Plörezi (Akciğer Zarı İltihabı) ve Aile Hayatı

Genel Bakış

Plörezi, akciğerlerin çevresini saran ince zarların (plevra) iltihaplanmasıdır. Bu zarlar normalde akciğerlerin göğüs duvarına sürtünmeden rahatça hareket etmesini sağlar. İltihaplandığında ise nefes alırken keskin bir ağrı oluşur. Bu durum halk arasında akciğer zarı iltihabı olarak da bilinir.

Plörezi her yaşta görülebilir, özellikle akciğer enfeksiyonu geçiren kişilerde oldukça yaygındır.

Herkesi etkileyebilir; ancak bağışıklık sistemi zayıf olanlar, kronik akciğer hastalığı bulunanlar ve yakın zamanda göğüs cerrahisi geçirenler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes alırken, öksürürken veya hapşırırken keskin göğüs ağrısı
• Hafif ateş ve titreme
• Nefes darlığı hissi
• Kuru öksürük
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve sürekli ağlama
• Derin nefes almak istememe (hızlı ve yüzeysel solunum)
• Ateş
• Bazen karın ağrısı gibi görünen şikayetler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağrı hissi daha az belirgin olabilir, bazen sadece nefes darlığı vardır
• Zihinsel karışıklık veya dalgınlık
• Düşme veya genel güçsüzlük
• Bazen ateş bile olmayabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Viral enfeksiyonlar (soğuk algınlığı veya grip sonrası)
• Bakteriyel akciğer enfeksiyonu (zatürre)
• Akciğer damarlarında pıhtı (akciğer embolisi)
• Göğüs bölgesine darbe veya yaralanma
• Bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı otoimmün hastalıklar (örneğin lupus)
• Nadiren bazı ilaçların yan etkisi

Risk faktörleri

• Yeni geçirilmiş akciğer enfeksiyonu
• Kronik kalp, böbrek veya akciğer hastalığı
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullanımı
• Uzun süre hareketsiz kalmak (pıhtı riskini artırır)
• Sigara içmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısıyla birlikte nefes darlığı yaşıyorsanız aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun
• Ateşiniz 38,5°C veya daha yüksekse bir gün içinde doktora görünün
• Öksürükle kan geliyorsa vakit kaybetmeden acil servise gidin

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç gündür geçmeyen göğüs ağrınız varsa
• Öksürük ve halsizlik bir haftadan uzun sürdüyse

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve stetoskopla ciğerlerinizi dinler. Plörezide nefes alırken zarın sürtünme sesi duyulabilir. Kesin tanı için görüntüleme testleri yapılır.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni: Akciğerlerde sıvı birikimi veya enfeksiyon bulgusunu gösterir
• Kan testleri: Enfeksiyon ve iltihap belirteçlerini kontrol eder
• Ultrason: Sıvı birikimini daha net gösterir
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Ayrıntılı görüntüleme sağlar
• Nadiren sıvı örneği alınarak (torasentez) incelenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle birkaç muayene ve testle konur. Size bazı sorular sorulacak, ardından gerekli testler yapılacaktır. Sonuçlara göre tedavi planı belirlenir.

Tedavi

Tedavinin amacı altta yatan nedeni çözmek ve ağrıyı azaltmaktır. Çoğu plörezi enfeksiyon kaynaklıdır; bu durumda enfeksiyon tedavisi yapılır. Ağrı kontrolü sağlanarak kişinin rahat nefes alması hedeflenir.

Evde kişisel bakım

• Dinlenin ama tamamen yatmayın; hafif hareket akciğerleri açık tutar
• Ağrıya rağmen derin nefes almaya çalışın (doktorunuz önerirse)
• Sırt veya yan bölgeye sıcak uygulama ağrıyı hafifletebilir, ancak önce doktorunuza danışın
• Bol su için
• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre tedavi düzenler: bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik, viral enfeksiyonlarda destek tedavisi ve ağrı için uygun ağrı kesiciler verilebilir. Eğer zarlar arasında sıvı birikmiş ve nefes almayı zorlaştırıyorsa bu sıvı iğne ile boşaltılabilir. İlaçların adını ve dozunu doktorunuz size söyleyecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, iyileşmeyen iltihap veya akciğer zarında kalınlaşma varsa cerrahi girişim düşünülebilir. Bu genellikle son seçenektir.

Bu durumla yaşamak

Plörezi iyileşme süreci birkaç hafta sürebilir. İlk günlerde ağrı nedeniyle hareket etmek zor olabilir. Günlük işlerinize yavaşça dönün ve vücudunuzun sinyallerini dinleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun
• Düzenli uyumaya özen gösterin
• Stresi azaltacak hobiler ve dinlenme tekniklerini deneyin
• Ellerinizi sık sık yıkayarak enfeksiyonlardan korunun

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme bağışıklık sistemini güçlendirir. İyileşme döneminde kısa yürüyüşler gibi hafif egzersizler yapılabilir; ancak ağrı veya nefes darlığı hissederseniz durun ve doktorunuzun önerilerine uyun. Doktor izin verene kadar yoğun egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göğüs ağrısı ve nefes alamama hissi kaygı ve korku yaratabilir. Bu duygular normaldir. Ailenizle hislerinizi paylaşın; gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Plöreziyi her zaman önlemek mümkün değildir. Ancak solunum yolu enfeksiyonlarını önlemek ve risk faktörlerini kontrol etmek birçok plörezi vakasını engelleyebilir.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömokok) aşıları, plöreziye yol açabilecek enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uyun ve doktorunuza danışın.

Tarama programları

Plörezi için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak kronik akciğer hastalığı olanlar düzenli kontrol yaptırmalı ve iltihap belirtilerini erken doktora bildirmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Zarlar arasında enfekte sıvı birikmesi (plevral efüzyon)
• Göğüs boşluğunda irin birikmesi (ampiyem)
• Akciğerin sönmesi (kollaps)
• Nadiren enfeksiyonun tüm vücuda yayılması (sepsis)

Uzun vadeli görünüm

Doğru tanı ve tedavi ile plörezi çoğu zaman tamamen iyileşir. İyileşme süresi nedene göre değişir; bazı kişiler birkaç hafta içinde normale dönerken bazılarında birkaç ay sürebilir. Ağrı kontrolü ve altta yatan hastalığın tedavisi başarıyla uygulanabilir; birçok insan sağlığına kavuşur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.