Vertigo sensation

Genel Bakış

Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresindeki nesnelerin dönüyormuş gibi hissetmesidir. Bu, baş dönmesi olarak bilinen sorunun özel bir türüdür ve genellikle iç kulaktaki denge sistemindeki bir sorundan kaynaklanır.

Evet, vertigo oldukça yaygındır. Özellikle yaş ilerledikçe daha sık görülür.

Vertigo her yaşta görülebilir, ancak 65 yaş üstündeki erişkinlerde ve kadınlarda daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dönme hissi (kendinizin veya çevrenin döndüğünü hissetme)
• Denge kaybı veya düşme hissi
• Mide bulantısı veya kusma
• Terleme ve hızlı kalp atışı
• Baş ağrısı veya kulak çınlaması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar vertigoyu 'başım dönüyor' yerine 'sallanıyorum' veya 'kayıyorum' diye ifade edebilir.
• Aniden ortaya çıkan dengesizlik, tutunma ihtiyacı
• Ağlama, huzursuzluk, yemek yemeyi reddetme
• Göz hareketlerinde anormallik (nistagmus)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Düşme korkusu ve denge kaybı daha belirgindir.
• Baş dönmesi hissi daha hafif olabilir, ancak düşme riski yüksektir.
• Bayılma hissi veya sersemlik sık görülür.
• Boyun veya sırtta sertlik, görme bulanıklığı eşlik edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• İç kulaktaki denge kristallerinin yerinden oyması (BPPV – benign paroksismal pozisyonel vertigo)
• İç kulak iltihabı (labirentit) veya vestibüler sinir iltihabı (vestibüler nörit)
• Meniere hastalığı (iç kulakta sıvı birikimi ve basınç)
• Migren tipi baş ağrıları (vestibüler migren)
• Kafa travması, boyun yaralanmaları
• Bazı ilaçların yan etkileri (doktorunuza danışın)

Risk faktörleri

• Yaş (65 üstü)
• Kadın cinsiyet
• Geçirilmiş kafa travması
• Migren öyküsü
• Stres, yorgunluk, uykusuzluk
• Orta veya iç kulak enfeksiyonları
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum kısmında belirtilen belirtiler varsa
• Vertigo düşmeye neden oluyorsa
• Bir saatten uzun süren şiddetli ataklar

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Vertigo ilk kez oluyorsa veya sık tekrarlıyorsa
• Denge sorunu günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Vertigo ile birlikte işitme kaybı, kulak çınlaması veya baş ağrısı varsa
• Aile hekiminize danışarak uygun uzmana (KBB, nöroloji) yönlendirilebilirsiniz.

Tanı

Doktor, belirtilerinizi dinleyerek ve bazı basit pozisyon testleri yaparak vertigonun nedenini anlamaya çalışır. Özellikle Dix-Hallpike testi denilen baş hareket testi BPPV tanısında kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (denge testleri, göz hareketlerinin incelenmesi)
• İşitme testi (odyometri)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRG) veya bilgisayarlı tomografi (BT) – nadiren gerekir
• Kan testleri (enfeksiyon, elektrolit dengesizliği gibi nedenleri elemek için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktor muayenesi genellikle ağrısızdır. Başınızı hızlıca bir tarafa çevirmeniz veya sırtüstü yatmanız istenebilir. Bu testler vertigo atağını tetikleyebilir ancak tanı için gereklidir. Sonuçlara göre tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Tedavi, vertigonun altında yatan nedene göre değişir. Amaç belirtileri hafifletmek, dengeyi düzeltmek ve tekrarlamayı önlemektir. Çoğu durumda kendi kendine uygulanabilecek basit önlemler yeterlidir.

Evde kişisel bakım

• Atak sırasında hareketsiz bir pozisyonda (genellikle etkilenen kulak yukarı bakacak şekilde) dinlenin.
• Ani baş hareketlerinden kaçının, yavaşça kalkın.
• Güvende olmak için baston veya destek kullanın.
• Atak sonrası bol su için, kafein ve alkolden uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, dengeyi düzenleyen ilaçlar (vestibüler supresanlar), mide bulantısını gideren ilaçlar veya iltihap durumunda kısa süreli kortikosteroidler önerebilir. BPPV için Epley manevrası gibi pozisyon değiştirme hareketleri başarılı bir tedavi yöntemidir. Enfeksiyon varsa antibiyotik kullanılabilir. İlaç isimleri ve dozlarını doktorunuz belirler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, özellikle Meniere hastalığı gibi durumlarda veya iç kulakta basıncı azaltmak için cerrahi gerekebilir. Bu, diğer tedavilere yanıt alınamayan hastalar için son çaredir.

Bu durumla yaşamak

Vertigo atakları genellikle birkaç dakika sürer ve sonrasında normale dönersiniz. Ancak sık ataklar yaşam kalitesini etkileyebilir. Evde düşmeye karşı önlem alın (halıları sabitleyin, gece lambası kullanın). Atak anında oturun veya uzanın, başınızı oynatmamaya çalışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yavaş hareket edin, ani dönüşlerden kaçının.
• Stresten uzak durun, düzenli uyuyun.
• Kafein, alkol ve tuz tüketimini sınırlayın (özellikle Meniere hastalığında).
• Egzersiz yaparken dengeyi zorlamayacak aktiviteler seçin (yürüyüş, yüzme).
• Sigara içiyorsanız bırakmayı düşünün.

Diyet ve egzersiz

Tuz alımını azaltmak iç kulak basıncını dengelemeye yardımcı olabilir. Bol su için. Denge egzersizleri (vestibüler rehabilitasyon) bir fizyoterapist eşliğinde atak sıklığını azaltabilir. Haftada birkaç kez 15-20 dakika yürüyüş yapmak dengeyi korur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vertigo, anksiyete ve düşme korkusuna neden olabilir. Bu duygularınızı paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz.

Önleme

Tüm vertigo türleri önlenemese de, bazı önlemler riski azaltabilir. Düzenli uyku, stresten kaçınma, baş ve boyun travmalarından korunma, tuz alımını sınırlama ve migreni kontrol altında tutma gibi önlemler faydalı olabilir.

Aşılar

Vertigoyu doğrudan önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

Vertigo için rutin bir tarama önerilmez. Ancak baş dönmesi şikayetiniz varsa doktora danışmalısınız.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve yaralanma riski artar (özellikle yaşlılarda kemik kırıkları).
• Kazalar (araç kullanırken atak gelmesi).
• Anksiyete, depresyon, sosyal izolasyon.
• Uzun süreli denge bozukluğu (kronik dengesizlik).

Uzun vadeli görünüm

Çoğu vertigo türü tedavi ile düzelir veya kontrol altına alınır. BPPV gibi durumlarda bir veya iki seans pozisyonel manevra yeterli olabilir. Meniere hastalığı gibi kronik durumlarda bile ilaç ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile atak sıklığı azaltılabilir. Önemli olan doğru tanı ve uygun tedaviye erken başlamaktır. Vertigo ile yaşamak mümkündür; doktorunuz sizin için en iyi planı oluşturacaktır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.