Hypoglycaemia first aid

Genel Bakış

Hipoglisemi, kan şekerinizin (kandaki şeker miktarı) normalin altına düşmesidir. Bu durum, özellikle şeker hastalığı (diyabet) olan kişilerde sık görülür. Kan şekeri çok düştüğünde vücut enerjisiz kalır ve belirtiler ortaya çıkar. Hızlı müdahale edilmezse ciddi sorunlara yol açabilir.

Evet, özellikle insülin veya bazı şeker düşürücü ilaçlar kullanan diyabet hastalarında sık görülür. Sağlıklı bireylerde de nadiren görülebilir.

Tip 1 diyabet hastaları, insülin kullanan tip 2 diyabet hastaları, şeker hastalığı için bazı ilaçları kullananlar, aşırı alkol tüketenler ve çok nadir durumlarda pankreas tümörü olanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme
• Terleme
• Hızlı kalp atışı
• Açlık hissi
• Sinirlilik veya huzursuzluk
• Baş dönmesi
• Baş ağrısı
• Yorgunluk
• Bulanık görme

Çocuklarda belirtiler

• Ağlama ve huysuzluk
• Uyku hali veya sersemlik
• Dikkat dağınıklığı
• Nöbet geçirme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı (konfüzyon)
• Dengesizlik ve düşmeler
• Konuşma güçlüğü
• Uyuklama ve tepkisizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Şeker hastalığı ilaçlarını (insülin veya bazı hapları) gereğinden fazla kullanmak
• Öğün atlamak veya yemek yemeyi geciktirmek
• Normalden fazla egzersiz yapmak ve yeterli karbonhidrat almamak
• Alkol tüketimi, özellikle aç karnına

Risk faktörleri

• İnsülin kullanımı
• Şeker hastalığı için sülfonilüre grubu ilaç kullanımı (genel olarak şeker düşürücü haplar)
• Böbrek veya karaciğer hastalığı
• Uzun süreli diyabet öyküsü
• Aşırı alkol tüketimi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şeker verdikten sonra belirtiler geçmiyorsa aynı gün acil servise başvurun.
• Nöbet geçirdiyseniz veya bilincinizi kaybettiyseniz hemen 112'yi arayın.
• Şiddetli hipoglisemi sonrası mutlaka doktorunuza görünün.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık hipoglisemi yaşıyorsanız (haftada birkaç kez) doktorunuza danışın.
• İlaçlarınızı veya tedavi planınızı değiştirmek için doktorunuzdan randevu alın.

Tanı

Hipoglisemi tanısı, belirtiler ve kan şekeri ölçümü ile konulur. Doktorunuz parmak ucunuzdan bir damla kan alarak şeker seviyenizi ölçer. Ayrıca kan tahlili de isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Parmak ucu kan şekeri testi (glukometre ile)
• Kan tahlili (laboratuvar ortamında açlık veya tokluk şekeri ölçümü)
• Uzun süreli şeker takibi için HbA1c testi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinleyecek, sonra kan şekerinizi ölçecek. Gerekirse daha ayrıntılı testler (örneğin açlık testi) yapabilir. Sonuçlara göre tedavi planınızı gözden geçirecektir.

Tedavi

Hipoglisemi tedavisinin temel prensibi, kan şekerini hızla normale yükseltmektir. Bunun için bilinci yerinde olan kişilere ağızdan şekerli besinler verilir. Bilinç kaybı varsa sağlık personeli tarafından ilaç uygulanır.

Evde kişisel bakım

• Hemen hızlı emilen şekerli bir şey alın (örneğin 1 bardak meyve suyu, 3-4 adet kesme şeker, yarım bardak normal kola).
• 15 dakika bekleyin ve kan şekerinizi tekrar ölçün.
• Düzelmezse aynı işlemi tekrarlayın (tekrar şekerli besin alın).
• Kan şekeriniz düzeldikten sonra uzun süreli enerji sağlaması için kraker veya peynirli sandviç gibi bir atıştırmalık yiyin.

Tıbbi tedaviler

Bilinci kapalı veya yutamayan kişilere sağlık çalışanları tarafından damardan şeker solüsyonu veya glukagon enjeksiyonu yapılabilir. Glukagon, karaciğerden şeker salınımını sağlayan bir hormondur. Bu tedaviler sadece acil durumlarda ve tıbbi gözetim altında uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hipoglisemi doğrudan cerrahi gerektiren bir durum değildir. Ancak nadiren pankreasta bir tümör (insülinoma) hipoglisemiye neden oluyorsa, tümörün cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Diyabet hastaları düzenli kan şekeri takibi yapmalı, öğünlerini atlamamalı ve egzersiz planlarını doktorlarıyla ayarlamalıdır. Yanınızda her zaman hızlı şeker kaynağı taşıyın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yemek yemek, öğün atlamamak
• Özellikle egzersiz öncesi ve sonrası kan şekerini kontrol etmek
• Alkol tüketimini sınırlamak veya alkol alırken yanında yemek yemek
• Diyabetli olduğunuzu belirten bir kimlik kartı taşımak

Diyet ve egzersiz

Dengeli karbonhidrat alımı önemlidir. Egzersiz öncesi ekstra atıştırmalık almak gerekebilir. Diyet listenizi bir diyetisyenle birlikte oluşturun. Egzersiz programınızı doktorunuzla planlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık sık hipoglisemi yaşamak kaygı, korku ve strese yol açabilir. Bu durumda bir psikolog veya psikiyatristten destek almak faydalı olabilir. Aile üyelerinize durumu anlatmak da rahatlatıcıdır.

Önleme

Evet, çoğu hipoglisemi atağı önlenebilir. Düzenli kan şekeri takibi yapmak, ilaçları doğru dozda ve zamanda almak, öğün atlamamak, egzersiz öncesi ek karbonhidrat tüketmek ve alkolü sınırlamak en önemli önlemlerdir.

Aşılar

Hipoglisemi için bir aşı yoktur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bilinç kaybı
• Nöbet geçirme
• Beyin hasarı
• Koma

Uzun vadeli görünüm

Hipoglisemi hızlı ve doğru müdahale ile genellikle kısa sürede düzelir ve kalıcı bir hasar bırakmaz. Tekrarlayan durumlarda doktorunuz tedavi planınızı yeniden düzenleyerek atakları önleyebilir. Düzenli takip ile sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.