Poisoning call emergency services

Genel Bakış

Zehirlenme, vücuda zararlı bir maddenin ağız, solunum, cilt veya enjeksiyon yoluyla girmesidir. Bu maddeler ilaçlar, temizlik ürünleri, zehirli gazlar veya bitkiler olabilir. Zehirlenme acil bir durumdur ve hemen 112'nin aranması gerekir.

Zehirlenme oldukça yaygın bir acil durumdur. Türkiye'de her yıl binlerce zehirlenme vakası bildirilmektedir.

Zehirlenme herkesi etkileyebilir. Ancak küçük çocuklar (merakla her şeyi ağızlarına götürdükleri için), evde ilaç kullanan yaşlılar ve tehlikeli kimyasallarla çalışan kişiler daha büyük risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide bulantısı ve kusma
• Karın ağrısı
• Baş dönmesi ve sersemlik
• Bilinç bulanıklığı veya aşırı uyku hali
• Nefes darlığı
• Ciltte kızarıklık, yanık veya döküntü
• Ağızda yanma veya acı tat

Çocuklarda belirtiler

• Aşırı uyku hali veya huzursuzluk
• Ağız çevresinde yanık izleri
• Nöbet geçirme
• Ani kusma veya ishal

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik ve düşme
• Bilinç karışıklığı
• Nabızda düzensizlik
• Bayılma hissi

Nedenler

Ana nedenler

• İlaçların yanlış dozda alınması (özellikle ağrı kesiciler, tansiyon ilaçları)
• Ev temizlik ürünleri (çamaşır suyu, tuz ruhu, deterjanlar)
• Tarım ilaçları ve böcek zehirleri
• Zehirli mantarlar
• Karbonmonoksit gazı (soba, şofben zehirlenmesi)
• Alkol zehirlenmesi
• Yılan, akrep, arı sokması veya böcek ısırıkları

Risk faktörleri

• Evde küçük çocuk bulunması
• Yaşlılık ve ilaç kullanımı
• Kimyasalların uygun olmayan kaplarda saklanması
• Açıkta bırakılmış ilaç veya temizlik ürünleri
• Karbonmonoksit dedektörü olmayan evler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Herhangi bir zehirlenme şüphesi varsa hemen 112'yi arayın veya acile gidin.
• Bilinç değişikliği, nefes alma zorluğu veya nöbet varsa
• Çocukta zehirlenme belirtileri varsa
• Zehir yutulmuş veya solunmuşsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif belirtiler olsa bile zehirlenme ihtimali varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Kronik bir sağlık sorununuz varsa ve ilaç doz aşımından şüpheleniyorsanız
• Zehir cilde temas etmiş ve hafif bir kızarıklık oluşmuşsa

Tanı

Doktor öncelikle hastanın öyküsünü dinler (ne zaman, ne kadar, nasıl alındı). Ardından zehrin türünü ve vücuttaki etkilerini anlamak için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (zehrin türünü ve organ hasarını belirlemek için)
• İdrar testleri
• Elektrokardiyogram (EKG) (kalp üzerindeki etkileri görmek için)
• Akciğer röntgeni veya solunum testleri

Randevunuzda neler beklenir

Acil serviste hızlı bir muayene yapılır, gerekirse testler alınır ve tedaviye hemen başlanır. Zehrin türüne göre mide yıkama, aktif kömür veya panzehir uygulanabilir. Tüm süreç boyunca doktor ve hemşireler yanınızda olacaktır.

Tedavi

Zehirlenme tedavisi, zehrin vücuttan atılması, etkilerinin azaltılması ve destekleyici bakımı içerir. Tedavi zehirin türüne ve şiddetine göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Zehir cilde temas ettiyse, 15-20 dakika bol su ile yıkayın.
• Solunum yoluyla alındıysa, kişiyi hemen temiz havaya çıkarın.
• Kusturmaya çalışmayın.
• Ağızdan süt, su veya başka bir şey vermeyin.
• 112'yi arayın ve yönlendirmeleri uygulayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorlar zehrin emilimini azaltmak için aktif kömür, zehre özgü panzehirler (antidotlar) ve destekleyici tedaviler (solunum desteği, damardan sıvı, oksijen) uygulayabilir. Tedavi tamamen zehrin türüne bağlıdır ve her vaka özeldir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi nadiren gerekir; bazı kimyasal yanıklarda veya yutulan kesici cisimlerde ameliyat gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Zehirlenme sonrası iyileşme sürecinde bol dinlenin, doktorunuzun önerdiği kontrolleri ihmal etmeyin. Vücudunuzun toparlanması zaman alabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• İlaçları ve kimyasalları orijinal ambalajlarında, çocukların erişemeyeceği kilitli dolaplarda saklayın.
• Karbonmonoksit dedektörü kullanın.
• Tehlikeli maddeleri asla gıda kaplarında saklamayın.

Diyet ve egzersiz

Doktorunuz özel bir diyet önermediyse, bol sıvı tüketin ve hafif yiyecekler tercih edin. İyileşme döneminde aşırı egzersizden kaçının, ancak yürüyüş yapmak iyi gelebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Zehirlenme deneyimi endişe ve strese neden olabilir. Bu duygular normaldir. Gerekirse bir psikologdan veya danışmandan destek alın. Kriz durumlarında 112'yi arayın.

Önleme

Evet, zehirlenmelerin çoğu basit önlemlerle engellenebilir. İlaçları kilitli yerlerde saklamak, kimyasalları etiketli tutmak, karbonmonoksit dedektörü kullanmak ve çocukları eğitmek en önemli adımlardır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Organ hasarı (karaciğer, böbrek, akciğer)
• Kalıcı nörolojik hasar (beyin hasarı)
• Solunum yetmezliği
• Ölüm

Uzun vadeli görünüm

Erken müdahale ile çoğu zehirlenme tamamen iyileşir. Zamanında yardım almak hayat kurtarır. Ciddi vakalarda bile uygun tedavi ile büyük ölçüde iyileşme sağlanabilir. Umudunuzu kaybetmeyin, sağlık ekibiniz size yardımcı olacaktır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.