Plörezi (Plevra İltihabı) Riskini Azaltma

Genel Bakış

Plörezi, akciğerleri ve göğüs çeperini kaplayan ince ve pürüzsüz zar tabakalarının (plevra) iltihaplanmasıdır. Bu iltihap, nefes alırken ve öksürürken göğüste keskin bir ağrıya yol açabilir. Plörezi tek başına bir hastalık değildir, çoğu zaman akciğer enfeksiyonları, yaralanmalar veya başka bir sağlık sorununun bir sonucudur.

Plörezi oldukça yaygın bir durumdur, ancak çoğu zaman hafif enfeksiyonlarla birlikte görülür. Türk toplumunda da sıklıkla gözlemlenir.

Plörezi her yaşta görülebilir. Ancak zatürre gibi akciğer enfeksiyonu geçirenler, bağışıklığı zayıf olanlar, sigara içenler ve romatolojik hastalığı olanlar daha büyük risk taşır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes alırken, öksürürken veya kıpırdarken göğüste keskin, bıçak gibi ağrı
• Göğüs ağrısının nefes tutunca azalması
• Nefes darlığı veya derin nefes alamama
• Kuru öksürük
• Bazen hafif ateş
• Halsizlik ve genel bir keyifsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda göğüs ağrısı yerine karın ağrısı veya sürekli ağlama görülebilir.
• Hızlı nefes alıp verme
• Yorgunluk ve iştahsızlık
• Ateş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ağrı daha az belirgin olabilir; bunun yerine kafa karışıklığı veya dalgınlık görülebilir.
• Hareket etmekte zorlanma
• Nefes darlığı ve yorgunluk
• Vücut sıcaklığında hafif artış veya düşüklük

Nedenler

Ana nedenler

• Viral enfeksiyonlar (grip, soğuk algınlığı)
• Bakteriyel akciğer enfeksiyonu (zatürre - pnömoni)
• Akciğer damarında kan pıhtısı (akciğer embolisi)
• Göğüs travması veya kaburga kırığı
• Romatolojik hastalıklar (örneğin lupus veya romatoid artrit)
• Kanserin akciğer zarına yayılması
• Bazı ilaçlar veya tedaviler sonrası gelişen reaksiyonlar

Risk faktörleri

• Geçirilmiş akciğer enfeksiyonu
• Sigara içmek veya pasif maruziyet
• Akciğer hastalıkları (astım, KOAH)
• Derin ven trombozu veya akciğer embolisi öyküsü
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması (hastalık veya ilaç nedeniyle)
• Uzun süre hareketsiz kalma (ameliyat sonrası, uzun yolculuk)
• Otoimmün hastalığa sahip olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı günlük aktivitelerinizi engelliyorsa
• Ateşiniz yükseliyor veya üşüme titreme varsa
• Ağrınız giderek şiddetleniyorsa
• Kanlı balgam fark ediyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif ama birkaç günden uzun süren göğüs ağrınız varsa
• Öksürük geçmiyorsa
• Sürekli halsizlik ve iştahsızlık varsa
• Ailede veya çevrede verem (tüberküloz) öyküsü varsa

Tanı

Doktor öncelikle öykünüzü dinler ve stetoskopla akciğerlerinizi dinler. Plörezide, iltihaplı zarların sürtünmesinden kaynaklanan üfürüm benzeri bir ses duyulabilir. Ardından görüntüleme yöntemleriyle tanı netleştirilir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer grafisi (röntgen)
• Göğüs ultrasonu
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Kan testleri (iltihap ve pıhtı belirteçleri)
• Balgam kültürü (enfeksiyon kaynağını bulmak için)
• Nadiren, akciğer zarından sıvı örneği alınması (torasentez)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz ağrınızın ne zaman başladığını, nefes almakla nasıl değiştiğini ve başka yakınmalarınız olup olmadığını sorar. Tanı için sadece muayene yeterli olabilir, ancak çoğu zaman görüntüleme testleri de gerekir. Testler herhangi bir ağrıya yol açmaz; örneğin röntgen birkaç saniye sürer. Sonuçlara göre doktorunuz uygun tedaviyi belirleyecektir.

Tedavi

Plörezi tedavisi, altta yatan soruna göre belirlenir. Örneğin enfeksiyon kaynaklıysa enfeksiyonun türüne göre ilaç tedavisi uygulanır. Tedavinin amacı hem ağrıyı hafifletmek hem de asıl hastalığı kontrol altına almaktır. Bu nedenle her hasta için tedavi planı aynı değildir.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve tütün ürünlerini kullanmayın; dumanlı ortamlardan uzak durun.
• Ağrınızı artıran hareketlerden kaçının ve dinlenin.
• Ağrıyı hafifletmek için doktorunuza veya eczacınıza danışın.
• Bol sıvı tüketin, özellikle su içerek balgamınızın yumuşamasına yardımcı olun.
• Derin nefes egzersizlerini, ağrınızın izin verdiği ölçüde yapın.
• Doktorunuzun önerdiği istirahat süresine uyun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre farklı tedavi yaklaşımları önerebilir. Bakteriyel zatürre varsa antibiyotik tedavisi uygulanabilir. Viral enfeksiyonlarda çoğu kez bağışıklık sisteminin hastalığı yenmesi beklenir. İltihap ve ağrı için anti-inflamatuar ilaçlar (steroid içeren veya içermeyen) önerilebilir. Akciğer damarında pıhtı saptanırsa kan sulandırıcı ilaçlar kullanılabilir. Hangi ilacın kullanılacağını ve süresini mutlaka doktorunuz belirler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Plörezi genellikle ameliyat gerektirmez. Ancak enfeksiyon sonucu iltihaplı sıvı birikirse (ampiyem) veya fibrin yapışıklıklar varsa, ince bir kateterle sıvı boşaltılabilir. Kendiliğinden geçmeyen bir durumda, daha ileri bir işlem kararı uzman doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Plörezi sırasında vücudunuzun iyileşmesi için zamana ihtiyaç vardır. Belirtilerinizi takip edin; özellikle ağrının nefes almayla arttığını fark ettiğinizde yavaş ve eşit nefes almaya çalışın. Uzanmak bazen ağrıyı artırabilir; oturur veya hafif yüksekte yatar pozisyon daha rahat olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkol kullanmayın.
• Elleri sık sık yıkayarak enfeksiyonlardan korunun.
• Hastalık bulaştıran kişilerden uzak durun.
• Yeterince uyu ve dinlen.
• Stresle baş etmek için yürüyüş veya nefes egzersizleri yap.

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi, dengeli bir beslenme bağışıklık sisteminizi destekler. Bol renkli sebze-meyve, tam tahıl ürünleri ve yeterli protein alın. Düzenli, ağır olmayan egzersiz (örneğin kısa yürüyüşler) akciğer kapasitesini korur. Ancak ağrınız varsa egzersizi bırakıp dinlenin. Doktorunuzla konuşmadan yoğun egzersiz yapmayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren göğüs ağrısı ve nefes darlığı kaygıya yol açabilir. Bu duygular oldukça normaldir. Unutmayın ki doğru tedavi ile çoğu kişi iyileşir. Eğer kendinizi yoğun kaygılı, umutsuz veya çaresiz hissediyorsanız, bir psikolog veya psikiyatri uzmanından destek isteyin. Aklınızdan kendinize zarar verme düşünceleri geçiyorsa derhal 112'yi arayın.

Önleme

Plörezi tamamen önlenemeyebilir, ancak birçok vakada altta yatan enfeksiyonların önlenmesiyle risk azalır. Grip ve zatürre aşıları bu konuda önemli rol oynar. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uymak, enfeksiyon kaynaklı plörezileri büyük ölçüde önler.

Aşılar

Grip (influenza) ve zatürre (pnömokok) aşıları, plöreziye yol açabilecek enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Hangi aşıların sizin için uygun olduğunu doktorunuzdan öğrenebilirsiniz. Sağlık Bakanlığı, risk gruplarına bu aşıları önermektedir.

Tarama programları

Toplumda plörezi için rutin bir tarama testi yoktur. Yine de akciğer hastalığı, kanser veya otoimmün hastalığı olan kişiler, düzenli doktor kontrolleri sayesinde plörezi belirtilerini erken fark edebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer çevresinde sıvı birikmesi (plevral efüzyon)
• İltihaplı sıvının enfekte olup boşlukta toplanması (ampiyem)
• Akciğer zarında kalınlaşma ve yapışıklık (akciğer zarı kalınlaşması)
• Akciğerin tam olarak açılamaması ve nefes darlığının kalıcı hale gelmesi
• Nadir durumlarda akciğerin çökmesi (pnömotoraks)

Uzun vadeli görünüm

Plörezi doğru tanı ve tedaviyle çoğunlukla tamamen iyileşir. İyileşme süresi altta yatan hastalığa bağlıdır; enfeksiyonlarda genellikle birkaç haftada geçer. Önemli olan belirtileri ciddiye almak ve doktor takibini bırakmamaktır. Erken tedavi ile kalıcı hasar riski çok düşüktür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.