Plöreziden Korunma

Genel Bakış

Plörezi, akciğerleri saran ve göğüs duvarını örten ince zar olan plevranın iltihaplanmasıdır. Bu iltihap, nefes alırken, öksürürken veya hareket ederken keskin bir göğüs ağrısına neden olabilir.

Plörezi çok yaygın bir hastalık değildir, ancak solunum yolu enfeksiyonları sırasında veya sonrasında her yaşta görülebilir.

Plörezi her yaştan kişiyi etkileyebilir. Özellikle viral enfeksiyon geçiren gençlerde ve akciğer hastalığı olan kişilerde daha sık rastlanır; yaşlılarda da belirtiler farklı ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste keskin, bıçak saplanır gibi ağrı
• Nefes alırken, öksürürken veya hareket ederken artan ağrı
• Nefes darlığı
• Kuru veya balgamlı öksürük
• Ateş ve titreme

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar göğüs ağrısını tarif etmek yerine huzursuzluk ve ağlama gösterebilir
• Beslenme güçlüğü ve iştahsızlık
• Hızlı ve zorlanarak nefes alma
• Ateş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göğüs ağrısı hafif olabilir veya hiç hissedilmeyebilir
• Bilinç bulanıklığı, yorgunluk ve halsizlik ön planda olabilir
• Nefes darlığı daha belirgin görülebilir
• Öksürük ve ateş beklenenden daha hafif olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Viral enfeksiyonlar (grip, soğuk algınlığı gibi)
• Bakteriyel enfeksiyonlar (zatürre, verem gibi)
• Akciğer damarlarında pıhtı (pulmoner emboli)
• Göğüs travması veya kırık kaburga
• Otoimmün hastalıklar (lupus, romatoid artrit gibi)

Risk faktörleri

• Son zamanlarda geçirilmiş solunum yolu enfeksiyonu
• Akciğer hastalığı (astım, KOAH gibi)
• Zayıf bağışıklık sistemi
• Uzun süre hareketsizlik veya yakın zamanda geçirilmiş cerrahi
• Sigara içmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı nefes almayı engelliyor veya günlük aktiviteleri kısıtlıyorsa
• İstirahat halindeyken bile nefes darlığı varsa
• Yüksek ateş ve öksürük gibi belirtiler hızla kötüleşiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük ve göğüs ağrısı bir haftadan uzun sürüyorsa
• Geçmeyen yorgunluk, halsizlik veya açıklanamayan kilo kaybı varsa
• Daha önce plörezi geçirildiyse ve benzer şikayetler tekrarlıyorsa

Tanı

Doktor, önce tıbbi öykünüzü dinler ve şikayetlerinizi sorar. Ardından stetoskopla akciğerlerinizi dinleyerek plörezinin tipik seslerini (plevral sürtünme sesi) araştırır ve gerekli gördüğü tetkikleri ister.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni
• Kan testleri (enfeksiyon göstergeleri ve bağışıklık sistemi taramaları)
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Ultrasonografi
• Göğüs boşluğunda sıvı birikmişse, ince bir iğneyle sıvı örneği alınması (torasentez)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı sürecinde doktorunuz size belirtilerinizi ve yaşam tarzınızı soracak, ardından fizik muayene yapacaktır. İşlemler genellikle ağrısız ve güvenlidir; sıvı örneği alınması gerekiyorsa lokal uyuşturma uygulanır.

Tedavi

Plörezi tedavisinin temel amacı altta yatan hastalığı tedavi etmek ve ağrıyı kontrol altına almaktır. Enfeksiyon söz konusuysa doktorunuz uygun ilaç tedavisini planlar. Ağrı ve iltihap için önerilen tedavi, kişinin genel sağlık durumuna göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Bol bol dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın
• Derin nefes almaya çalışın; ancak ağrı keskinleşirse zorlamayın
• Bol sıvı tüketin
• Doktorunuzun önerdiği şekilde istirahat edin ve toparlanma sürecine uyun
• Sigara ve dumanlı ortamlardan uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre antibiyotik, antiviral ilaçlar, ağrı kesiciler veya iltihap azaltıcı ilaçlar reçete edebilir. İlaçların adı, dozu ve süresi hastanın durumuna özel olduğundan, bu konuda yalnızca doktorunuzun ve aile hekiminizin önerilerine uyun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, göğüs boşluğunda biriken iltihaplı sıvı boşaltılamıyorsa veya akciğer zarında kalınlaşma oluşmuşsa cerrahi girişim gerekebilir. Bu karar, detaylı incelemelerin ardından uzman ekip tarafından alınır.

Bu durumla yaşamak

Plörezi iyileşme sürecinde vücudunuzun sinyallerini dinleyin. Ağrıyı azaltmak için ağrılı tarafın üzerine yatmak bazen rahatlama sağlayabilir. Toparlanmadan ağır spor ve yorucu aktivitelerden kaçının.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve dengeli beslenin
• Yeterli uyuyun ve aşırı stresten kaçının
• Ellerinizi sık sık yıkayarak enfeksiyonlardan korunun
• Sigara içmeyin ve tozlu, kirli ya da kimyasal madde yoğun ortamlardan uzak durun

Diyet ve egzersiz

Bağışıklık sistemini güçlü tutmak için mevsim sebze ve meyvelerinden zengin bir beslenme önerilir. Hafif yürüyüşler ve nefes egzersizleri, doktorunuzun onayıyla iyileşme döneminde faydalı olabilir; ancak göğüs ağrısı sürüyorsa egzersiz ertelenmelidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göğüs ağrısı ve nefes alma zorluğu korku ve kaygıya neden olabilir. Bu duygularla başa çıkmanın en iyi yolu, durumun çoğunlukla geçici olduğunu bilmek, sevdiklerinizle konuşmak ve gerekiyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almaktır.

Önleme

Plörezi her zaman tam olarak önlenemese de, enfeksiyonlardan korunarak ve risk faktörlerini azaltarak gelişme olasılığı büyük ölçüde düşürülebilir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, plöreziye yol açabilen enfeksiyonlara karşı korunmada etkilidir. Sağlık Bakanlığı’nın aşı takvimine uymak ve aşılarınızın güncel olduğundan emin olmak için aile hekiminizden bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Plörezi için herkese yönelik rutin bir tarama önerilmez. Ancak akciğer hastalığı veya bağışıklık sistemi sorunu olan kişilerin düzenli doktor kontrolünde olması, hastalıkların erken dönemde saptanmasına yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Plevral efüzyon - akciğer zarında sıvı birikmesi
• Ampiyem - biriken sıvının iltihaplanıp irin hâline gelmesi
• Plevral kalınlaşma ve yapışıklıklar
• Ciddi nefes yetmezliği ve oksijen düzeyinin düşmesi

Uzun vadeli görünüm

Doğru tanı ve tedaviyle plöreziye yol açan birçok hastalık başarıyla kontrol altına alınabilir. Çoğu kişi birkaç hafta içinde günlük yaşamına döner. Altta yatan hastalık ciddiyse bile güncel tedavi seçenekleri umut vericidir ve kişinin yaşam kalitesi artırılabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.