Akciğer Hastalıklarıyla Yaşamak

Genel Bakış

Akciğer hastalığı, nefes almayı ve akciğerlerin çalışmasını etkileyen hastalıkların ortak adıdır. Astım, KOAH, zatürre ve akciğer kanseri gibi pek çok farklı hastalık bu gruba girer. Bu hastalıkların ortak özelliği, solunum yollarını veya akciğer dokusunu etkileyerek nefes almayı zorlaştırmasıdır.

Evet, oldukça yaygındır. Astım, KOAH ve zatürre gibi hastalıklar toplumda milyonlarca insanı etkiler. Özellikle son yıllarda hava kirliliği ve sigara kullanımı nedeniyle akciğer hastalıkları daha da sık görülmektedir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Bununla birlikte sigara içenler, mesleki olarak toz veya kimyasallara maruz kalanlar, bebekler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar daha büyük risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı
• Geçmeyen öksürük
• Balgam
• Göğüs ağrısı
• Hırıltılı nefes
• Yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Hızlı nefes alıp verme
• Nefes alırken burun kanatlarının açılması
• Öksürük veya hırıltı
• Emme veya yeme güçlüğü
• Kilo alamama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İstirahatte bile nefes darlığı
• Aşırı yorgunluk
• Kafa karışıklığı veya sersemlik
• İştahsızlık
• Sık akciğer enfeksiyonu

Nedenler

Ana nedenler

• Sigara ve tütün ürünleri
• Zararlı toz ve kimyasalların solunması
• Hava kirliliği
• Virüs veya bakteri kaynaklı enfeksiyonlar
• Genetik yatkınlık

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya pasif içiciliğe maruz kalmak
• Tozlu, dumanlı veya kimyasal maddelerin bulunduğu ortamlarda çalışmak
• Sık solunum yolu enfeksiyonu geçirmek
• Ailede astım, KOAH veya akciğer kanseri öyküsü
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız aniden artıyorsa
• Kan tükürüyorsanız
• Göğüs ağrınız nefes almayı zorlaştırıyorsa
• Yüksek ateşe eklenen kötüleşen öksürüğünüz varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürüğünüz 3 haftadan uzun süredir geçmiyorsa
• Merdiven çıkarken nefesiniz yetmiyorsa
• Sık sık akciğer enfeksiyonu geçiriyorsanız
• Sigara kullanıyorsanız ve 40 yaşın üzerindeyseniz

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler, aile öykünüzü alır ve stetoskopla nefesinizi dinler. Gerekli gördüğü durumda bazı testler yapılır. Bu testler ağrısız ve genellikle kısa sürelidir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer röntgeni
• Solunum fonksiyon testi (nefes ölçüm testi)
• Kan testleri
• Balgam örneğinin incelenmesi
• Bilgisayarlı tomografi (BT)

Randevunuzda neler beklenir

Solunum fonksiyon testi için bir cihaza derin nefes alıp kuvvetlice üflemeniz istenir. Bu test acısızdır ve birkaç dakika sürer. Görüntüleme ve kan testleri de genellikle aynı gün içinde yapılabilir. Sonuçlar doktorunuzun doğru teşhis koymasına yardımcı olur.

Tedavi

Tedavi; hastalığın türüne, şiddetine ve kişinin genel sağlığına göre kişiselleştirilir. Amaç belirtileri azaltmak, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak, akciğer fonksiyonlarını korumak ve yaşam kalitesini yükseltmektir.

Evde kişisel bakım

• Sigarayı bırakmak için destek almak
• Doktorunuzun gösterdiği şekilde inhaler (nefes cihazı) kullanmak
• Solunum egzersizlerini düzenli yapmak
• Temiz havada bulunmak, hava kirliliğinden kaçınmak
• Doktorunuzun önerdiği aşıları yaptırmak

Tıbbi tedaviler

Tedavide nefes yollarını açmaya ve iltihabı azaltmaya yardımcı ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar genellikle solunum yoluyla (nefes cihazları veya sprey) alınır. Bazı hastalıklarda oksijen tedavisi veya akciğer rehabilitasyonu da önerilebilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı ileri evre akciğer hastalıklarında veya akciğer kanserinde cerrahi tedavi gerekebilir. Bu cerrahilerde hastalıklı akciğer dokusu kısmen veya tamamen çıkarılabilir ya da nadir durumlarda akciğer nakli yapılabilir. Bu karar, hastanın durumu detaylıca değerlendirildikten sonra verilir.

Bu durumla yaşamak

Akciğer hastalığıyla yaşam, günlük ritminizi iyi planlamanızı gerektirir. Kendinizi yormadan, dinlenerek hareket edin. Sabah saatleri bazı kişilerde daha rahattır; önemli işlerinizi bu saatlere denk getirebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın, kapalı alanlarda bile tütün dumanına maruz kalmayın
• Evinizi düzenli olarak havalandırın
• Toz, parfüm ve kimyasal maddelerden uzak durun
• Hava kirliliğinin yüksek olduğu saatlerde dışarı çıkmayın
• Stresinizi yönetmek için nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleri deneyin

Diyet ve egzersiz

Meyve, sebze, tam tahıl ve sağlıklı proteinler içeren dengeli bir beslenme düzeni uygulayın. Aşırı kiloluysanız, doktorunuzun kontrolünde kilo verin. Yürüyüş, yoga ve hafif esneme hareketleri gibi egzersizleri doktorunuza danışarak yapın. Egzersiz sırasında nefesinizi kontrol etmeyi öğrenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Akciğer hastalığıyla yaşamak zaman zaman kaygı, üzüntü veya yalnızlık hissettirebilir. Bu duygular çok doğaldır. Duygularınızı ailenizle veya bir sağlık uzmanıyla paylaşın. Gerekirse psikolojik destek alabilirsiniz. Kendinizi iyi hissetmediğinizde bunu dile getirmekten çekinmeyin.

Önleme

Birçok akciğer hastalığı tamamen önlenemese de risk büyük ölçüde azaltılabilir. Sigaradan uzak durmak, temiz hava solumak, dengeli beslenmek ve enfeksiyonlardan korunmak en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, akciğer enfeksiyonlarının önlenmesine yardımcı olur. Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği aşı takvimine uyun. Özellikle kronik akciğer hastalığı olan kişilerin bu aşıları yaptırması önerilir.

Tarama programları

Risk grubundaki kişiler (örneğin sigara içenler) düzenli doktor kontrolüne gitmelidir. Doktorunuz gerekli görürse akciğer röntgeni veya solunum testi yaptırabilir. Erken tanı, tedavinin başarı şansını artırır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nefes darlığının giderek artması
• Sık ve ağır akciğer enfeksiyonları
• Kalp yükünün artması ve kalp sorunları
• Günlük aktiviteleri yapamayacak düzeyde halsizlik

Uzun vadeli görünüm

Bugün akciğer hastalıklarının tedavisinde çok önemli gelişmeler var. Doğru tedavi, düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla pek çok kişi aktif, üretken ve tatmin edici bir yaşam sürdürebilir. Umutsuzluğa kapılmayın; doktorunuzla iş birliği yaparak en iyi sonucu alabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.