Suspected stroke FAST

Genel Bakış

İnme, beyne giden kan akışının aniden durması veya azalmasıdır. Beyin hücreleri oksijensiz kalır ve hasar görebilir. 'FAST' (Yüz, Kol, Konuşma, Zaman) kuralı, inmeyi hızlıca tanımak için basit bir yöntemdir. Yüzün bir tarafı düşer, kollardan biri aşağı kayar, konuşma bozulur; bu durumda hemen 112'yi aramalısınız.

İnme, dünyada ve Türkiye'de sık görülen bir sağlık sorunudur. Her yıl milyonlarca insanı etkiler.

İnme her yaşta görülebilir, ancak 65 yaş üstü kişilerde daha yaygındır. Yüksek tansiyon, şeker hastalığı, sigara kullanımı ve kalp hastalığı olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüzün bir tarafında düşme veya uyuşma (gülümseyince asimetri).
• Bir kolda güçsüzlük veya uyuşma (kolları kaldırınca biri aşağı kayar).
• Konuşma bozukluğu (konuşma anlaşılmaz veya kişi söyleneni anlayamaz).
• Ani şiddetli baş ağrısı.
• Ani görme kaybı veya çift görme.
• Ani denge kaybı veya yürüme zorluğu.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda inme belirtileri benzerdir, ancak çocuklar bunu ifade edemeyebilir.
• Ani halsizlik, kusma, nöbet geçirme veya bilinç değişikliği görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha belirsiz olabilir.
• Ani denge kaybı, düşme, kafa karışıklığı veya idrar kaçırma gibi durumlar inmeyi işaret edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Beyne giden bir damarın pıhtı ile tıkanması (iskemik inme).
• Beyinde bir damarın yırtılması ve kanama (hemorajik inme).

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon (en önemli risk faktörü).
• Sigara içmek.
• Şeker hastalığı (diyabet).
• Yüksek kolesterol.
• Kalp hastalığı (özellikle ritim bozukluğu).
• Fazla kilo veya obezite.
• Hareketsiz yaşam tarzı.
• Ailede inme öyküsü.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• FAST belirtilerinden herhangi biri varsa - hemen 112'yi arayın.
• Ani şiddetli baş ağrısı varsa.
• Ani görme kaybı veya konuşma bozukluğu varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tansiyon, şeker ve kolesterol gibi risk faktörlerini kontrol ettirmek için düzenli doktor ziyareti.
• İnme geçirdikten sonra kontroller için doktorunuzla görüşün.

Tanı

Doktor, belirtilerinizi değerlendirir ve fizik muayene yapar. İnme şüphesi varsa acil görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Bilgisayarlı tomografi (BT): Beyindeki kanama veya tıkanıklığı görmek için.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Daha detaylı beyin görüntüsü.
• Kan testleri: Pıhtılaşma ve diğer faktörleri kontrol etmek.
• Karotis ultrasonu: Boyun damarlarındaki daralmaları değerlendirmek.
• EKG: Kalp ritmini kontrol etmek.

Randevunuzda neler beklenir

Hastanede acil serviste hızlı bir değerlendirme yapılır. Görüntüleme ve testler sonucunda inme tipi belirlenir. Tedaviye mümkün olduğunca çabuk başlanır.

Tedavi

İnme tedavisi, türüne (tıkalı damar veya kanama) ve ne kadar erken başlandığına bağlıdır. Amaç, beyin hasarını azaltmak ve tekrarını önlemektir.

Evde kişisel bakım

• İnme geçirdiyseniz, doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
• Tansiyon, şeker ve kolesterolü kontrol altında tutun.
• Sağlıklı beslenin, düzenli egzersiz yapın ve sigarayı bırakın.

Tıbbi tedaviler

İskemik inmede (pıhtı kaynaklı) damar açıcı ilaçlar (trombolitikler) kullanılabilir. Bazı durumlarda anjiyografi ile pıhtı mekanik olarak çıkarılabilir. Hemorajik inmede (kanama) kanamayı durdurmaya yönelik tedavi uygulanır. İnme sonrası fizik tedavi, konuşma terapisi ve rehabilitasyon önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Beyin kanaması durumunda, kanı boşaltmak veya hasarlı damarı onarmak için ameliyat gerekebilir. Karotis arterinin ciddi daralmasında da cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

İnme sonrası iyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Fizik tedavi, konuşma terapisi ve günlük yaşam aktivitelerini yeniden öğrenmek zaman alabilir. Sevdiklerinizden ve sağlık ekibinizden destek isteyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmadan kullanın.
• Kan basıncınızı düzenli ölçün.
• Stresten kaçının ve yeterli uyuyun.
• Sigara ve alkolden uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Düşük tuzlu, yağsız, sebze ve meyve ağırlıklı beslenme inme riskini azaltır. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz (yürüyüş, bisiklet) önerilir. Fiziksel kısıtlamalar varsa doktorunuzdan uygun bir egzersiz programı isteyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İnme sonrası depresyon, kaygı ve duygusal dalgalanmalar yaygındır. Duygularınızı paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından yardım alın.

Önleme

İnmenin birçok risk faktörü kontrol edilebilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve düzenli kontrollerle inme riski büyük ölçüde azaltılabilir.

Aşılar

Bazı enfeksiyonlar inme riskini artırabilir. Grip ve zatürre aşıları gibi rutin aşılarınızı yaptırmanız önemlidir.

Tarama programları

Yüksek tansiyon, şeker ve kolesterol için düzenli tarama önerilir. 40 yaş üstü kişiler yılda en az bir kez tansiyon ölçümü yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı beyin hasarı.
• Vücudun bir tarafında felç.
• Konuşma ve anlama güçlüğü.
• Yutma güçlüğü (aspirasyon pnömonisi riski).
• Depresyon ve duygusal sorunlar.
• Ölüm.

Uzun vadeli görünüm

Erken tedavi ve iyi bir rehabilitasyonla birçok kişi inme sonrası önemli ölçüde iyileşebilir. Her inme farklıdır, ancak umut her zaman vardır. Sağlık ekibinizle iş birliği yaparak en iyi sonucu elde edebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.