Öksürük için Yaşam Tarzı Önerileri

Genel Bakış

Öksürük, boğaz ve akciğerlerdeki hava yollarını temizleyen doğal bir reflekstir. Vücudun, solunum yollarındaki balgam, toz veya tahriş edici maddeleri dışarı atmaya çalışmasıdır.

Evet. Öksürük, hekimlere en sık başvuru nedenlerinden biridir ve her yaştan insanı etkileyebilir.

Öksürük herkesi etkileyebilir; ancak bebekler, küçük çocuklar, ileri yaştaki yetişkinler ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde daha ağır seyredebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru ve balgamsız öksürük
• Balgamlı (ıslak) öksürük
• Boğazda gıcık veya kaşıntı hissi
• Gece artan veya yatınca kötüleşen öksürük

Çocuklarda belirtiler

• Öksürüğe eşlik eden burun akıntısı veya hafif ateş
• Özellikle geceleri artan, boğuk bir sesle seyreden öksürük
• Bebeklerde beslenme sırasında öksürme veya tıkanma hissi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk veya halsizlikle birlikte gelen uzun süreli öksürük
• İştahsızlık ve kilo kaybına eşlik eden öksürük
• Ses kısıklığı ile birlikte görülen öksürük

Nedenler

Ana nedenler

• Soğuk algınlığı ve grip gibi virüsler
• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Alerjiler ve hava kirliliği
• Astım, KOAH ve reflü gibi kronik hastalıklar
• Bazı tansiyon ilaçları gibi ilaçların yan etkileri

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya dumana maruz kalmak
• Tozlu, dumanlı veya kimyasal maddeler içeren iş ortamları
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar
• Soğuk ve kuru hava
• Alt solunum yolu enfeksiyonu geçirmiş olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, kanlı balgam veya göğüs ağrısı varsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.
• Öksürük, üç haftadan uzun süredir devam ediyorsa bir hekime görünün.
• Ateş ve halsizlik gün geçtikçe artıyorsa aynı gün tıbbi değerlendirme isteyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürüğünüz sekiz haftadan uzun sürdüyse mutlaka bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurun.
• Sık sık tekrarlayan öksürük atakları yaşıyorsanız, altta yatan nedeni araştırtın.
• Kronik bir hastalığınız varsa ve öksürüğünüz rutin ilaçlarınıza rağmen kontrol altına alınamıyorsa kontrol randevusu alın.

Tanı

Hekiminiz önce size öksürüğün ne zaman başladığını, balgam olup olmadığını ve hangi ortamlarda arttığını sorar. Daha sonra stetoskopla akciğerlerinizi dinler.

Yapılabilecek testler

• Akciğer grafisi: Akciğerlerin genel yapısını değerlendirir.
• Kan testleri: Enfeksiyon belirtilerini veya alerjiyi gösterir.
• Soluk testi (spirometri): Akciğer fonksiyonlarını ölçer, astım ve KOAH tanısına yardımcı olur.
• Balgam kültürü: Mikrobik bir enfeksiyon şüphesi varsa yapılır.

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında rahat kıyafetler giymeniz yeterlidir. Hekiminiz, öksürüğünüzün süresine ve tipine göre gerekli tetkikleri isteyecek; çoğu zaman birkaç testle birlikte kesin tanıya ulaşılır. Tanıya yönelik işlemler ağrısızdır ve genellikle aynı gün tamamlanır.

Tedavi

Öksürük tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır. Amacımız öksürüğü bastırmak değil, vücudun kendini temizlemesine yardımcı olmak ve rahatsızlığı azaltmaktır. Çoğu öksürük evde yaşam tarzı önlemleri ve hekim gerekli görürse destekleyici tedavilerle iyileşir.

Evde kişisel bakım

• Günde 8-10 bardak su içmek: Balgamı incelterek atılmasını kolaylaştırır.
• Ilık bitki çayları ve tavuk suyu gibi sıcak içecekler boğazı rahatlatabilir.
• Bal (1 yaşından büyük çocuklarda ve yetişkinlerde) öksürüğü yatıştırmaya yardımcı olabilir. 1 yaşından küçük bebeklere bal vermeyin.
• Nemli hava solumak: Odaya buhar makinesi koymak veya ılık bir duş almak hava yollarını nemlendirir.
• Sigara dumanından, parfüm ve kimyasal kokulardan uzak durmak.
• Tuzlu suyla gargara yapmak: Boğaz ağrısını hafifletebilir.
• Başınızı hafif yüksekte tutarak uyumak: Gece öksürüğünü azaltabilir.

Tıbbi tedaviler

Eczanede satılan öksürük şurupları ve pastillerin bazıları öksürüğü geçici olarak bastırabilir; ancak bu ürünleri kullanmadan önce mutlaka eczacınıza veya hekiminize danışın. Hekiminiz, öksürüğünüzün tipine göre reçeteli bir ilaç, soluk açıcı bir tedavi veya altta yatan hastalığa yönelik bir ilaç düzenleyebilir. İlaç dozu ve süresi mutlaka hekiminizin yönlendirmesine göre ayarlanır. Hangilerini kullanabileceğinizi ve yan etkilerini doktorunuzla konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Öksürüğün nadiren cerrahi bir müdahale gerektiren nedenleri olabilir. Örneğin akciğerde bir lezyon veya yapısal bir sorun saptanırsa, hekiminiz ameliyat önerisine karar verebilir. Bu durumda süreç ve sonuçlar hekiminiz tarafından ayrıntılı olarak açıklanır.

Bu durumla yaşamak

Öksürük döneminde vücudunuzu dinleyin ve ihtiyacı kadar dinlenmeye izin verin. Evin pencerelerini açarak havayı tazeleyebilirsiniz; ancak soğuk ve kuru havadan korunun. Ellerinizi sık yıkayarak öksürüğün başkalarına bulaşmasını önleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın veya sigara içilen ortamlardan uzak durun.
• Oda nemini artırın ve düzenli olarak havalandırın.
• Nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleri öksürüğü kontrol etmeye yardımcı olabilir.
• Düzenli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın.
• Alerjiniz varsa, belirlenen alerjenlerden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Bol su içmek ve dengeli beslenmek bağışıklığı destekler. Meyve, sebze ve yoğurt gibi gıdalar boğazı yatıştırmaya yardımcı olabilir. Hafif yürüyüşler soluk almayı kolaylaştırabilir; ancak öksürük krizleri sırasında egzersizi bırakıp dinlenmeye geçin. Egzersiz sonrası soğuk hava öksürüğü artırabilir; bu nedenle kapalı ve ılık ortamlarda kısa seanslar seçin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren öksürük, uykusuzluk ve sosyal ortamlarda zorluklar yaratarak günlük yaşam kalitesini etkileyebilir. Bu durumda hekimlerinize ve yakınlarınıza hissettiklerinizi açıkça anlatın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten profesyonel destek almak da bir seçenektir.

Önleme

Bulaşıcı öksürükler, hijyen kurallarına uyarak ve kalabalık ortamlarda maske takarak kısmen önlenebilir. Sigaradan uzak durmak ve genel sağlığı korumak da öksürük riskini azaltır. Altta yatan astım ve reflü gibi hastalıkların kontrolü önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömokok) aşıları, öksürüğe yol açan bazı enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Aşıların sizin için uygun olup olmadığını hekiminize veya aile hekiminize sorun. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı aşı takviminde yer alan aşılar hakkında aile sağlığı merkezinden bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Öksürüğün belirli bir tarama testi yoktur; ancak kronik öksürük riski taşıyan kişiler (örneğin sigara içenler) düzenli doktor kontrolü yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Öksürük, altta yatan bir akciğer enfeksiyonunu maskeleyebilir ve tedavi edilmezse zatürreye ilerleyebilir.
• Kronik öksürük, yorgunluk, uyku bozukluğu ve kas ağrılarına yol açabilir.
• Nadiren kaburga kırıkları veya idrar kaçırma gibi sorunlara neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Çoğu öksürük kısa sürelidir ve doğru bakımla tamamen iyileşir. Altta yatan hastalığı olan kişilerde bile düzenli takip ve tedavi ile kontrol sağlanabilir. Kendinize iyi bakın ve öksürüğünüz uzun sürdüyse mutlaka bir hekimden yardım alın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.