Plörezi ile Yaşamak: Akciğer Zarı İltihabı

Genel Bakış

Plörezi, akciğerlerin dış yüzeyini ve göğüs kafesinin iç yüzeyini kaplayan iki ince zarın (plevra) iltihaplanmasıdır. Normalde bu zarlar kaygan olduğu için nefes alıp verirken kolayca hareket eder. İltihaplandığında zarlar şişer ve birbirine sürtünerek keskin göğüs ağrısına yol açar.

Plörezi başlı başına çok yaygın bir hastalık değildir; ancak solunum yolu enfeksiyonları, göğüs travmaları ve bazı bağışıklık hastalıkları sırasında ortaya çıkabilir.

Plörezi her yaşta görülebilir. Akciğer enfeksiyonu geçirenler, sigara içenler, otoimmün hastalığı olanlar ve göğüs bölgesine darbe alanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes alırken, öksürürken veya derin nefesle artan keskin göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• Kuru öksürük
• Ateş ve titreme
• Omuz veya sırta vuran ağrı
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda ağlama veya iç çekme sırasında huzursuzluk
• Nefes alırken burun kanatlarının açılması veya göğüs kafesinin çekilmesi
• Yüksek ateş
• Karın üst kısmında ağrı hissi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirgin göğüs ağrısı olmayabilir; sadece yorgunluk, iştahsızlık ve kafa karışıklığı görülebilir
• Nefes darlığı daha belirgin olabilir
• Hafif ateş, gece terleme ve genel güçsüzlük sık görülür

Nedenler

Ana nedenler

• Viral enfeksiyonlar (grip ve soğuk algınlığı gibi)
• Bakteriyel zatürre (pnömoni)
• Akciğer damarlarında pıhtı (pulmoner emboli)
• Romatizmal veya otoimmün hastalıklar (lupus gibi)
• Göğüs bölgesine alınan darbe ya da yaralanma
• Akciğer zarları arasında sıvı birikmesi (plevral efüzyon)
• Verem (tüberküloz) gibi bazı enfeksiyon hastalıkları

Risk faktörleri

• Yakın zamanda geçirilmiş akciğer enfeksiyonu
• Sigara ve dumanına maruz kalmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya tedaviler
• Kronik akciğer veya kalp hastalığı
• Romatizmal hastalık tanısı
• Uzun süre hareketsiz kalmak (pıhtı riskini artırabilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız artıyorsa
• Ateşiniz düşmüyorsa ve genel durumunuz kötüleşiyorsa
• Göğüs ağrınız giderek şiddetleniyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İki veya üç gündür süren göğüs ağrısı
• Nefes alırken tekrarlayan batma hissi
• Geçmeyen öksürük veya açıklanamayan yorgunluk

Tanı

Doktor önce şikâyetlerinizi dinler ve stetoskopla nefes seslerinizi dinler. Plörezi sırasında zarların sürtünmesi kendine özgü bir ses çıkarabilir. Tanıyı doğrulamak için görüntüleme ve kan testleri yapılır.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni (akciğer grafisi)
• Akciğer ultrasonu
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Kan testleri (iltihap ve enfeksiyon bulguları)
• Plevral sıvı analizi (zarlar arasındaki sıvıdan örnek alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde tamamlanır. Sıvı birikimi varsa doktorunuz, iğne ile az miktarda sıvı örneği alabilir. Bu işlem uyuşturma ile yapılır ve kısa sürer. Sonuçlara göre hekiminiz size tedavi planınızı adım adım anlatır.

Tedavi

Plörezi tedavisinin temel amacı, iltihabı azaltmak ve asıl nedeni ortadan kaldırmaktır. Enfeksiyon varsa uygun tedavi başlanır; romatizmal bir hastalık varsa onun yönetimi öne çıkar. Ağrı ve iltihabı hafifletmek için hekimin önerdiği ilaçlar kısa süre kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Dinlenin; vücudunuzun iyileşmesi için zaman tanıyın.
• Ağrınızı azaltan bir oturma pozisyonu bulun.
• Bol ve yeterli miktarda sıvı tüketin.
• Sigara ve sigara dumanından uzak durun.
• Doktorunuzun önerdiği nefes egzersizlerini düzenli yapın.
• Ağrı kesici kullanmadan önce mutlaka hekiminize danışın.

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz, iltihabı baskılayan ve ağrıyı azaltan ilaç önerebilir. Bakteriyel bir enfeksiyon tespit edilirse antibiyotik tedavisi verilir. Hangi ilacın gerektiğine, dozuna ve kullanım süresine yalnızca doktor karar verir. Reçetesiz ya da başkalarının önerdiği ilaçları kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, akciğer zarları arasında yoğun iltihaplı sıvı veya iltihap birikirse bu sıvı boşaltılabilir. Çok ender durumlarda, enfekte alanın temizlenmesi veya zarların yapışmasının önlenmesi için cerrahi girişim gerekebilir. Bu karar her zaman göğüs hastalıkları uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme döneminde göğüs ağrısı günlük yaşamı etkileyebilir. İlk haftalarda ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı egzersizden kaçının. Öksürürken göğsünüzü bir yastıkla desteklemek ağrıyı azaltabilir. Nefes almayı kolaylaştırmak için yavaş ve derin nefes alın; ancak ağrı yapıyorsa doktorunuza söyleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve düzenli uyuyun.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek isteyin.
• Nefes egzersizlerini ve önerilen kontrolleri aksatmayın.
• Stresi azaltmak için yürüyüş, meditasyon veya gevşeme tekniklerini deneyin.
• Ellerinizi sık yıkayarak enfeksiyonlardan korunun.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme iyileşmenin en önemli yardımcısıdır. Protein açısından zengin gıdalar, taze sebze ve meyveler, yeterli su tüketimi vücudunuzun direncini artırır. Egzersize hekiminizin izniyle başlayın. Kısa yürüyüşler iyileşme sürecinde iyi hissetmenizi sağlayabilir; ancak ağrıya neden olan hareketlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren ağrı ve nefes darlığı kaygı, huzursuzluk ve moral bozukluğu yaratabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Kendinizi kötü hissettiğinizde doktorunuzla konuşun; gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek isteyin. Bu süreçte kendinize karşı sabırlı olun.

Önleme

Plöreziyi tamamen önlemenin garantili bir yolu olmasa da risk azaltılabilir. Enfeksiyonlardan korunmak, sigara kullanmamak, kronik hastalıkları düzenli takip ettirmek ve göğüs ağrısı ya da uzun süren öksürükte erken hekime başvurmak önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları bazı enfeksiyon hastalıklarına karşı koruma sağlayarak plörezi gelişme riskini azaltabilir. Aşı olmadan önce doktorunuza danışın.

Tarama programları

Genel bir tarama testi bulunmamakla birlikte, riskli grupta olanlar düzenli doktor kontrolü ile değerlendirilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer zarları arasında sıvı birikimi artabilir
• Enfeksiyon göğüs boşluğuna yayılabilir
• Zarların yapışması nedeniyle akciğer tam açılamayabilir
• Uzun süreli ağrı, nefes darlığı ve bazen solunum yetmezliği gelişebilir

Uzun vadeli görünüm

Plörezi doğru tanı ve uygun tedavi ile büyük ölçüde iyileşir. İyileşme süresi altta yatan nedene göre değişir; birkaç gün veya birkaç hafta sürebilir. Çoğu kişi tamamen sağlığına kavuşur. Hekiminizin önerilerine uymak ve kontrollerinizi yaptırmak iyi sonuç şansını artırır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• American Lung Association ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.