doktorunuz belirler. Ateş ve ağrı için doktor tarafından uygun görülen ilaçlar kullanılabilir. Grip virüsü tespit edilen bazı riskli hastalarda antiviral tedavi uygulanabilir; antibiyotikler yalnızca bakteriyel enfeksiyon varlığında reçete edilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bronşit tedavisinde cerrahi asla gerekli değildir.

Bu durumla yaşamak

Bronşit olduğunuzda iş, okul veya günlük yoğun aktivitelere ara verin. Belirtiler geçene kadar evde kalın. Dinlenmeyi önceliğiniz yapın ve bol sıvı içmeyi ihmal etmeyin. Enerjiniz yerine geldikçe aktivitelerinizi kademeli olarak artırın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın; bunun için doktorunuzdan destek alın.
• Evinizde ve arabanızda sigara içilmesine izin vermeyin.
• Ellerinizi sık sık yıkayın, kalabalık ortamlarda maske kullanabilirsiniz.
• Kitap okuyarak, yumur yaparak veya sakin müzikle dinlenmeye zaman ayırın.
• Düzenli uyuyun, odanızın havalandırmasını sağlayın.

Diyet ve egzersiz

İyileşme döneminde su, ıhlamur, çorba gibi sıvıları sık tüketin. Hafif ve besleyici yemekler (sebze çorbaları, haşlanmış sebzeler, meyve) vücudunuzu destekler. Ağır egzersizden kaçının; dinlenin. Belirtiler geçtikten sonra kısa yürüyüşlerle başlayın ve durumunuza göre yavaşça artırın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren öksürük ve halsizlik moral bozukluğu yaratabilir. Bu durumun geçici olduğunu kendinize hatırlatın. Kendinize küçük hedefler belirleyin (gün içinde kısa bir dinlenme, sıcak bir çay içmek) ve hissettiklerinizi yakınlarınızla paylaşın. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek istemekten çekinmeyin.

Önleme

Bronşitin tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir. Ancak riski büyük ölçüde azaltabilirsiniz: ellerinizi sık yıkamak, kalabalık ve hasta kişilerden uzak durmak, sigaradan kaçınmak ve gribal enfeksiyonlara karşı korunmak önemlidir.

Aşılar

Grip aşısı, bronşite yol açan virüslere karşı koruma sağlar ve riskli kişilerde hastalığın şiddetini azaltabilir. Zatürre (pnömokok) aşısı da özellikle yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar için önerilebilir. Hangi aşıların size uygun olduğunu Sağlık Bakanlığı rehberliği doğrultusunda doktorunuza danışın.

Tarama programları

Bronşit için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak kronik öksürüğünüz varsa, sigara içiyorsanız ve 40 yaş üstüyseniz düzenli olarak akciğer sağlığınızı kontrol ettirmeniz faydalı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Zatürre: Enfeksiyon akciğer dokusuna yayılabilir
• Kronik bronşite dönüşme, özellikle sigara içenlerde
• Solunum yetmezliği: Akciğerlerin oksijen sağlamada yetersiz kalması
• Hastalığın uzaması ve yaşam kalitesinin düşmesi

Uzun vadeli görünüm

İyi haber: Akut bronşit çoğu insanda 1-3 hafta içinde kendiliğinden düzelir. Öksürük bazen 3 hafta kadar sürebilir, ancak bu tamamen normaldir. Evde dinlenme, bol sıvı ve doktorunuzun önerilerine uyduğunuz sürece tam bir iyileşme beklenir. Sigara içmiyorsanız ve başka bir akciğer hastalığınız yoksa kronikleşme riski oldukça düşüktür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.