Zatürre (Pnömoni): Hasta Rehberi

Genel Bakış

Zatürre, akciğerlerdeki küçük hava keseciklerinin (alveollerin) iltihaplanması ve sıvı veya irinle dolmasıdır. Genellikle mikroplar (bakteri veya virüsler) nedeniyle oluşur ve öksürük, ateş, nefes darlığı gibi belirtilere yol açar.

Evet, zatürre dünya genelinde yaygın bir hastalıktır. Her yıl milyonlarca kişiyi etkiler, ancak çoğu insan tedaviyle tamamen iyileşir.

Zatürre her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak bebekler, küçük çocuklar, 65 yaş üstü yetişkinler, kronik hastalığı olanlar ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar daha yüksek risk taşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş
• Titreme
• Öksürük
• Balgam çıkarma (yeşil, sarı veya kanlı olabilir)
• Nefes darlığı
• Hızlı veya sığ nefes alma
• Göğüs ağrısı
• Yorgunluk
• İştahsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Hızlı nefes alma
• Burun kanatlarının solunumla genişlemesi
• Göğüs kafesinin çekilmesi
• Hırıltı
• Ateş
• Huzursuzluk
• Beslenme güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç karışıklığı veya sersemlik
• Vücut ısısında normalden düşük olma
• Halsizlik
• Düşme veya denge kaybı
• İştahsızlık
• Nefes darlığı

Nedenler

Ana nedenler

• Bakteriler (zatürrenin en yaygın nedenlerinden biridir)
• Virüsler (grip, soğuk algınlığı ve COVID-19 gibi)
• Mantarlar (nadiren, özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde)
• Aspirasyon (yiyecek veya sıvının akciğerlere kaçması)

Risk faktörleri

• 65 yaş üstü olmak
• Bebek veya 2 yaş altı çocuk olmak
• Kronik akciğer hastalığı (örneğin KOAH veya astım)
• Kalp hastalığı
• Diyabet
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar veya ilaçlar
• Sigara içmek
• Hastanede yatmak veya yakın zamanda cerrahi geçirmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı yaşıyorsanız
• Göğüs ağrınız varsa
• Kan tükürüyorsanız
• Yüksek ateşiniz varsa
• Öksürüğünüz bir haftadan uzun sürüyorsa veya kötüleşiyorsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, akciğerlerinizi steteskopla dinler ve genel durumunuzu değerlendirir. Fizik muayene sonrasında bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer röntgeni (akciğer filmi)
• Kan testleri (enfeksiyon belirtilerini ve oksijen düzeyini kontrol etmek için)
• Balgam kültürü (balgam örneğinde mikrop araştırması)
• Nabız oksimetresi (parmağa takılan cihazla oksijen değerini ölçme)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak için fizik muayene ve akciğer filmi birlikte değerlendirilir. Testler genellikle ağrısızdır ve kısa sürer. Gerekirse doktorunuz ileri tetkik için sizi hastaneye yönlendirebilir.

Tedavi

Zatürre tedavisi enfeksiyonun nedenine (bakteri veya virüs), belirtilerin şiddetine ve genel sağlık durumunuza bağlıdır. Hafif vakalarda evde tedavi ve dinlenme yeterli olabilir. Daha ağır vakalarda hastanede tedavi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin ve susuz kalmayın
• Bol dinlenin, vücudunuzu zorlamayın
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Odanızı sık sık havalandırın

Tıbbi tedaviler

Bakteriyel zatürre için doktorunuz antibiyotik reçete edebilir. Viral zatürrede antiviral ilaçlar veya sadece destekleyici tedavi kullanılabilir. Ağır vakalarda oksijen desteği veya hastanede damar yolu ile sıvı ve ilaç verilebilir. Tedavi mutlaka doktor kontrolünde yapılmalıdır; kendi kendine antibiyotik kullanmak veya doz değiştirmek zararlı olabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Zatürre için cerrahi işlem genellikle gerekmez. Ancak zatürreye bağlı akciğer zarında iltihap (plevral efüzyon) veya akciğerde apse gelişirse, drenaj adı verilen bir işlemle sıvı boşaltılabilir.

Bu durumla yaşamak

İyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Bazı insanlar birkaç haftada normale dönerken, bazılarında öksürük ve halsizlik birkaç ay sürebilir. Bu süreçte doktorunuzun önerilerine uymak ve kontrollerinizi aksatmamak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli uyuyun
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Sigara içilen ortamlardan kaçının
• Ellerinizi sık sık yıkayın
• Bağışıklık sistemini desteklemek için sağlıklı beslenin

Diyet ve egzersiz

Bol meyve ve sebze içeren dengeli bir diyet uygulayın. İyileşme döneminde ağır egzersizlerden kaçının; yürüyüş gibi hafif aktivitelerle gücünüzü yeniden kazanın. Yeterli su içmeye özen gösterin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Zatürre gibi ciddi bir hastalık sürecinde kaygı, üzüntü veya yorgunluk hissi normaldir. İyileşme zaman aldığı için kendinize karşı sabırlı olun. Duygusal olarak zorlandığınızı hissederseniz bir sağlık uzmanı veya terapistten destek isteyin.

Önleme

Evet, zatürrenin birçok nedeni önlenebilir veya riski azaltılabilir. Hijyen kurallarına dikkat etmek, sigara içmemek ve bağışıklık sistemini güçlü tutmak önemlidir.

Aşılar

Zatürre ve gribe karşı aşılar riski azaltabilir. Zatürre aşısı (pnömokok aşısı) özellikle bebekler, 65 yaş üstü yetişkinler ve kronik hastalığı olanlar için önerilir. Grip aşısı da viral zatürreyi önleyebilir. Aşıların sizin için uygun olup olmadığını doktorunuzla görüşün.

Tarama programları

Zatürre için herkese uygulanan rutin bir tarama testi yoktur. Risk grubundaki kişilerde doktor muayenesi ve gerektiğinde akciğer filmi ile kontrol yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer zarında sıvı birikmesi (plevral efüzyon)
• Akciğerde apse oluşması
• Kanda enfeksiyon (bakteriyemi)
• Sepsis
• Solunum yetmezliği

Uzun vadeli görünüm

Zatürre tedavi edilebilir bir hastalıktır. Çoğu kişi uygun tedaviyle tamamen iyileşir. Erken tanı ve tedavi komplikasyon riskini büyük ölçüde azaltır. İyileşme süresi birkaç haftadan birkaç aya kadar değişebilir; düzenli doktor kontrolü ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla prognoz genellikle iyidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.