Uzun Süren Egzama

Genel Bakış

Egzama, cildin kızarmasına, kaşınmasına, kurumasına ve bazen kabuklanmasına neden olan bir cilt rahatsızlığıdır. 'Uzun süren egzama' (kronik egzama), bu belirtilerin aylarca hatta yıllarca devam ettiği veya sık sık tekrarladığı bir durumdur. Egzama bulaşıcı değildir; kişiden kişiye geçmez.

Evet, oldukça yaygındır. Dünyada her 10 kişiden yaklaşık 1'i hayatının bir döneminde egzama belirtileri yaşar.

Egzama her yaşta görülebilir. Çoğunlukla bebeklik veya erken çocuklukta başlar, ancak yetişkinlerde de ilk kez ortaya çıkabilir veya çocuklukta başlayıp yıllarca devam edebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kızarıklık ve kaşıntı
• Kuruluk, pullanma ve çatlama
• Kaşınan bölgede derinin kalınlaşması
• Kabarcıklar, akıntılı veya kabuklu alanlar (özellikle alevlenme dönemlerinde)

Çocuklarda belirtiler

• Yüz, saç derisi, dirsek içleri ve diz arkalarında sık görülür.
• Şiddetli kaşıntı nedeniyle uykuya dalmakta zorluk yaşanabilir.
• Çocuklar kaşıma nedeniyle huzursuz ve gergin olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Cilt daha kuru olacağı için kaşıntı daha belirgin hale gelebilir.
• El, ayak ve gövdede egzama daha geniş alanlara yayılabilir.
• Yaşla birlikte cilt inceldiği için yara ve enfeksiyon riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Egzamanın kesin nedeni bilinmemektedir; ancak bağışıklık sisteminin ciltteki bazı maddelere aşırı tepki vermesi rol oynar.
• Cilt bariyeri yeterince güçlü değildir; bu nedenle nem kaybolur ve dış etkenler cilde daha kolay girer.
• Egzama atakları genellikle bir tetikleyici ile başlar: stres, ter, kuru hava, kimyasallar veya bazı kumaşlar bunlara örnek verilebilir.

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya saman nezlesi (alerjik burun iltihabı) öyküsü olması
• Soğuk, kuru ve rüzgârlı iklimlerde yaşamak
• Sık sık su ve sabunla temas gerektiren işlere veya aktivitelere sahip olmak
• Yoğun stres ve yetersiz uyku

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte enfeksiyon belirtileri varsa (şiddetli kızarıklık, şişlik, sarı kabuklanma, ateş)
• Kaşıntı ve ağrı günlük yaşamı ciddi biçimde etkiliyorsa
• Yüz, göz çevresi veya genital bölge gibi hassas alanlarda egzama alevlenmesi olduysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Egzama belirtileri ilk kez ortaya çıktıysa
• Evde nemlendirme ve tetikleyicilerden kaçınmaya rağmen düzelme olmuyorsa
• Ataklar sıklaştıysa veya uzun süredir kontrol altında değilse

Tanı

Doktorunuz önce cildinizi muayene eder ve belirtilerinizin ne zaman başladığını, nelere dikkat ettiğini, ailenizde benzer hastalık olup olmadığını sorar. Egzama tanısı çoğunlukla bu bilgiler ve muayene bulgularıyla konur.

Yapılabilecek testler

• Yama testi: Alerji yapabilecek maddelerin küçük yamalar halinde cilde yapıştırılıp bekletildiği bir testtir.
• Alerji kan testleri veya deri delme testi: Gıda, toz veya polen gibi alerjenlerin rolünü değerlendirmek için kullanılabilir.
• Deri biyopsisi: Çok ender durumlarda, tanıyı netleştirmek amacıyla ciltten küçük bir parça alınarak laboratuvara gönderilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz ayrıca astım veya alerjik rinit gibi eşlik eden durumları da sorgulayabilir. Gerekirse cilt hastalıkları uzmanına (dermatoloji) yönlendirir. Egzama tanısı için genellikle herhangi bir kan testi veya görüntüleme yöntemi gerekmez.

Tedavi

Uzun süren egzamada tedavinin amacı belirtileri kontrol altına almak, alevlenmeleri azaltmak ve cildin koruyucu bariyerini güçlendirmektir. Tedavi planı kişiye özeldir; doktorunuz cilt bakımı, tetikleyicilerden kaçınma ve gerektiğinde ilaç tedavisini birlikte önerir.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi düzenli olarak kokusuz, parfümsüz bir nemlendirici ile nemlendirin (günde en az iki kez).
• Ilık suyla kısa süreli duş alın; duş sonrası cildinizi sürterek değil, hafifçe bastırarak kurulayın.
• Yün ve sentetik kumaşlar yerine yumuşak, pamuklu giysileri tercih edin.
• Ev tozu, hayvan tüyü ve keskin kokulu temizlik ürünleri gibi bilinen tetikleyicilerden kaçının.
• Tırnaklarınızı kısa tutun; gerekirse kaşıma yerine soğuk kompres uygulayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabı azaltan ve kaşıntıyı kontrol eden cilde sürülen krem veya merhemler önerebilir. Daha şiddetli vakalarda ağızdan alınan ilaçlar, ışık tedavisi (fototerapi) veya yeni nesil biyolojik tedaviler gibi seçenekler değerlendirilebilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna yalnızca hekiminiz karar vermelidir; bu yüzden reçetesiz veya başkasından duyduğunuz ilaçları kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Egzama tedavisinde cerrahi yöntem genellikle gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Uzun süren egzama, cilt bakımını hayatınızın düzenli bir parçası haline getirmeyi gerektirir. Her gün nemlendirmek, kaşıntıyı artıran durumlardan kaçınmak ve cildi dinlendirmek en önemli adımlardır. Basit ama düzenli bir ritüel oluşturmak alevlenmeleri ciddi ölçüde azaltabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Pamuklu ve bol kıyafetleri tercih edin.
• Banyo süresini 10 dakikanın altında tutun ve ılık su kullanın.
• Uyuduğunuz odayı fazla ısıtmayın; terleme kaşıntıyı artırabilir.
• Evinizde nem dengesini sağlamak için nemlendirici cihaz kullanmayı düşünün.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyetin egzamayı iyileştirdiğini gösteren güçlü kanıtlar yoktur. Ancak bazı kişilerde süt, yumurta, fındık gibi besinler egzamayı tetikleyebilir. Böyle bir ilişki fark ederseniz doktorunuza veya diyetisyeninize danışmadan besinleri bırakmayın. Düzenli egzersiz stresi azaltmaya yardımcı olur, fakat ter ve sürtünme kaşıntıyı artırabilir. Egzersiz sonrası duş almak ve nemlendirmek bu etkiyi azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kaşıntı, uykusuzluk ve görünümdeki değişiklikler kaygı, özgüven düşüklüğü ve depresyona yol açabilir. Bu duyguları yaşamak çok normaldir. Böyle hissettiğinizde bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, hem ruh haliniz hem de egzamanız üzerinde olumlu etki sağlar.

Önleme

Uzun süren egzamanın tamamen önlenmesi mümkün değildir. Ancak cildi düzenli nemlendirmek, bilinen tetikleyicilerden kaçınmak ve stresten uzak durmak; atakların ortaya çıkma sıklığını ve şiddetini önemli ölçüde azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Cilt bariyeri zayıf olduğu için bakteri, virüs ve mantar enfeksiyonları daha kolay gelişebilir.
• Sürekli kaşıma sonucu deride kalınlaşma, renk değişikliği ve derin çatlaklar oluşabilir.
• Tedavi edilmeyen şiddetli egzama; uyku sorunlarına, iş ve okul yaşamında devamsızlığa ve yaşam kalitesinin düşmesine yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Egzama uzun yıllar sürebilir, ancak birçok insanda zamanla belirtiler hafifler. Düzenli cilt bakımı, uygun tedavi ve doktor takibi ile kaşıntı kontrol altına alınabilir, alevlenmeler önemli ölçüde azalır. Egzama ile yaşamak çoğu kez zorlu olsa da, sağlıklı ve dolu dolu bir yaşam sürmek tamamen mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.