Alerji Taraması

Genel Bakış

Alerji taraması, vücudunuzun bağışıklık sisteminin bazı maddelere (alerjenler) karşı aşırı tepki verip vermediğini belirlemek için yapılan testler bütünüdür. Amaç, alerjiye neden olan maddeleri güvenli bir şekilde bulmak ve doğru bir tedavi planı oluşturmaktır.

Alerjiler oldukça yaygındır. Her yaştan insanı etkileyebilir ve dünya genelinde milyonlarca insan en az bir alerjene karşı duyarlıdır.

Alerjiler her yaşta ilk kez ortaya çıkabilir; özellikle çocuklar ve genç erişkinler daha sık etkilenir. Ailesinde alerji öyküsü bulunan kişilerde alerji gelişme ihtimali daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hapşırma ve burun akıntısı
• Burun tıkanıklığı
• Kaşıntılı ve sulanan gözler
• Deride kızarıklık, kaşıntı veya kurdeşen
• Öksürük, nefes darlığı veya hırıltılı solunum
• Mide bulantısı, kusma veya ishal gibi sindirim şikayetleri

Çocuklarda belirtiler

• Tekrarlayan hapşırma ve geniz akıntısı
• Gözlerde kaşıntı ve kızarıklık
• Egzama görünümlü deri döküntüsü
• Gece öksürüğü veya egzersizle tetiklenen öksürük

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yeni başlayan burun tıkanıklığı veya hapşırık
• Öksürük ve nefes darlığı
• Deride kurdeşen benzeri döküntüler
• Kullandıkları ilaçlara veya gıdalara bağlı şikayetler

Nedenler

Ana nedenler

• Polenler (ağaç, çimen, ot)
• Ev tozu akarları
• Küf mantarları
• Hamamböceği parçacıkları
• Hayvan tüyü ve deri döküntüleri
• Böcek sokması veya ısırığı
• Bazı gıdalar (süt, yumurta, fındık, deniz ürünleri)
• Bazı ilaçlar (bilinen ilaç alerjileri)

Risk faktörleri

• Ailede alerji, astım veya egzama öyküsü
• Çocuklukta geçirilen bazı enfeksiyonlar
• Hava kirliliğine uzun süreli maruziyet
• Sigara dumanına maruz kalmak
• Alerjenlerle yoğun veya erken temas

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Alerjik reaksiyon belirtileriniz hızla kötüleşiyorsa
• Yüz, dil veya boğazda şişme fark ediyorsanız
• Nefesiniz daralıyorsa veya yutkunamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Alerji şüphesiyle yaşam kaliteniz düşüyorsa
• Belirtileriniz birkaç haftadan uzun sürüyorsa
• Reçetesiz aldığınız ilaçlar işe yaramıyorsa

Tanı

Doktorunuz önce sağlık öykünüzü dinler ve belirtileriniz ile maruz kaldığınız maddeleri değerlendirir. Daha sonra size en uygun alerji testlerini belirler.

Yapılabilecek testler

• Cilt delme testi (prick test): küçük bir alerjen damlası cilde damlatılarak iğne ile hafifçe delinir ve reaksiyon izlenir.
• Kan testi: kanda alerjik antikor (spesifik IgE) düzeyi ölçülür.
• Yama testi: şüpheli alerjenler cilde yapıştırılan özel bantlarla uygulanır, 48-72 saat sonra değerlendirilir.
• Provokasyon testi: şüpheli madde doktor gözetiminde kontrollü şekilde verilerek belirtiler değerlendirilir.

Randevunuzda neler beklenir

Test işlemi genellikle 15-20 dakika sürer. Cilt testi sırasında hafif bir kaşıntı ve kızarıklık olabilir. Sonuçlar, teste göre aynı gün veya birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları birlikte yorumlayacak ve gerekliyse tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Alerji tedavisi öncelikle sizi hassaslaştıran maddelerden uzak durmayı ve belirtileri kontrol etmeyi içerir. Tarama sonuçlarına göre doktorunuz, sizin için en uygun tedavi yaklaşımını önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Bilinen alerjenlerden kaçınmak (toz, polen, hayvan tüyü vb.)
• Evi düzenli havalandırmak ve nemi kontrol altında tutmak
• Polen mevsiminde pencereleri kapalı tutmak ve filtreli temizlik aletleri kullanmak
• Alerjik belirtileri artıran kokulu ürünlerden ve sigara dumanından uzak durmak
• Doktorunuzun önerdiği düzenli kontrolleri aksatmamak

Tıbbi tedaviler

Alerji tedavisinde; burun spreyleri, göz damlaları, ağızdan alınan ilaçlar gibi çeşitli seçenekler kullanılabilir. Bu ilaçlar, semptomları hafifletmek ve yaşam kalitesini artırmak amacıyla hekim tarafından reçete edilir. Ayrıca alerji aşısı (immünoterapi) uygulanarak vücudun alerjene zamanla tolerans geliştirmesi sağlanabilir. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar vermelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Alerji taraması ve tedavisinde cerrahi bir işlem gerekmez; girişimsel olmayan testler ve ilaç tedavileri kullanılır.

Bu durumla yaşamak

Alerji taraması sonrası, tetikleyici maddeleri öğrenerek günlük rutininizi buna göre oluşturabilirsiniz. İlaçlarınızı düzenli kullanmak ve doktor kontrollerine gitmek, belirtilerin kontrol altında kalmasını sağlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve stresi yönetmeye çalışın
• Ev temizliğinde alerjenleri azaltacak yöntemler kullanın
• Açık havada egzersiz yaparken polen yoğunluğunu göz önünde bulundurun
• Evcil hayvanınız varsa, yatak odasına almayı bırakın ve sık yıkayın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sistemini güçlendirir. Gıda alerjiniz varsa, doktorunuz ve diyetisyeninize danışarak hangi besinlerden kaçınmanız gerektiğini öğrenin. Düzenli egzersiz nefes yollarını güçlendirir, ancak egzersiz sırasında nefes darlığı yaşıyorsanız doktorunuza bildirin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Alerjiyle yaşamak zaman zaman kısıtlayıcı olabilir; bu durum endişe ve düşük ruh hali yaratabilir. Unutmayın ki alerji yönetilebilir bir durumdur. Kendinizi kötü hissettiğinizde veya duygusal bir kriz yaşadığınızda ailenizden, arkadaşlarınızdan veya bir uzmandan destek almaktan çekinmeyin. Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceniz olursa, hemen 112’yi arayın.

Önleme

Alerjilerin gelişimini tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, bebeklik döneminde sigara dumanından korunma, anne sütü ve dengeli beslenme gibi önlemler bazı alerjik hastalıkların görülme riskini azaltabilir.

Aşılar

Alerjiyi doğrudan önleyen bir aşı bulunmamaktadır. Ancak alerji aşısı (immünoterapi), mevcut alerjinin şiddetini azaltmak ve ilerlemesini yavaşlatmak amacıyla doktor önerisiyle uygulanabilir.

Tarama programları

Risk grubunda olan kişilerde veya belirtileri bulunanlarda yapılan alerji taraması; alerjinin erken tanınmasına ve tedaviye başlanmasına olanak tanır, böylece komplikasyonların önlenmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Alerji tedavi edilmezse; uyku sorunları ve yorgunluk hissi artabilir
• Astım hastalarında alevlenmeler daha sık ve şiddetli olabilir
• Alerjik nezle sinüzite ve kulak enfeksiyonlarına zemin hazırlayabilir
• Ciddi bir gıda veya böcek alerjisi anafilaksiye dönüşerek hayati risk oluşturabilir

Uzun vadeli görünüm

Alerji, doğru test ve tedaviyle yönetilebilen bir sağlık durumudur. Alerjenini bilen ve doktorunun önerilerine uyan kişilerin büyük çoğunluğu sağlıklı bir yaşam sürer. Erken tarama, kontrol altına alınmış bir yaşamın ilk adımıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.