Zatürre Alevlenmeleri

Genel Bakış

Zatürre (pnömoni), akciğerlerdeki hava keseciklerinin iltihaplanmasıdır. Zatürre alevlenmesi ise bu iltihabın şiddetlenmesi veya kronik akciğer hastalığı olan kişilerde belirtilerin aniden kötüleşmesi olarak tanımlanır.

Zatürre alevlenmeleri, özellikle kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve astım gibi altta yatan solunum hastalığı olanlarda sık yaşanır. Toplumda her yaşta görülebilir.

Bebekler, küçük çocuklar, 65 yaş üstü yetişkinler, hamileler, sigara içenler ve kronik kalp, akciğer, böbrek veya şeker hastalığı olanlar zatürre alevlenmesine daha yatkındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş, titreme ve terleme
• Öksürük (yeni başlangıçlı veya kötüleşen)
• Balgam üretimi ve renk değişikliği
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı veya nefes alırken ağrı
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Hızlı nefes alma
• Nefes alırken burun kanatlarının açılması
• Göğüs kafesinin içeri çekilmesi (bir doktorun dikkat edeceği bir işaret)
• İnleme veya hırıltılı nefes
• Beslenme güçlüğü ve huzursuzluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya bilinç bulanıklığı
• Uykuya eğilim veya tepkisizlik
• Ateşin olmaması veya düşük ateş
• İştahsızlık ve güçsüzlük
• Düşme veya denge kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• Bakteriler (özellikle pnömokok bakterisi)
• Virüsler (grip, soğuk algınlığı ve COVID-19 gibi solunum virüsleri)
• Nadiren mantarlar
• Kronik akciğer hastalığı olanlarda akciğerleri tahriş eden etkenler (sigara dumanı, hava kirliliği) ile bağışıklık direncinin düşmesi

Risk faktörleri

• 65 yaş üstü veya 2 yaş altında olmak
• Sigara ve tütün ürünleri kullanmak
• KOAH, astım, kalp yetersizliği veya diyabet gibi kronik hastalıklar
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanmak
• Yoğun alkol tüketimi
• Yetersiz beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız artıyorsa
• Balgam rengi değiştiyse veya balgamınızda kan varsa
• Yüksek ateşiniz üç günden uzun sürdüyse
• Göğüs ağrınız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük, halsizlik ve ateş gibi belirtiler birkaç gündür devam ediyorsa
• Kronik bir akciğer hastalığınız varsa ve belirtileriniz her zamankinden farklıysa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler ve akciğerlerinizi dinler. Şüphe durumunda görüntüleme ve laboratuvar testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer röntgeni (akciğerde iltihap alanlarını görmek için)
• Kan testleri (enfeksiyon belirteçleri ve oksijen seviyesi için)
• Balgam kültürü (enfeksiyona neden olan mikrobu belirlemek için)
• Parmak ucuna takılan oksijen ölçüm cihazı (nabız oksimetresi)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve testler genellikle aynı gün sonuçlanır. Doktorunuz, zatürre alevlenmesinin nedenine ve şiddetine göre size yol haritası çizecektir. Nadiren, ileri tetkik için hastanede birkaç saat gözlem gerekebilir.

Tedavi

Tedavinin amacı enfeksiyonu kontrol altına almak, belirtileri hafifletmek ve akciğerlerin rahatlamasını sağlamaktır. Tedavi, alevlenmenin şiddetine ve altta yatan sağlık durumuna göre kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı için; su, çorba ve bitki çayları iyi birer seçenektir.
• Vücudunuzu dinleyin ve yeterince istirahat edin.
• Ateş ve ağrı için doktorunuzun önerdiği ilaçları önerilen sıklık ve dozda kullanın.
• Bulunduğunuz ortamı sık sık havalandırın ve nemli kalmasını sağlayın.
• Sigara dumanından ve tahriş edici ortamlardan uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz; bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik, viral enfeksiyonlarda antiviral veya destekleyici ilaçlar önerebilir. Nefes darlığı için bronşları genişleten inhaler ilaçlar, oksijen desteği ve bazı durumlarda hastane yatışı gerekebilir. İlaçların hangisinin sizin için uygun olduğunu yalnızca doktorunuz belirler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi girişim yalnızca nadir komplikasyonlarda, örneğin akciğer zarında iltihaplı sıvı birikmesi gibi durumlarda düşünülebilir. Bu karar, göğüs hastalıkları uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Zatürre alevlenmesinden sonra iyileşme haftalar sürebilir. Günlük aktivitelerinize yavaşça dönün; güçlü hissedene kadar kendinizi zorlamayın. Doktorunuzun kontrol tarihlerini aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için sağlık kuruluşlarından destek isteyin.
• Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın.
• Hasta kişilerle yakın temastan kaçının.
• Bağışıklık sisteminizi güçlü tutmak için yeterli uyuyun.

Diyet ve egzersiz

Bağışıklığı destekleyen, protein ve vitamin açısından zengin bir beslenme önerilir. Doktorunuz izin verdiğinde kısa süreli yürüyüşlerle hareket edin; ancak nefes darlığı yaşarsanız durup dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren hastalıklar moralinizi etkileyebilir. Kaygı ve üzüntü normaldir; duygularınızı ailenizle veya bir uzmanla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Zatürre alevlenmelerini tamamen önlemek mümkün olmasa da, aşı olmak, sigara kullanmamak ve genel hijyen kurallarına dikkat etmek riski belirgin şekilde azaltır.

Aşılar

Grip aşısı ve zatürre (pnömokok) aşısı, özellikle risk grupları için önerilir. Sağlık Bakanlığı'nın aşı takvimine göre doktorunuza danışarak aşılarınızı yaptırın.

Tarama programları

Zatürreye yönelik rutin bir tarama testi yoktur; ancak kronik hastalığı olanların yıllık sağlık kontrollerini yaptırması ve doktor önerilerine uyması önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer apsesi (akciğer dokusunda iltihap dolu boşluk)
• Plevral efüzyon (akciğer zarında sıvı birikmesi)
• Sepsis (enfeksiyonun kana karışıp vücuda yayılması)
• Solunum yetmezliği (akciğerlerin yeterli oksijeni sağlayamaması)

Uzun vadeli görünüm

Zatürre alevlenmeleri, zamanında ve uygun tedavi edildiğinde çoğu kişi için tamamen iyileşen bir durumdur. İyileşme süresi kişiden kişiye değişmekle birlikte çoğu kişi birkaç hafta içinde günlük yaşamına döner. Düzenli takip ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları, tekrar atak yaşama riskinizi azaltır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.