İş Yerinde Depresyonu Önleme

Genel Bakış

Depresyon, üzüntü, isteksizlik, enerji kaybı ve ilgi azalması gibi belirtilerle kendini gösteren, günlük yaşamı ve iş hayatını etkileyen bir ruh sağlığı sorunudur. Herkesin zaman zaman canı sıkılabilir; depresyonda ise bu duygular haftalarca sürer ve kişinin işlevselliğini bozar.

Evet, oldukça yaygındır. Çalışan her 10 kişiden yaklaşık 1'i hayatının bir döneminde işle ilgili depresyon belirtileri yaşayabilir.

İş yerinde depresyon her yaştan, her meslekten ve her cinsiyetten kişiyi etkileyebilir. Kadınlarda daha sık görülür; yoğun stres altında çalışanlar, vardiyalı çalışanlar ve yeterli sosyal desteği olmayanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli üzgün, boş veya umutsuz hissetme
• İşe ve normalde keyif veren aktivitelere karşı ilgi kaybı
• Yorgunluk ve enerji düşüklüğü, her şeyin zor geldiği hissi
• Dikkat ve konsantrasyon güçlüğü, karar vermede zorlanma
• Uyku düzeninde bozulma (çok az veya çok fazla uyuma)
• İştah ve kilo değişiklikleri
• Değersizlik, suçluluk veya yetersizlik duyguları
• İş arkadaşlarından ve sosyal ortamlardan uzaklaşma
• Huzursuzluk, ağlama krizleri veya sinirlilik

Çocuklarda belirtiler

• Okul başarısında düşme
• İçe kapanma, arkadaşlardan uzaklaşma
• Huzursuzluk, aşırı alınganlık
• Baş ve karın ağrısı gibi fiziksel şikayetler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Unutkanlık ve zihinsel yavaşlama
• İsteksizlik ve günlük aktivitelere katılmama
• Uyku sorunları ve gece erken uyanma
• Vücut ağrıları ve halsizlik
• Sosyal ortamlardan çekilme

Nedenler

Ana nedenler

• İş yerinde aşırı iş yükü ve sürekli zaman baskısı
• Mobbing (psikolojik taciz), aşağılanma veya dışlanma
• İş güvencesi olmaması, gelir endişesi veya iş kaybı korkusu
• Düzensiz vardiyalı çalışma ve uykusuzluk
• Yöneticiden ve ekipten yetersiz destek görme
• İş ve özel yaşam arasındaki dengeyi sağlayamama

Risk faktörleri

• Kişisel olarak hassas ve mükemmeliyetçi bir yapıya sahip olmak
• Daha önce depresyon geçirmiş olmak
• Ailede depresyon öyküsü bulunması
• Kronik fiziksel bir hastalığın olması
• Uzun süreli uyku sorunları yaşamak
• Sosyal destek ağının zayıf olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İşte hiçbir şeye odaklanamıyorsanız ve verimliliğiniz ciddi şekilde düştüyse
• Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz varsa hemen 112'yi arayın
• Günlük işleri yapamayacak kadar bitkin hissediyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İki haftadan uzun süren üzüntü, isteksizlik ve ilgi kaybı hissediyorsanız
• Uyku ve iştahınız belirgin şekilde değiştiyse
• İşe gitmekten kaçınmaya ve devamsızlık yapmaya başladıysanız
• Bu belirtiler iş performansınızı ve özel ilişkilerinizi etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz sizinle ayrıntılı bir görüşme yaparak belirtilerinizi, süresini ve şiddetini değerlendirir. Depresyon tanısı koymak için kan testi yoktur; ancak belirtilere yol açabilecek fiziksel hastalıkları ekarte etmek için bazı testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Tam kan sayımı ve tiroid fonksiyon testleri gibi laboratuvar testleri
• Depresyon şiddetini değerlendiren anket ve ölçekler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size iş hayatınızı, uyku düzeninizi, ilişkilerinizi, aile öykünüzü ve geçmiş ruhsal sağlığınızı soracaktır. Sorulara dürüst ve açık cevap vermeniz doğru değerlendirme için önemlidir. Görüşme genellikle yarım saat ile 45 dakika arasında sürer.

Tedavi

Depresyon tedavisinde genellikle psikoterapi (konuşma terapisi) ve gerektiğinde ilaç tedavisi birlikte kullanılır. Tedavi kişiye özeldir ve zaman alabilir. İş yerindeki stres faktörlerini azaltmak ve destek aramak da tedavinin önemli bir parçasıdır.

Evde kişisel bakım

• Her gün aynı saatte uyumaya çalışın, uyku düzeninizi koruyun
• Kısa yürüyüşler yapın; düzenli egzersiz ruh halini iyileştirir
• İş dışında keyif aldığınız hobilerinize zaman ayırın
• Alkol ve uyuşturucu maddelerden uzak durun
• Duygularınızı güvendiğiniz bir arkadaşınız veya aile üyenizle paylaşın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, depresyonun şiddetine göre psikoterapi önerebilir. Bu terapi sırasında bir ruh sağlığı uzmanıyla düzenli olarak görüşerek olumsuz düşünce ve davranışlarınız üzerinde çalışırsınız. Gerekirse doktor, depresyon tedavisinde kullanılan ilaçlardan reçete edebilir. İlaçların etkisini göstermesi genellikle birkaç hafta sürer; düzenli kullanmak ve doktor önerisi olmadan bırakmamak çok önemlidir. Tedaviye ek olarak iş yeri hekiminiz veya insan kaynakları biriminizle görüşerek iş yükünüzü dengelemek için destek isteyebilirsiniz.

Bu durumla yaşamak

Depresyonla yaşarken iş hayatınızı kolaylaştırmak için güne basit bir planla başlayın. İşe gitmek, toplantılara katılmak zor olabilir; yapabildiğiniz kadar küçük hedefler koyun ve kendinizi zorlamayın. Sınırlarınızı iş arkadaşlarınıza ve yöneticinize kibarca ifade edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku düzeni oluşturun
• Haftada birkaç gün orta tempolu yürüyüş yapın
• Nefes egzersizleri veya meditasyon gibi gevşeme tekniklerini deneyin
• İş molalarında kısa bir yürüyüş yapın veya temiz hava alın
• Ekran süresini sınırlandırın, özellikle yatmadan önce telefondan uzak durun

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek ruh halini olumlu etkiler. Öğün atlamamaya çalışın. Haftada en az 3-4 gün 20-30 dakika yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler yapmak depresyon belirtilerini hafifletebilir. Bunları yaparken kendinize fazla yüklenmeyin; küçük başlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Depresyon kaygı, umutsuzluk ve tükenmişlik hissi yaratabilir. Bu durum işte verimliliği düşürür, ilişkileri zorlaştırır. Tedavi ve destekle bu duygular azalır ve zamanla kontrolü yeniden kazanabilirsiniz. Kendinize şefkatli olun; iyileşme bir süreçtir.

Önleme

Depresyonu tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, iş yerinde ve özel hayatınızda bazı adımlar riski azaltabilir. İş yükünüzü yönetmek, mola vermek, destek aramak ve düzenli yaşam alışkanlıkları edinmek koruyucu etki sağlar.

Tarama programları

Depresyon için ülkemizde rutin toplum taraması yoktur. Ancak iş yeri hekiminiz, çalışan sağlığı değerlendirmesi sırasında ruh sağlığınızla ilgili sorular sorabilir. Herhangi bir belirti yaşıyorsanız doktorunuza başvurmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İş performansının bozulması, izin ve devamsızlıkların artması
• İşsizlik ve maddi zorluklar
• Sosyal izolasyon ve aile içi çatışmalar
• Alkol veya madde kullanım riskinin artması
• Fiziksel sağlık sorunları (uykusuzluk, baş ağrısı, kalp-damar hastalıkları)
• İntihar riski

Uzun vadeli görünüm

Depresyon, doğru tedavi ve destekle iyileşmesi mümkün olan bir hastalıktır. Erken yardım almak, tedaviyi sürdürmek ve iş yerinde gerekli düzenlemeleri yapmak, belirtilerin kontrol altına alınmasını ve iş hayatınıza daha sağlıklı bir şekilde devam etmenizi sağlar. Birçok kişi tedavi ile normal yaşamına döner. Kendinize zaman tanıyın, umutlu olun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.