İmpetigo

Genel Bakış

İmpetigo, deri yüzeyinde oluşan, son derece bulaşıcı bir bakteri enfeksiyonudur. Genellikle kırmızı yaralar, kabarcıklar ve bal rengi kabuklanmalarla kendini gösterir. Çoğu zaman hafif seyreder ve tedavi edilebilir.

Evet, impetigo özellikle çocuklarda çok sık görülen bir deri enfeksiyonudur. Dünya genelinde her yaşta rastlanabilir.

En çok okul öncesi ve okul çağındaki çocukları etkiler. Bununla birlikte, bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde, diyabet hastalarında ve yakın temasın yoğun olduğu ortamlarda (kreş, yurt, spor salonu gibi) her yaşta görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kırmızı, içi sıvı dolu kabarcıklar veya yaralar
• Yaraların patlayarak üzerinde bal rengi, kalın bir kabuk oluşması
• Hafif kaşıntı veya yanma hissi
• Yaralar en sık ağız ve burun çevresinde, bazen kollarda, bacaklarda görülür.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler aynıdır ancak yaralar genellikle yüz, ağız ve burun çevresinde yoğunlaşır.
• Yaralar kaşındığı için çocuk daha fazla kaşıyabilir ve enfeksiyonu vücudun başka bölgelerine yayabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde impetigo daha yaygın olmamakla birlikte, eğer bağışıklık sistemi zayıfsa veya cildinde yaralar varsa enfeksiyon daha şiddetli seyredebilir.
• Yaralar daha geniş alana yayılabilir veya ikincil bir cilt enfeksiyonuna (selülit) dönüşebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Başlıca neden streptokok veya stafilokok adı verilen bakterilerin cilde girmesidir.
• Bakteriler genellikle ciltteki bir kesik, sıyrık, böcek ısığı veya egzama gibi hasarlı bölgelerden girer.
• Enfeksiyon, enfekte kişiyle doğrudan temas (dokunma, öpüşme) veya ortak kullanılan havlu, çarşaf, oyuncak gibi eşyalar yoluyla bulaşır.

Risk faktörleri

• Çocuk olmak (özellikle 2-5 yaş)
• Kalabalık, hijyen koşullarının zor olduğu ortamlarda yaşamak
• Cilt bütünlüğünü bozan egzama, uyuz gibi rahatsızlıklar
• Zayıf bağışıklık sistemi (diyabet, HIV, uzun süreli steroid kullanımı gibi durumlar)
• Sıcak ve nemli iklimlerde yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa derhal 112'yi arayın.
• Yaralar hızla yayılıyor veya kötüleşiyorsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif belirtileriniz varsa ve impetigo olduğunuzdan şüpheleniyorsanız, birkaç gün içinde bir aile hekimine veya dermatolojiye (cilt hastalıkları) görünün.
• Okul veya kreşe giden bir çocukta yaralar fark ederseniz, doktor görüşü almadan çocuğunuzu okula göndermeyin.

Tanı

Doktorunuz, cildinizdeki yaraları ve kabuklanmaları inceleyerek impetigo tanısını koyabilir. Tipik görünüm çoğu zaman tanı için yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Nadiren, yaradaki sıvıdan sürüntü örneği alınarak laboratuvara gönderilir (kültür testi). Bu test, hangi bakteri türünün enfeksiyona neden olduğunu belirlemek için yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce yaraları ve çevresini temiz bir şekilde değerlendirecektir. Gerekirse sürüntü alındıktan sonra size tedavi önerileri verilecektir. İşlem ağrısızdır ve kısa sürer.

Tedavi

İmpetigo tedavisinin amacı enfeksiyonla savaşmak, yayılmasını önlemek ve iyileşmeyi hızlandırmaktır. Tedavi, enfeksiyonun yaygınlığına ve kişinin sağlık durumuna göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Yaraları temiz ve kuru tutun. Günde birkaç kez sabun ve suyla nazikçe yıkayın.
• Kabuklanmaları zorla koparmayın; kendi kendine düşmesini bekleyin.
• Yaraları kaşımayın; kaşıntıyı azaltmak için doktorunuza danışabileceğiniz yöntemler vardır.
• Başkalarına bulaştırmamak için kendi havlunuzu, çarşafınızı ve kişisel eşyalarınızı ayrı kullanın.
• İyileşene kadar okul, kreş, spor salonu gibi kalabalık ortamlardan uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfeksiyonun hafif veya yaygın olmasına göre antibiyotik içeren bir krem veya ağızdan alınan antibiyotik reçete edebilir. Tedaviyi doktorunuzun önerdiği süre boyunca düzenli kullanmanız önemlidir. İlacın ismini ve dozunu doktorunuz belirleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale gerektiren bir durum değildir.

Bu durumla yaşamak

İmpetigosu olan bir kişi, yaralar tamamen iyileşene kadar evde kalmalı ve başkalarıyla yakın temastan kaçınmalıdır. Yaralar genellikle tedavinin başlamasından 24-48 saat sonra bulaşıcılığını kaybeder. Bu süreçte düzenli el yıkama ve kişisel hijyene özen göstermek çok önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık sabun ve suyla yıkayın, özellikle yaralara dokunduktan sonra.
• Tırnaklarınızı kısa tutun; kaşımaya bağlı yayılmayı azaltır.
• Yara iyileşene kadar ortak kullanılan eşyalardan (havlu, yastık, oyuncak) kaçının.
• Giysilerinizi ve yatak çarşaflarınızı sık sık ve sıcak suyla yıkayın.

Diyet ve egzersiz

İmpetigo için özel bir diyet veya egzersiz kısıtlaması yoktur. Ancak genel sağlığı desteklemek için dengeli beslenmek, bol su içmek ve dinlenmek iyileşmeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Özellikle çocuklar ve gençler, yaraların görünür olması nedeniyle utanç veya rahatsızlık hissedebilir. Bu geçici bir durumdur. Aile bireyleri, hastalığın geçici olduğunu ve tedaviyle tamamen düzeleceğini anlatarak desteği önemlidir. Gerekirse okul rehberlik servisinden veya bir çocuk psikoloğundan yardım alınabilir.

Önleme

Evet, impetigoyu önlemek mümkündür. En önemli adım düzenli el yıkamadır. Ciltteki herhangi bir kesik, sıyrık veya yara, temiz su ve sabunla yıkanmalı ve bir bandajla kapatılmalıdır. Enfekte kişilerle havlu, çarşaf veya giysi gibi eşyaları paylaşmaktan kaçının.

Aşılar

İmpetigoya doğrudan karşı koruyan bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Herhangi bir tarama testi önerilmez. Belirtiler ortaya çıktığında doktora başvurmak yeterlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Enfeksiyon tedavi edilmezse vücudun diğer bölgelerine yayılabilir.
• Nadiren, böbrek iltihabına (glomerülonefrit) yol açabilen bir streptokok türüne bağlıysa, idrarda kan veya köpüklenme, yüzde şişlik gibi belirtiler görülebilir.
• Derin cilt enfeksiyonu (selülit) gelişme riski vardır.

Uzun vadeli görünüm

İmpetigo için prognoz çok iyidir. Doğru tedavi ile bir-iki hafta içinde yaralar iyileşir ve çoğu durumda iz kalmaz. Tedavi edilmeyen vakalarda bile bağışıklık sistemi güçlü olan kişilerde kendiliğinden düzelme olabilir. Bununla birlikte, bulaşmayı önlemek ve olası komplikasyonlardan kaçınmak için tedavi önerilir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗
• Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD) ↗

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı - Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.