Öksürük Sonrası Evde Bakım

Genel Bakış

Öksürük, vücudun solunum yollarını temizlemek için yaptığı doğal bir reflekstir. Genellikle soğuk algınlığı, grip veya alerji gibi nedenlerle ortaya çıkar ve çoğu zaman kendi kendine geçer.

Evet, öksürük en sık görülen sağlık sorunlarından biridir. Her yaştan insanı etkileyebilir.

Öksürük herkesi etkileyebilir, ancak bebekler, küçük çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha sık görülür ve daha uzun sürebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru veya balgamlı öksürük
• Boğazda gıcık veya kaşıntı hissi
• Öksürük nöbetleri
• Göğüste hafif sıkışma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Öksürüğün yanı sıra burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Hafif ateş, huzursuzluk
• Özellikle gece artan öksürük
• Krup öksürüğü (havlar tarzda, kaba sesli) bu yaş grubunda sık görülür

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Öksürük daha az balgamlı olabilir
• Yorgunluk ve halsizlik eşlik edebilir
• Kronik hastalıklar (KOAH, kalp yetmezliği) nedeniyle öksürük daha ağır seyredebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Soğuk algınlığı veya grip gibi viral enfeksiyonlar
• Bakteriyel enfeksiyonlar (örneğin zatürre)
• Alerjiler (polen, toz, hayvan tüyü)
• Sigara dumanı veya hava kirliliği gibi tahriş edici maddeler
• Astım veya KOAH gibi kronik akciğer hastalıkları
• Mide asidinin yemek borusuna kaçması (reflü)

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya pasif içiciliğe maruz kalmak
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Kronik akciğer hastalığı öyküsü
• Bebeklik veya ileri yaş
• Hasta kişilerle yakın temasta bulunmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' ve 'acil olmayan' belirtiler varsa doktora başvurun.
• Özellikle nefes darlığı, yüksek ateş, kanlı balgam gibi durumlarda vakit kaybetmeyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük 3 haftadan uzun sürüyorsa bir doktora görünün.
• Öksürük günlük yaşamınızı etkiliyorsa (uyku, iş) rutin bir muayene yaptırın.

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Öksürüğün süresi, eşlik eden belirtiler ve risk faktörleri değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (stetoskopla dinleme)
• Gerekirse akciğer grafisi (röntgen)
• Balgam kültürü (bakteriyel enfeksiyon şüphesinde)
• Alerji testleri veya solunum fonksiyon testleri

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle basit bir soğuk algınlığı öksürüğü için ileri tahlil gerekmez. Doktorunuz dinlenme, bol sıvı ve gerekirse öksürük şurubu önerebilir. Ancak kronik öksürüklerde altta yatan nedeni bulmak için tetkikler yapılabilir.

Tedavi

Öksürüğün tedavisi nedenine bağlıdır. Viral enfeksiyonlarda antibiyotik gerekmez; dinlenme ve evde bakım yeterlidir. Bakteriyel enfeksiyonlarda doktorunuz antibiyotik yazabilir. Alerji veya astıma bağlı öksürüklerde tetikleyicilerden uzak durmak önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Bol su, bitki çayları veya ılık sıvılar tüketin.
• Bal (1 yaşından büyük çocuklar ve yetişkinler için) öksürüğü yatıştırabilir.
• Odayı nemli tutmak için buhar makinesi kullanın veya sıcak duş buharı soluyun.
• Dinlenin: Vücudunuzun iyileşmesine izin verin.
• Sigara dumanından ve diğer tahriş edici maddelerden uzak durun.
• Başınızı yüksekte tutarak uyumak gece öksürüğünü azaltabilir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz öksürüğün türüne göre balgam söktürücü, öksürük kesici veya antihistaminik gibi ilaçlar önerebilir. Bu ilaçları doktor tavsiyesi olmadan kullanmayın. Bazı durumlarda inhaler veya kortikosteroid gibi reçeteli ilaçlar gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, öksürüğe neden olan yapısal bir sorun (örneğin tümör) varsa cerrahi düşünülebilir. Ancak çoğu öksürük cerrahi gerektirmez.

Bu durumla yaşamak

Öksürük rahatsız edici olsa da çoğu zaman kısa sürelidir. Evde dinlenerek, bol sıvı alarak ve hijyene dikkat ederek geçmesini bekleyebilirsiniz. Ellerinizi sık yıkayın, başkalarına bulaştırmamak için öksürürken ağzınızı kol içiyle kapatın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin.
• Hava kirliliğinden korunmak için maske takın.
• Düzenli uyuyun ve stresi yönetin.
• Hasta kişilerle yakın temastan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Bol sıvı tüketmek balgamı yumuşatır. Hafif egzersiz öksürüğe bağlı olarak yorucu olabilir; iyileşene kadar dinlenme önerilir. Sağlıklı beslenme bağışıklığı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren öksürük uyku düzenini bozabilir ve yorgunluğa neden olabilir. Bu da gerginlik veya kaygı yaratabilir. Kendinize zaman tanıyın ve gerekirse bir uzmandan destek alın.

Önleme

Tamamen önlenemese de bazı adımlarla öksürüğe yakalanma riskini azaltabilirsiniz. Elleri sık yıkamak, kalabalık ortamlardan kaçınmak, sigara içmemek ve hasta kişilerle temastan uzak durmak etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Grip (influenza) aşısı, boğmaca aşısı ve zatürre aşısı (pnömokok) öksürüğe neden olan bazı enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Öksürük için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak kronik akciğer hastalığı riskiniz varsa düzenli kontroller önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bakteriyel zatürre gelişebilir
• Kronik öksürüğe bağlı uyku bozukluğu ve yorgunluk
• Göğüs kaslarında ağrı veya kaburga çatlağı
• Nadiren idrar kaçırma (kadınlarda)

Uzun vadeli görünüm

Öksürüğün çoğu kendiliğinden iyileşir. Evde bakım yöntemleriyle rahatlayabilirsiniz. Eğer öksürük üç haftadan uzun sürerse veya endişe verici belirtiler eşlik ederse mutlaka bir doktora başvurun. Erken tedavi ile komplikasyonların önüne geçmek mümkündür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.