Plörezi Komplikasyonları: Farkında Olmanız Gerekenler

Genel Bakış

Plörezi, akciğerlerin ve göğüs boşluğunun içini kaplayan ince zar tabakalarının (plevra) iltihaplanmasıdır. Normalde bu tabakalar kaygandır ve nefes alırken birbirinin üzerinde kolayca kayar. İltihap olduğunda bu tabakalar pürüzlü hale gelir, sürtünerek şiddetli ağrıya neden olabilir. Plörezi aslında kendi başına bir hastalık değildir; altta yatan başka bir durumun belirtisidir.

Plörezi, özellikle zatürre (pnömoni) gibi solunum yolu enfeksiyonlarından sonra ortaya çıkabilen ve göğüs hastalıkları polikliniklerinde karşılaşılan bir durumdur. Toplumda her yıl binlerce kişide görüldüğü tahmin edilmektedir. Erken tanı ve doğru tedavi ile çoğu hasta tamamen iyileşir.

Plörezi her yaşta görülebilir. Bununla birlikte bağışıklık sistemi güçsüz olanlar, kronik akciğer hastalığı bulunanlar, sigara içenler, diyabet veya kalp hastalığı gibi altta yatan hastalıkları olanlar ve romatizmal hastalıklara sahip bireylerde daha sık ve daha ağır seyredebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes alırken, öksürürken veya hapşırırken keskin ve batıcı göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• Kuru öksürük
• Ateş ve titreme
• Omuz veya sırtta hissedilen yansıyan ağrı
• Halsizlik ve yorgunluk

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler: Grip, soğuk algınlığı ve viral zatürre plörezinin en sık nedenlerindendir.
• Bakteriler: Zatürreye yol açan bakteriler doğrudan akciğer zarına ulaşarak iltihap oluşturabilir.
• Akciğer damarlarında pıhtı (pulmoner emboli): Bu durum plöreziye benzer ağrı ve iltihabi reaksiyon yapabilir.
• Otoimmün hastalıklar: Lupus, romatoid artrit gibi bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı hastalıklar.
• Göğüs travması: Kaza, darp veya cerrahi girişim sonrası zar tabakaları iltihaplanabilir.
• Tüberküloz (verem): Plörezi, tüberkülozda akciğer zarında sıvı birikimi olarak görülebilir.
• Nadiren tümörler: Akciğer kanseri veya plevraya yayılan başka kanserler iltihabi reaksiyona yol açabilir.

Risk faktörleri

• Son zamanlarda geçirilmiş zatürre veya bronşit gibi akciğer enfeksiyonu
• Sigara içmek veya pasif sigara dumanına maruz kalmak
• Bağışıklık sistemini zayıflatan ilaç kullanımı (örneğin uzun süreli kortikosteroidler)
• Kronik böbrek, karaciğer veya kalp hastalığı
• Romatizmal hastalık öyküsü (lupus, romatoid artrit gibi)
• Uzun süre hareketsiz kalma veya ameliyat sonrası pıhtı gelişme riski

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta zorlanıyorsanız
• Göğüs ağrınız dinlenmekle geçmiyorsa veya birkaç saat içinde şiddetleniyorsa
• Ateşiniz 38°C üzerindeyse
• Balgamınızda kan görüyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük ve hafif göğüs ağrısı birkaç günden uzun sürüyorsa
• Geçirdiğiniz enfeksiyonun ardından halsizlik, öksürük ve nefes darlığı devam ediyorsa
• Göğüs ağrısı her nefes alışta tekrarlıyorsa

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler, nefes alışınızı ve göğüs hareketlerinizi inceler. Steteskop ile akciğer seslerini dinlediğinde, plöreziye özgü sürtünme sesi adı verilen karakteristik bir ses duyabilir. Kesin tanı için genellikle görüntüleme yöntemleri ve kan testleri kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Akciğer röntgeni: Akciğerlerin genel görüntüsünü çıkarır, sıvı birikimini veya zatürre gibi nedenleri gösterir.
• Kan testleri: Enfeksiyon belirteçleri, kan sayımı ve iltihap düzeylerini gösterir.
• Göğüs ultrasonu: Plevral sıvıyı ve bunun miktarını değerlendirmede yardımcıdır.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Daha ayrıntılı görüntü sağlar; sıvının yapısını ve çevre dokuları inceler.
• Plevral sıvı analizi: Göğüs duvarından ince bir iğne ile sıvı örneği alınarak (torasentez işlemi) laboratuvarda incelenir. Bu işlem tanının kesinleştirilmesini sağlar.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle ayaktan başlar ve aynı gün röntgen ile kan testleri yapılabilir. Torasentez gerekirse işlem öncesi bölgeye lokal anestezi uygulanır; işlem sırasında hafif bir basınç hissedilebilir ancak genellikle ağrısızdır. Sonuçlar birkaç saat veya birkaç gün içinde çıkar, doktorunuz sonuçlara göre tedaviyi planlar.

Tedavi

Plörezinin tedavisi, altta yatan hastalığa göre düzenlenir. Tedavinin iki temel amacı vardır: ağrıyı gidermek ve komplikasyonları önlemek. Çoğu plörezi türünde tam iyileşme sağlanabilir. Doktorunuz size özel bir tedavi planı oluşturacaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ağrı kesicileri düzenli kullanın; ilacın adını ve dozunu hekiminize danışın.
• Bol istirahat edin; özellikle ilk günlerde yatak istirahati iyileşmeyi hızlandırır.
• Sigara ve sigara dumanından tamamen uzak durun.
• Bol sıvı tüketin; kalp veya böbrek hastalığınız varsa sıvı alımını doktorunuza danışın.
• Derin nefes egzersizlerini doktorunuzun tarif ettiği şekilde yapın; nefesinizi tutmaktan kaçının.
• Ani hareketlerden, ağır kaldırmaktan ve öksürüğü bastırmaktan uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Tedavi nedene yöneliktir. Viral enfeksiyonlarda bağışıklık sistemini destekleyici tedavi ve ağrı yönetimi yeterli olabilir. Bakteriyel enfeksiyon durumunda doktorunuz antibiyotik tedavisi başlayabilir; hangi antibiyotiğin kullanılacağına hekim karar vermelidir. Otoimmün hastalıklara bağlı plörezide iltihabı baskılayan ilaçlar kullanılabilir. Akciğer zarında sıvı birikmişse iğneyle boşaltma veya göğüs tüpü takılması gerekebilir. Tüm ilaçlar ve girişimler doktor kontrolünde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, iltihaplı sıvının temizlenemediği (ampiyem) veya akciğer zarının kalınlaşıp nefes almayı zorlaştırdığı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Bu tür bir cerrahi, göğüs cerrahı tarafından değerlendirilir; amaç enfekte materyali temizlemek ve akciğerin genişlemesini sağlamaktır.

Bu durumla yaşamak

İyileşme sürecinde kendinizi zorlamadan günlük aktivitelerinizi kademeli olarak artırın. İlk haftalar ağrı hissettiğinizde dinlenin; ağrı azaldıkça kısa yürüyüşler yapabilirsiniz. İşe dönüş ve spor gibi aktiviteler için doktorunuzun onayını alın. Bulunduğunuz ortamı havalandırın ve tozdan uzak durun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin ve içilen ortamlarda bulunmayın.
• Gribal enfeksiyonlardan korunmak için el hijyenine dikkat edin.
• Kronik bir hastalığınız varsa düzenli ilaç kullanımınızı ve kontrollerinizi ihmal etmeyin.
• Yeterli uyuyun; uyku bağışıklık sistemini güçlendirir.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve yeterli beslenme, vücudun enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olur. Taze sebze ve meyve, tam tahıllar ve yeterli protein içeren bir beslenme düzeni önerilir. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın. İyileşme sonrası hafif yürüyüşler ve nefes egzersizleri akciğer kapasitenizi korumanıza yardımcı olur; ağır ve zorlayıcı egzersizlerden kaçınmalısınız.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göğüs ağrısı ve nefes darlığı endişe verici olabilir ve uyku düzenini bozabilir. Bu tür bir hastalık sırasında kaygı, huzursuzluk ve moral bozukluğu yaşanabilir. Bu duyguları doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Kendinizi uzun süre üzgün, umutsuz veya çaresiz hissediyorsanız bir psikolog ya da psikiyatristten destek almayı düşünün. Unutmayın: ruhsal sağlığınız da fiziksel sağlığınız kadar önemlidir.

Önleme

Plöreziyi tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riskleri azaltmak mümkündür. Solunum yolu enfeksiyonlarından korunmak, sigara içmemek, kronik hastalıkları düzenli takip etmek ve bağışıklık sistemini desteklemek önemlidir. Özellikle zatürre geçirdikten sonra iyileşme sürecinde göğüs ağrısı veya nefes darlığı gelişirse erken doktora başvurmak, plörezi komplikasyonlarının önlenmesinde kritiktir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, plöreziye neden olabilecek solunum yolu enfeksiyonlarına karşı koruma sağlayabilir. Hangi aşıları yaptırmanız gerektiğine dair doktorunuzla konuşun; özellikle kronik hastalığı olanlar ve yaşlılar için aşılar daha da önemlidir.

Tarama programları

Plörezi için rutin bir tarama testi yoktur. Belirtiler ortaya çıktığında tanı konur. Ancak kronik akciğer hastalığı, kalp hastalığı veya bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerin düzenli hekim kontrolü yaptırmaları önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Plevral efüzyon: Akciğer zarının iki katmanı arasında sıvı birikmesi; büyük miktardaki sıvı akciğeri sıkıştırabilir.
• Ampiyem: Sıvı içerisinde bakterilerin çoğalarak iltihaplı bir kese oluşturması.
• Pnömotoraks: Akciğerin çevresine hava kaçması sonucu akciğerin kısmen veya tamamen sönmesi.
• Sepsis: Enfeksiyonun kan dolaşımına yayılarak tüm vücutta ölümcül olabilecek bir inflamatuar yanıt başlatması.
• Solunum yetmezliği: Akciğerlerin yeterince oksijen alamaması ve vücudun dokularına yeterli oksijenin ulaşamaması.

Uzun vadeli görünüm

Plörezi çoğu durumda erken tanı ve uygun tedavi ile tamamen iyileşir. İyileşme süresi altta yatan nedene göre birkaç günden birkaç haftaya kadar değişebilir. Komplikasyon gelişmişse bile zamanında müdahale ile büyük çoğunluğu başarılı şekilde tedavi edilebilir. Önemli olan belirtileri ciddiye almak, doktorunuzla iş birliği içinde olmak ve gerekli kontrolleri yaptırmaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.