CT pulmonary angiogram

Genel Bakış

BT pulmoner anjiyografi (BTPA), akciğerlere kan taşıyan damarları (pulmoner arterler) ayrıntılı gösteren özel bir bilgisayarlı tomografi (BT) taramasıdır. Damar içine verilen bir kontrast madde sayesinde kan pıhtıları (emboli) net olarak görülebilir.

BT pulmoner anjiyografi, acil servislerde ve ani nefes darlığı, göğüs ağrısı gibi belirtilerle başvuran hastalarda sıkça kullanılan bir görüntüleme yöntemidir.

En çok, bacak derin ven trombozu öyküsü olan, uzun süre hareketsiz kalan, kanser tedavisi gören veya yakın zamanda büyük bir ameliyat geçiren kişilere uygulanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ani başlayan nefes darlığı
• Göğüste batma veya baskı hissi
• Kan tükürme (hemoptizi)
• Hızlı veya düzensiz kalp atışı (çarpıntı)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadirdir ancak nefes darlığı, morarma (siyanoz) ve ani ağlama nöbetleri görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tipik belirtiler (göğüs ağrısı, nefes darlığı) hafif olabilir; bunun yerine bayılma, kafa karışıklığı veya düşme gibi atipik belirtiler öne çıkar.

Nedenler

Ana nedenler

• Bu testin yapılmasına neden olan en sık durum, bacak veya başka bir bölgeden akciğere giden bir kan pıhtısıdır (pulmoner emboli).
• Diğer nedenler arasında akciğer damarlarında daralma veya tıkanmaya yol açan tümörler ile bağ dokusu hastalıkları sayılabilir.

Risk faktörleri

• Uzun süreli hareketsizlik (ameliyat sonrası, uzun yolculuk)
• Geçirilmiş veya aktif kanser
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem
• Aşırı kilolu olmak (obezite)
• Sigara içmek
• Doğum kontrol hapları veya hormon tedavisi
• Ailede pıhtılaşma bozukluğu öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' başlığında sayılan belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Bir bacağınızda şişlik, ağrı ve kızarıklık varsa (derin ven trombozu belirtisi) aynı gün bir doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ailenizde pıhtılaşma sorunu varsa veya yakınınızda pulmoner emboli geçiren olduysa, risk değerlendirmesi için bir doktora danışabilirsiniz.

Tanı

BT pulmoner anjiyografi, pulmoner emboli tanısında altın standart olarak kabul edilir. D-dimer kan testi ve bacak ultrasonu gibi ilk testlerden sonra şüphe devam ederse BTPA istenir.

Yapılabilecek testler

• BT pulmoner anjiyografi
• D-dimer kan testi
• Bacak ultrasonu (derin ven trombozu taraması)

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesi aç olmanız gerekmez. Damar yolunuz açılır ve kontrast madde enjekte edilir. Enjeksiyon sırasında hafif bir sıcaklık hissi yaşayabilirsiniz. Tarama sırasında birkaç saniye nefesinizi tutmanız istenir. İşlemden sonra normal aktivitelerinize dönebilirsiniz.

Tedavi

Test sonucunda pıhtı bulunursa tedavi genellikle kan sulandırıcı ilaçlarla başlar. İlaçlar pıhtının büyümesini ve yeni pıhtı oluşumunu engeller. Tedavi süresi ve ilaç türü, pıhtının yerine ve kişisel risk faktörlerinize göre değişir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi yazacaktır.

Evde kişisel bakım

• Bol su için, özellikle kontrast madde alımı sonrası böbreklerinizin yükünü hafifletmek için.
• Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının; ara ara bacak egzersizleri yapın.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmadan kullanın.

Tıbbi tedaviler

Tedavide damar yolu veya ağız yoluyla verilen kan sulandırıcı ilaçlar kullanılır. Büyük ve hayatı tehdit eden pıhtılarda pıhtı eritici (trombolitik) tedavi uygulanabilir. Bazı özel durumlarda, pıhtıyı çıkarmak için kateter yoluyla müdahale veya cerrahi embolektomi yapılabilir. Tüm bu tedavilere doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi embolektomi, ilaç tedavisine yanıt vermeyen veya kanama riski yüksek olan hastalarda nadiren başvurulan bir yöntemdir.

Bu durumla yaşamak

Pulmoner emboli geçiren birçok kişi tamamen iyileşir. Kan sulandırıcı ilaçları düzenli kullanmak ve kontrolleri aksatmamak çok önemlidir. Bazı kişilerde uzun süreli nefes darlığı kalabilir; bu durumda solunum terapisi ve egzersiz faydalı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yürüyüş ve bacak egzersizleri yapın.
• Uzun uçak veya otobüs yolculuklarında sık sık kalkıp dolaşın.
• Sigara içmeyin.
• Doktorunuz onaylamadan aspirin gibi kan sulandırıcı etkisi olan bitkisel takviyeler kullanmayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir kiloda kalmak ve düzenli egzersiz yapmak, pıhtı riskini azaltır. Doktorunuz size uygun bir egzersiz programı önerebilir. Diyetinizde K vitamini içeren besinleri (ıspanak, brokoli, kara lahana) aşırı miktarda ve her gün aynı porsiyonda tüketmekten kaçının, çünkü bazı kan sulandırıcılarla etkileşime girebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Pulmoner emboli geçirmek korkutucu olabilir. Anksiyete, depresyon veya gelecekte başka pıhtı geçirme korkusu normaldir. Yaşadığınız duyguları ailenizle veya bir psikologla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Pulmoner embolinin bir kısmı önlenebilir. Özellikle ameliyat sonrası, uzun yolculuklarda ve hareketsiz dönemlerde bacak egzersizleri yapmak, bol su içmek ve doktor önerisiyle varis çorabı kullanmak pıhtı riskini azaltır.

Tarama programları

Toplumda rutin bir tarama önerilmez. Ancak daha önce pıhtı geçiren veya ailesinde pıhtılaşma bozukluğu olan kişiler, doktor kontrolünde gerekli testleri yaptırabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen pulmoner emboli ciddi nefes darlığına, düşük tansiyona, kalp yetmezliğine ve hatta ani ölüme yol açabilir.
• Uzun vadede kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon (KTPH) adı verilen ve kalbin sağ tarafını zorlayan bir durum gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı konulduğunda ve uygun tedavi başlandığında pulmoner emboli çoğunlukla başarılı bir şekilde tedavi edilir. Hastaların büyük kısmı tamamen iyileşir ve normal hayatlarına döner. Tedavi sonrası düzenli kontroller ve sağlıklı yaşam tarzı, tekrarlama riskini en aza indirir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.