Eye chemical splash first aid

Genel Bakış

Gözünüze kimyasal bir madde sıçradığında, bu acil bir durumdur. Kimyasal, gözünüzün yüzeyine zarar verebilir ve hızlı müdahale edilmezse görme kaybına yol açabilir. İlk yardım, gözü hemen bol suyla yıkamaktır.

Evet, ev kazaları ve iş kazaları sırasında sık görülür. Özellikle temizlik ürünleri, bahçe ilaçları, inşaat malzemeleri ve laboratuvar kimyasalları risk oluşturur.

Herkesi etkileyebilir, ancak en çok ev hanımları, temizlik işçileri, inşaat işçileri, laboratuvar çalışanları ve kimyasallarla uğraşan kişiler risk altındadır. Çocuklar da kazayla kimyasallara maruz kalabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözde şiddetli yanma veya batma hissi
• Gözde kızarıklık ve sulanma
• Bulanık görme veya geçici görme kaybı
• Göz kapaklarında şişme
• Işığa karşı hassasiyet
• Gözde yabancı cisim hissi (patlama veya kum gibi)

Çocuklarda belirtiler

• Ağlama, gözlerini kısma veya ovuşturma
• Gözlerini kapatmada zorluk
• Baş ağrısı veya huzursuzluk
• Işıktan kaçınma
• Eğer kimyasal ağıza da sıçradıysa nefes almada zorluk

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Görme kaybı daha hızlı gelişebilir
• Göz kuruluğu nedeniyle daha fazla rahatsızlık
• Kornea (gözün saydam tabakası) hasarı daha ağır olabilir
• İyileşme süreci daha yavaştır

Nedenler

Ana nedenler

• Evde temizlik ürünleri (çamaşır suyu, tuvalet temizleyici, lavabo açıcı)
• Bahçe ilaçları ve gübreler
• İnşaat malzemeleri (kireç, alçı, boya incelticileri)
• Araba aküleri, endüstriyel kimyasallar
• Laboratuvar kimyasalları (asitler, bazlar, çözücüler)

Risk faktörleri

• Kimyasallarla çalışırken koruyucu gözlük kullanmamak
• Evde kimyasalları çocukların erişebileceği yerde saklamak
• Kimyasalları uygun olmayan kaplara (örneğin su şişesi) koymak
• Kimyasalları kullanırken yüzünüze yakın tutmak veya sıçratmak
• Acil durumda ne yapacağınızı bilmemek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kimyasal sıçradıktan sonra hemen 112’yi arayarak acil yardım isteyin veya en yakın acil servise gidin.
• Gözünüzü yıkadıktan sonra ağrı, kızarıklık veya görme değişikliği devam ediyorsa mutlaka doktora görünün.
• Kimyasalı tanımıyorsanız veya güçlü bir asit/baz olduğunu biliyorsanız acil servise gidin.
• Çocuklarda veya yaşlılarda herhangi bir kimyasal sıçraması durumunda acil tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif bir kimyasal (örneğin bebek şampuanı) sıçradıysa ve göz yıkama sonrası tüm belirtiler düzeldiyse, rutin bir göz muayenesi için göz doktorundan randevu alabilirsiniz.

Tanı

Doktor, sıçrayan kimyasalın türünü, miktarını ve maruziyet süresini sorar. Daha sonra gözünüzü ışıkla ve büyüteçle muayene eder, göz basıncınızı ölçer ve korneanızı boyayarak hasar olup olmadığını kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• Görme keskinliği testi (harf veya şekil okuma)
• Yarık lamba muayenesi (özel bir mikroskopla gözün ön kısmının detaylı incelenmesi)
• Floresein boyama (göz yüzeyindeki çizikleri ve hasarı göstermek için bir boya damlatılması)
• Göz içi basıncı ölçümü (tonometri)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle birkaç dakika sürer ve ağrısızdır. Floresein boyama sonrası birkaç saat gözünüzde hafif bir renklenme olabilir ancak bu geçicidir. Doktor hasarın boyutuna göre sizi bir göz hastalıkları uzmanına yönlendirebilir.

Tedavi

İlk yardım çok önemlidir: gözünüzü hemen en az 15-20 dakika boyunca bol temiz suyla veya tuzlu suyla (serum fizyolojik) yıkayın. Bu sırada gözünüzü kapatmayın, parmaklarınızla aşağı ve yukarı bakarak suyun her yere ulaşmasını sağlayın. Tıbbi tedavi, hasarın ciddiyetine göre değişir ve genellikle iltihabı azaltmak, enfeksiyonu önlemek ve iyileşmeyi hızlandırmak için ilaçlar, göz damlaları ve bazen göz bandı veya kontakt lens kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Gözünüze kimyasal sıçrarsa panik yapmayın, hemen bir musluk veya hortum bulun ve gözünüzü en az 15-20 dakika boyunca yıkayın.
• Yıkarken göz kapaklarınızı parmaklarınızla açık tutun ve suyu içten dışa doğru akıtın, böylece kimyasal diğer göze veya yüzünüze yayılmaz.
• Kontakt lens kullanıyorsanız, yıkamadan önce lensleri çıkarmaya çalışmayın; önce suyla yıkayın, lensler genellikle kendiliğinden çıkar.
• Gözünüzü ovuşturmayın, bastırmayın veya herhangi bir ilaç, bitkisel karışım sürmeyin.
• Yıkama işlemi bittikten sonra temiz bir bezle hafifçe kurulayın ve en kısa sürede tıbbi yardım alın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hasarın şiddetine bağlı olarak iltihabı azaltıcı damlalar, enfeksiyonu önleyici damlalar, ağrı kesici damlalar veya göz yüzeyini nemlendiren yapay gözyaşı damlaları reçete edebilir. Göz içi basıncını düşüren damlalar da kullanılabilir. Ağır yanıklarda, hastanede steroidli damlalar veya antibiyotikli damlalar uygulanabilir. Bu tedavileri mutlaka doktor kontrolünde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ağır kimyasal yanıklarda (özellikle alkalilerle), korneada kalıcı hasar, bulanıklık, damar kaybı veya göz yüzeyinde yapışıklıklar gelişebilir. Bu durumlarda kornea nakli, amniyon zarı grefti veya diğer cerrahi işlemlere ihtiyaç duyulabilir. Cerrahi genellikle ilk müdahaleden günler veya haftalar sonra yapılır.

Bu durumla yaşamak

Göz kimyasal sıçraması sonrasında iyileşme sürecinde, gözünüzde kuruluk, ışığa hassasiyet veya hafif rahatsızlık hissedebilirsiniz. Doktorunuzun önerdiği damlaları düzenli kullanın ve gözünüzü ovuşturmaktan kaçının. Görme netliğiniz tam olarak düzelene kadar araç kullanmak dikkat gerektirebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Gözlerinizi toz, duman ve rüzgardan korumak için güneş gözlüğü veya koruyucu gözlük takın.
• Kontakt lens kullanıyorsanız, doktorunuz izin verene kadar kullanmayın.
• Havuz veya denize girmekten kaçının çünkü klor veya tuz gözü tahriş edebilir.
• Dozsuz uykuya dikkat edin ve bol su için; bu gözyaşı üretimini destekler.
• Tüm ilaçları doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın, asla dozu artırmayın veya eksik almayın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet veya egzersiz kısıtlaması gerekmez. Ancak genel sağlık için dengeli beslenme ve düzenli uyku önemlidir. Gözünüz ağrıyorsa veya bulanık görüyorsanız spor gibi aktivitelerden kaçının. Herhangi bir sorunuz varsa doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göz yaralanmaları korkutucu olabilir ve görme kaybı endişesi yaratabilir. İyileşme süreci beklendiğinden uzun sürebilir. Bu normaldir. Kaygı veya üzüntü hissediyorsanız bunu aileniz, arkadaşlarınız veya bir ruh sağlığı uzmanıyla paylaşmaktan çekinmeyin. Unutmayın, çoğu hasta tam iyileşme sağlar.

Önleme

Evet, kimyasal göz yaralanmalarının çoğu basit önlemlerle önlenebilir. Kimyasallarla çalışırken daima koruyucu gözlük veya siperlik kullanın. Evde kimyasalları kilitleyip çocuklardan uzak tutun. Kimyasalları asla orijinal olmayan kaplara koymayın. Talimatları dikkatlice okuyun ve güvenli kullanım kurallarına uyun.

Aşılar

Göz kimyasal sıçraması için aşı yoktur.

Tarama programları

Özel bir tarama yöntemi yoktur. Ancak kimyasallarla düzenli çalışan kişiler periyodik göz muayenesi yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kornea yanıkları ve kalıcı bulanıklık
• Görme azalması veya tam görme kaybı
• Göz enfeksiyonları (örneğin, bakteriyel keratit)
• Katarakt (merceğin bulanıklaşması)
• Glokom (göz içi basıncının artması)
• Göz yüzeyinde yapışıklıklar ve şekil bozuklukları
• Göz kapağının içe veya dışa dönmesi

Uzun vadeli görünüm

Hızlı ve doğru ilk yardım sayesinde çoğu kimyasal sıçrama kalıcı hasar bırakmadan iyileşir. Ciddi yanıklarda bile günümüz tıbbi tedavileri görme kaybını önlemede büyük başarı sağlamaktadır. İyileşme süreci birkaç haftadan aylara kadar sürebilir. Düzenli doktor takibi ve tedaviye uyum, en iyi sonuçları almanızı sağlar.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ↗
• Amerikan Oftalmoloji Akademisi ↗

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye
• Türk Oftalmoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.