Öksürük Takip Bakımı: Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Öksürük, vücudun hava yollarını temizlemeye çalışan doğal bir savunma mekanizmasıdır. Akciğerlere giden boruları (hava yolları) tahriş eden maddelerden kurtulmak için havanın ani ve güçlü bir şekilde dışarı atılmasıdır. Takip bakımı; öksürük şikâyetinin ne kadar sürdüğünü, nasıl değiştiğini ve altta yatan bir neden olup olmadığını düzenli olarak izlemeyi içerir.

Evet, öksürük en sık doktora başvuru nedenlerinden biridir. Hemen hemen herkes hayatının bir döneminde öksürük yaşar.

Öksürük her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak bebekler, küçük çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler öksürüğe neden olan hastalıklara karşı daha hassastır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru öksürük (balgam çıkarmayan)
• Balgamlı öksürük (balgam çıkaran)
• Gece artan öksürük
• Boğaz ağrısı veya kaşıntısı
• Göğüste hırıltı sesi

Çocuklarda belirtiler

• Ateş
• Beslenme güçlüğü
• Nefes alırken hırıltı sesi
• Öksürük sonrası kusma
• Morarma veya solukluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• İştahsızlık
• Kafa karışıklığı veya dalgınlık

Nedenler

Ana nedenler

• Soğuk algınlığı, grip veya COVID-19 gibi viral enfeksiyonlar
• Bakteriyel bronşit veya zatürre
• Alerjik reaksiyonlar (polen, toz, hayvan tüyü)
• Astım
• Mide asidinin yemek borusuna kaçması (reflü)
• Sigara ve diğer tütün ürünleri
• Bazı tansiyon ilaçları gibi ilaçların yan etkisi

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya sigara dumanına maruz kalmak
• Alerji öyküsü
• Astım veya kronik akciğer hastalığı
• Tozlu veya kimyasal maddelerle çalışmak
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı yaşıyorsanız
• Öksürürken kan geliyorsa
• Yüksek ateşiniz varsa
• Öksürük 3 haftadan uzun sürdüyse
• Göğüs ağrınız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük bir haftayı geçtiyse
• Öksürük uyku veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Sık sık öksürük atakları yaşıyorsanız

Tanı

Doktor, öksürüğünüzün hikâyesini dinleyerek ve akciğerlerinizi dinleyerek genellikle ilk değerlendirmeyi yapar. Öksürüğün süresi, balgam olup olmadığı ve diğer belirtiler tanı için önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer filmi (göğüs röntgeni)
• Kan testleri
• Balgam kültürü (balgam örneğinin incelenmesi)
• Solunum fonksiyon testi (nefes ölçümü)
• Alerji testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size öksürüğün ne zaman başladığını, neyin artırdığını, balgam olup olmadığını, sigara kullanıp kullanmadığınızı ve başka hastalıklarınızı soracaktır. Muayene sırasında steteskopla akciğerlerinizi dinleyecektir. Gerekirse yukarıdaki testlerden bazıları istenebilir.

Tedavi

Öksürük tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır. Enfeksiyon varsa enfeksiyonun iyileşmesi, alerji varsa alerjiden korunma ve astım varsa astım kontrolünün sağlanması önceliklidir. Doktorunuzun önerdiği dışında öksürük şurubu veya antibiyotik kullanmamalısınız.

Evde kişisel bakım

• Bol su için; vücudun nemli kalması öksürüğü yumuşatır.
• Bal (1 yaşından büyük çocuklarda ve yetişkinlerde) veya ıhlamur gibi bitki çayları boğazı rahatlatabilir.
• Odanın havasını nemlendirin; kuru hava öksürüğü kötüleştirebilir.
• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan kaçının.
• Yeterince dinlenin ve uyuyun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, öksürüğün nedenine göre balgam söktürücü, öksürük kesici, alerji ilaçları, nefes açıcı inhalerler veya asit giderici ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların hiçbirini doktor önerisi olmadan kullanmamalısınız. Antibiyotikler yalnızca bakteriyel enfeksiyonlarda etkilidir ve virüs kaynaklı öksürükte işe yaramaz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Öksürük çoğu zaman cerrahi gerektirmez. Ancak akciğerde kitle, yabancı cisim veya ciddi yapısal bir sorun tespit edilirse, bu durumun tedavisinde cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Bu durumla yaşamak

Öksürük takibini düzenli yapın: Öksürüğün ne zaman arttığını, balgamın miktarını ve rengini not edin. Doktorunuzun belirlediği kontrol randevularına mutlaka gidin. Öksürük şikâyetinizdeki değişiklikleri sağlık ekibinizle paylaşın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.
• Evde toz, polen ve hayvan tüyü gibi alerjenleri azaltın.
• Ellerinizi sık sık yıkayın, enfeksiyonlardan korunun.
• Düzenli uyuyun ve stresten kaçının.
• Hava kirliliğinin yoğun olduğu saatlerde dışarı çıkmamaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek bağışıklık sistemini güçlendirir. Bol sebze, meyve ve lifli gıdalar tüketin. Yürüyüş gibi düşük tempolu egzersizler akciğer sağlığını destekleyebilir. Ancak egzersiz sırasında nefes darlığı yaşarsanız durup dinlenin ve doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik öksürük uykuyu, sosyal ilişkileri ve günlük yaşamı etkileyerek kaygı, huzursuzluk ve çaresizlik hissi yaratabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Kendinizi yalnız hissettiğinizde doktorunuzdan veya bir ruh sağlığı uzmanından destek istemekten çekinmeyin.

Önleme

Öksürüğün birçok nedeni önlenebilir. İyi el hijyeni, kalabalık ortamlardan kaçınma, sigara dumanına maruz kalmama ve genel sağlık kurallarına uyma öksürüğe yol açan enfeksiyonların ve tahrişlerin önlenmesine yardımcı olur.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömokok) aşıları, öksürüğün önemli nedenlerinden olan ciddi enfeksiyonlara karşı koruma sağlayabilir. Aşı takviminizi aile hekiminizle görüşün.

Tarama programları

Öksürük için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak öksürük 3 haftadan uzun sürüyorsa veya tekrarlıyorsa, düzenli kontrol ve gerekli tetkiklerle altta yatan nedenin erken tespiti önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik öksürük uyku düzenini bozar
• Göğüs ve karın kaslarında ağrı ve yorgunluk oluşabilir
• Bayılma veya baş dönmesi yaşanabilir
• Kaburga kırığı riski artabilir
• İdrar kaçırma gibi ek sorunlar görülebilir

Uzun vadeli görünüm

Çoğu öksürük birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Altta yatan neden doğru şekilde tedavi edildiğinde öksürük genellikle tamamen kaybolur. Kronik öksürükte bile uygun tedavi ve düzenli takip ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.