Fainting feeling

Genel Bakış

Baygınlık hissi, kişinin kendini zayıf, başı dönmüş ve sanki bayılacakmış gibi hissetmesidir. Bazen kısa süreli bilinç kaybı (bayılma) da olabilir. Beyne yeterince kan gitmediğinde ortaya çıkar ve genellikle geçicidir.

Evet, oldukça yaygındır. Neredeyse herkes hayatında en az bir defa baygınlık hissi yaşar.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Gençlerde sıklıkla duygusal tetikleyicilere bağlıyken, yaşlılarda ilaçlar veya tansiyon değişimleri nedeniyle daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Baş dönmesi veya sersemlik
• Gözlerde kararma veya bulanık görme
• Mide bulantısı
• Terleme (soğuk ter)
• Zayıflık veya güçsüzlük hissi
• Kulaklarda uğultu
• Bilincin kısa süreli kaybolması (bayılma)

Çocuklarda belirtiler

• Aynı yetişkinlerdeki gibi baş dönmesi ve mide bulantısı
• Karın ağrısı veya huzursuzluk
• Aşırı sıcakta oynarken daha sık görülür

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Aniden ayağa kalkınca baş dönmesi (ortostatik hipotansiyon)
• İlaç değişiklikleri sonrası ortaya çıkabilir
• Düşme riskini artırabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Vazovagal senkop (duygusal stres, korku, acı veya kan görme gibi tetikleyiciler)
• Dehidrasyon (yetersiz sıvı tüketimi)
• Uzun süre ayakta durmak veya sıcak ortamda kalmak
• Aniden ayağa kalkmak (ortostatik hipotansiyon)
• Düşük kan şekeri (özellikle öğün atlandığında)
• Kansızlık (anemi)
• Kalp ritim bozuklukları veya kalp kapak hastalıkları (nadiren)

Risk faktörleri

• Çok sıcak veya havasız ortamlar
• Yetersiz sıvı alımı
• Açlık veya düzensiz beslenme
• Stres veya panik atak öyküsü
• Bazı tansiyon, kalp veya depresyon ilaçları
• Yaşlılık (tansiyon denge mekanizmalarının zayıflaması)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Baygınlık hissi veya bayılma, daha önce söylenen acil belirtilerden biriyle birlikteyse hemen 112'yi arayın.
• İlk defa bayıldıysanız ve nedenini bilmiyorsanız aile hekiminize veya bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Benzer ataklar sık sık tekrarlıyorsa ve altta yatan bir neden olabileceğini düşünüyorsanız.
• Bayılma sonrası herhangi bir yaralanma olmasa bile bir kez de olsa doktora görünmek iyi bir fikirdir.

Tanı

Doktorunuz, baygınlık hissinizi ne zaman, nerede ve nasıl yaşadığınızı detaylıca dinler. Tansiyon ve nabzınızı kontrol eder. Bazen ayaktayken veya yatarken tansiyon ölçümleri yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kansızlık, şeker ve elektrolit seviyeleri için)
• Elektrokardiyogram (EKG, kalbin elektriksel aktivitesini değerlendirir)
• Uzun süreli EKG (Holter veya olay kaydedicisi)
• Ekokardiyografi (kalbin yapısını görüntüleme)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz muayene sonrası gerekli testleri belirler. Çoğu zaman ilk adım aile hekiminize gitmektir. Gerekirse sizi bir kardiyolog veya nöroloğa yönlendirebilir.

Tedavi

Tedavi, baygınlık hissinin nedenine bağlıdır. Çoğu durumda basit önlemler ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterlidir. Altta yatan bir hastalık varsa öncelikle o tedavi edilir.

Evde kişisel bakım

• Baygınlık hissettiğinizde hemen uzanın ve bacaklarınızı yukarı kaldırın.
• Oturuyorsanız başınızı dizlerinizin arasına doğru eğin.
• Yavaşça ayağa kalkın, ani hareketlerden kaçının.
• Bol su için, özellikle sıcak havalarda veya egzersiz sonrası.
• Atlanmış bir öğün varsa hemen küçük bir şeyler yiyin (örneğin bir kraker veya meyve).
• Dar kıyafetleri gevşetin ve ortamı havalandırın.

Tıbbi tedaviler

Nedene yönelik tedavi planlanır. Örneğin, kansızlık varsa demir takviyesi önerilebilir, tansiyon ilaçları ayarlanabilir veya kalp ritim sorunları için ilaç başlanabilir. Tüm tedaviler doktor kontrolünde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, kalp kapak hastalığı veya ciddi ritim bozukluğu gibi durumlarda cerrahi gerekebilir. Bu durumda doktorunuz sizi detaylı bilgilendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Baygınlık hissi genellikle geçicidir ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkilemez. Ancak tekrarlayan ataklar yaşam kalitesini düşürebilir. Atakları tetikleyen durumları tanımak ve önlem almak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve düzenli beslenin, öğün atlamayın.
• Günde en az 8-10 bardak su içmeye özen gözterin.
• Ani pozisyon değişikliklerinden kaçının (yataktan kalkarken önce oturun, bekleyin).
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya yürüyüş yapın.
• Aşırı sıcaktan kaçının, serin yerlerde bulunun.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, düzenli egzersiz (ancak aşırı zorlayıcı olmayan) baygınlık hissini azaltabilir. Egzersiz sırasında veya sonrasında baş dönmesi olursa durun ve dinlenin. Tuz tüketimi konusunda doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık tekrarlayan baygınlık atakları kaygıya yol açabilir, hatta panik atakları tetikleyebilir. Bu kısır döngüyü kırmak için bir ruh sağlığı uzmanından destek almak faydalı olabilir.

Önleme

Çoğu baygınlık hissi önlenebilir. Tetikleyicilerinizi tanımak ve onlardan kaçınmak en etkili yöntemdir. Bol sıvı tüketmek, ani hareketlerden kaçınmak ve düzenli uyumak önemlidir.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri (tansiyon, kan şekeri, kansızlık taramaları) altta yatan nedenlerin erken tespitini sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bayılma sırasında düşmeye bağlı kafa travması, kırık veya yaralanmalar oluşabilir.
• Altta yatan kalp hastalığı gibi ciddi bir durum varsa teşhis edilmezse ilerleyebilir.
• Sık ataklar günlük aktiviteleri kısıtlayabilir ve düşme korkusu nedeniyle yaşam kalitesini düşürebilir.

Uzun vadeli görünüm

Baygınlık hissi genellikle iyi huyludur ve uygun önlemlerle kontrol altına alınabilir. Altta yatan nedene bağlı olarak tedavi edildiğinde tamamen düzelebilir. Düzenli doktor takibi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile çoğu kişi normal bir hayat sürer.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.