Akciğer Kanseri Taraması

Genel Bakış

Akciğer kanseri taraması, herhangi bir belirti ya da şikayeti olmayan kişilerde akciğer kanserini henüz erken evreyken bulmaya çalışan bir sağlık kontrolüdür. Genellikle düşük doz bilgisayarlı tomografi (BT) adı verilen özel bir röntgen cihazıyla yapılır. Bu tarama, kansere dönüşebilecek anormallikleri erkenden fark etmeye yardımcı olabilir.

Akciğer kanseri, dünyada ve Türkiye'de en sık görülen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle riskli gruplarda düzenli tarama önerilmektedir.

Tarama özellikle 50-80 yaş arasında, uzun yıllar sigara içmiş veya geçmişte yoğun sigara kullanmış kişiler için önerilir. Aile öyküsü veya mesleki maruziyet gibi ek risk faktörleri de tarama kararında rol oynar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Geçmeyen veya kötüleşen öksürük
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Balgamda kan görülmesi
• Ses kısıklığı
• Açıklanamayan kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Akciğer kanseri çocuklarda çok nadirdir. Yine de uzun süreli öksürük, hırıltı veya nefes alırken zorluk çocuklarda da araştırılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha silik olabilir. Yorgunluk, iştahsızlık, halsizlik ve nefes darlığı gibi şikayetler kolayca gözden kaçabilir.
• Yeni başlayan veya değişen öksürük mutlaka değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sigara ve diğer tütün ürünlerinin kullanımı en büyük risk faktörüdür
• Radon gazına maruziyet
• Asbest gibi bazı endüstriyel maddeler
• Hava kirliliği ve egzoz dumanı
• Ailede akciğer kanseri öyküsü

Risk faktörleri

• 50 yaş üstünde olmak
• Uzun süre sigara içmek ya da sigarayı yeni bırakmış olmak
• Pasif sigara dumanına maruz kalmak
• Tehlikeli madde içeren iş yerlerinde çalışmak
• Kronik akciğer hastalığı olanlar (örneğin KOAH)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Geçmeyen öksürük veya nefes darlığı varsa
• Balgamda kan görürseniz
• Açıklanamayan kilo kaybı veya göğüs ağrısı yaşarsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Risk grubundaysanız ve hiç tarama yaptırmadıysanız, aile hekiminize veya göğüs hastalıkları uzmanına danışarak taramayla ilgili bilgi alın.
• Daha önce tarama yaptırdıysanız, doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrole gidin.

Tanı

Akciğer kanseri taraması, düşük doz BT adı verilen bir bilgisayarlı tomografi yöntemiyle yapılır. Tarama sırasında veya başka bir nedenle çekilen görüntüde şüpheli bir durum görülürse doktorunuz ileri tetkikler önerebilir.

Yapılabilecek testler

• Düşük doz bilgisayarlı tomografi (BT)
• Balgam sitolojisi (balgamda kanser hücresi araştırılması)
• Bronkoskopi (ışıklı bir kamera ile hava yollarının incelenmesi)
• Biyopsi (şüpheli dokudan örnek alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Tarama randevusu genellikle 10-15 dakika sürer. Cihaza uzanırken birkaç nefes tutmanız istenir. Tarama sonucunuz genellikle birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları sizinle konuşur ve gerekirse ek testler planlar.

Tedavi

Akciğer kanseri tedavisi; kanserin türüne, evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir. Erken evrede yakalanan tümörlerde başarı şansı çok daha yüksektir. Tedavi planı mutlaka uzman doktorlar tarafından kişiye özel olarak hazırlanır.

Evde kişisel bakım

• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın
• Sağlıklı beslenmeye ve düzenli uykuya dikkat edin
• Nefes darlığı veya ağrı durumunda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında cerrahi müdahale, radyoterapi (ışın tedavisi), kemoterapi (ilaçla tedavi) ve hedefe yönelik akıllı ilaçlar bulunur. Bazı hastalarda bu yöntemler tek başına veya birlikte kullanılabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Erken evre akciğer kanserlerinde, tümörün ve çevresindeki bir miktar sağlıklı dokunun cerrahi olarak çıkarılması sık uygulanan bir yöntemdir ve tam iyileşme şansı sağlayabilir.

Bu durumla yaşamak

Akciğer kanseri taraması sonrası takip, hastalığın seyrine göre planlanır. Taramada anormallik bulunursa daha sık kontroller gerekebilir. Bu süreçte doktorunuzla iletişimde kalmak ve önerilere uymak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigarayı bırakın ve dumansız ortamları tercih edin
• Temiz hava almak için yürüyüş yapın
• Kalabalık kapalı alanlardan kaçının, enfeksiyonlara karşı korunun
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri veya hobiler edinin

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve renkli beslenmek (sebze, meyve, tam tahıl), kanserle savaşta genel sağlığı destekler. Haftanın çoğu günü kısa süreli yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmak hem fizik hem moral açısından faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tarama yaptırmak ya da takip edilmek kaygı ve korku yaratabilir. Bu duyguları tanımak ve konuşmak önemlidir. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz.

Önleme

Akciğer kanserinin en önemli önlenme yolu sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmaktır. Hiç sigara içmemek veya bırakmak riski büyük ölçüde azaltır. Ayrıca, radon gazı ve asbest gibi zararlı maddelerden korunmak da önemlidir.

Aşılar

Akciğer kanserine karşı önleyici bir aşı şu anda mevcut değildir.

Tarama programları

Risk grubundaysanız (örneğin 50 yaş üstü ve uzun süre sigara içmiş iseniz) düzenli akciğer taraması, hastalığın erken yakalanmasını sağlayabilir. Tarama kararı için doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tümörün büyüyerek hava yollarını tıkaması
• Kanserin vücudun diğer bölgelerine yayılması
• Solunum yetmezliği
• Akciğer kanaması veya enfeksiyon gelişmesi

Uzun vadeli görünüm

Akciğer kanserinin tedavisinde büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Erken teşhis edilen vakalarda tam iyileşme mümkündür. Tedavi geciktirilmediğinde ve doktor önerilerine uyulduğunda birçok hasta uzun yıllar sağlıklı yaşayabilir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.