Plörezi Alevlenmeleri: Belirtiler ve Baş Etme Yolları

Genel Bakış

Plörezi, akciğerlerin dışını ve göğüs kafesinin içini kaplayan ince zarların (plevra) iltihaplanmasıdır. Normalde bu zarlar nefes alırken kaygan bir şekilde kayar. İltihap olduğunda sürtünme ve keskin ağrı oluşur. Alevlenme, bu belirtilerin yeniden ortaya çıkması ya da şiddetlenmesi demektir.

Plörezi çok seyrek bir durum değildir. En sık grip ve zatürre gibi enfeksiyonlardan sonra ortaya çıkar. Her yaştan insanda görülebilir.

Yetişkinlerde, özellikle 20-40 yaş arasında daha sıktır. Bağışıklık sistemi zayıf olanlar, sigara içenler ve romatizmal hastalığı olanlar daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Keskin, bıçak saplanır gibi göğüs ağrısı (derin nefes alınca artar)
• Nefes darlığı
• Kuru öksürük
• Ateş
• Halsizlik ve yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Göğüs ağrısı (bazen karın ağrısı olarak tarif edilir)
• Hızlı veya zor nefes alma
• Ateş ve huzursuzluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ağrı çok belirgin olmayabilir, daha çok yaygın bir rahatsızlık hissedilir
• Kafa karışıklığı ve düşme eğilimi
• Yoğun yorgunluk ve iştahsızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (grip, soğuk algınlığı ve COVID-19 dahil)
• Bakteriyel enfeksiyonlar (zatürre, tüberküloz gibi)
• Bağışıklık sisteminin bazı hastalıkları (lupus, romatoid artrit)
• Göğüs travması veya kaburga kırığı
• Akciğer damarlarında pıhtı (pulmoner emboli)
• Nadir durumlarda akciğer kanseri veya plevra kanseri

Risk faktörleri

• Son zamanlarda geçirilmiş solunum yolu enfeksiyonu
• Sigara içmek veya pasif sigara dumanına maruz kalmak
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• Romatizmal hastalık öyküsü
• Uzun süre hareketsizlik (uçak veya araç yolculuğu gibi) – kan pıhtısı riskini artırır

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız giderek artıyorsa
• Göğüs ağrınız dinlenmeyle geçmiyorsa
• 48 saatten uzun süren ateşiniz varsa
• Ağrı nedeniyle uyuyamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif seyreden ve viral enfeksiyondan sonra ortaya çıkan göğüs ağrısı 3-4 gün içinde geçmezse
• Aynı ağrı tekrar tekrar oluyorsa
• Kronik bir hastalığınız varsa ve yeni bir göğüs ağrısı başladıysa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler ve göğsünüzü stetoskopla dinler. Plörezi sırasında nefes alırken sürtünme sesi duyulabilir. Daha sonra testlerle tanı doğrulanır.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni veya ultrason ile akciğer zarlarındaki sıvı birikimi kontrol edilir
• Kan testleri ile enfeksiyon veya bağışıklık sistemi hastalığı araştırılır
• Bilgisayarlı tomografi (BT) daha ayrıntılı görüntüleme sağlar
• Eğer sıvı birikimi varsa, iğneyle örnek alınabilir (plevral sıvı analizi)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç gün sürebilir. Doktorunuz bulgularınıza göre gereken testleri planlar. Bazen tanı için göğüs hastalıkları uzmanına yönlendirilebilirsiniz.

Tedavi

Tedavide öncelikle ağrıyı hafifletmek ve altta yatan nedeni ortadan kaldırmak hedeflenir. Çoğu plörezi viral olduğu için tedavi genellikle dinlenme ve belirtileri kontrol etmeye yöneliktir. Bakteriyel bir enfeksiyon saptanırsa doktorunuz antibiyotik önerir.

Evde kişisel bakım

• Bol istirahat edin ve vücudunuzun iyileşmesine fırsat verin
• Ağrınızı artıran ani hareketlerden kaçının
• Sırt üstü yatmak yerine yarı oturur pozisyonda dinlenmek rahatlatabilir
• İçtiğiniz su miktarını artırın (doktorunuz aksini söylemedikçe)
• Sigara dumanından ve kimyasal tahriş edici maddelerden uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz iltihabı ve ağrıyı azaltmak için anti-inflamatuar (iltihap giderici) ilaçlar önerebilir. Ağrı kesici olarak yalnızca doktorunuzun önerdiği ilaçları kullanın. Eğer bakteriyel enfeksiyon varsa antibiyotik tedavisi verilir. Sıvı birikimi fazlaysa, göğüs boşluğundan iğneyle veya ince bir tüple boşaltılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, iltihaplı sıvı ilaçla boşalmıyorsa ve enfekte birikim oluşuyorsa, cerrahi drenaj gerekebilir. Bu genellikle şiddetli ve tedaviye dirençli vakalarda düşünülür.

Bu durumla yaşamak

Plörezi alevlenmeleri sırasında enerjinizi koruyun. Belirtilerinizi takip edin, hangi durumlarda arttığını not alın. Dinlenmeye zaman ayırın ve günlük işlerinizi yavaşlatın. Kendinizi iyi hissettiğiniz dönemlerde hafif egzersizlere dönebilirsiniz, ancak önce doktorunuza danışın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerini bırakın
• Ellerinizi sık sık yıkayarak enfeksiyonlardan korunun
• Kalabalık ortamlarda maske kullanmayı düşünün (özellikle salgın dönemlerinde)
• Romatizmal bir hastalığınız varsa ilaçlarınızı düzenli kullanın

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi sebze, meyve ve tam tahıl ağırlıklı bir beslenme bağışıklığınızı destekler. Alevlenme döneminde ağır egzersizden kaçının; yürüyüş gibi hafif aktiviteler iyi gelebilir. Nefes egzersizleri konusunda fizyoterapistinizden veya doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve tekrarlayan ataklar kaygı ve moral bozukluğuna neden olabilir. Bu durumun sizi üzmesine izin vermeyin. Duygularınızı yakınlarınızla paylaşmak ve gerekiyorsa bir psikologdan destek almak önemlidir. Eğer kendinize zarar verme düşünceleriniz olursa, vakit kaybetmeden 112'yi veya en yakın sağlık kuruluşunun acil servisini arayın.

Önleme

Plörezi bazen önlenebilir. Viral enfeksiyonlardan korunmak için hijyen kurallarına uymak, Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uymak ve genel sağlığı korumak riski azaltır. Altta yatan bir romatizmal veya kronik hastalığınız varsa, düzenli doktor takibi alevlenmeleri önleyebilir.

Aşılar

Grip aşısı ve zatürre (pnömokok) aşısı, plöreziye neden olabilen enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Bu aşıların sizin için uygun olup olmadığını sağlık kuruluşunuzda görüşün.

Tarama programları

Plörezi için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak risk altındaki kişilerde, örneğin bağışıklık sistemi baskılanmış hastalık varsa, doktorunuz belirli aralıklarla göğüs görüntülemesi isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Plevral efüzyon (akciğer zarı arasında sıvı birikmesi)
• Ampiyem (iltihaplı sıvının göğüs boşluğunda birikerek enfeksiyon oluşturması)
• Tekrarlayan ataklar nedeniyle akciğer zarında kalınlaşma ve nefes kapasitesinde azalma
• Nadir durumda sepsis (enfeksiyonun tüm vücuda yayılması)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu plörezi hastası, özellikle viral bir enfeksiyon sonrası oluşmuşsa birkaç hafta içinde tamamen iyileşir. Altta yatan hastalık tedavi edildiğinde alevlenmeler genellikle kontrol altına alınır. Erken teşhis ve düzenli takip sayesinde kalıcı hasar riski çok düşüktür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.