Alerji: Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Alerji, vücudun bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan bir maddeye (alerjen) aşırı tepki vermesidir. Bu tepki, hapşırma, kaşıntı, döküntü, nefes darlığı gibi belirtilere yol açabilir.

Evet, alerjiler oldukça yaygındır. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkiler ve sıklığı giderek artmaktadır.

Alerjiler herkeste görülebilir, ancak genellikle çocukluk veya genç erişkinlikte başlar. Ailede alerji öyküsü olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hapşırma, burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Kaşıntılı, sulu gözler
• Deride kızarıklık, kurdeşen veya egzama
• Öksürük, hırıltı veya nefes darlığı
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda sık sık kulak enfeksiyonu veya soğuk algınlığı benzeri belirtiler
• Uykusuzluk ve huzursuzluk
• Ciltte bebek egzaması (atopik dermatit) olarak bilinen kuru, kaşıntılı bölgeler

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda alerji bazen astım veya KOAH ile karışabilir
• Gözlerde kuruluk ve kaşıntı
• Yorgunluk ve iştahsızlık daha belirgin olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Polenler (saman nezlesi)
• Ev tozu akarları
• Küf mantarları
• Hayvan tüyleri ve kepeği
• Bazı besinler (süt, yumurta, fıstık, kabuklu deniz ürünleri gibi)
• Böcek sokmaları
• Bazı ilaçlar

Risk faktörleri

• Ailede alerji veya astım öyküsü
• Çocukluk döneminde alerjenlere yoğun maruziyet
• Egzama veya astım gibi alerjik hastalıkların varlığı
• Meslekte kimyasal veya lateks gibi maddelere maruziyet

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ve hızla kötüleşen alerji belirtileri
• Ağız, boğaz veya yüzde şişme
• Nefes darlığı hissi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Alerji belirtileriniz birkaç haftadır devam ediyorsa
• Reçetesiz tedaviler belirtilerinizi kontrol edemiyorsa
• Alerjinin yaşam kalitenizi etkilediğini düşünüyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce detaylı bir alerji hikayesi alır ve fizik muayene yapar. Ardından alerjenleri belirlemek için deri testleri veya kan testleri istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Deri delme testi (prick test)
• Kanda spesifik IgE testi
• Eliminasyon diyeti (besin alerjisi şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde doktorunuza kullandığınız tüm ilaçları söyleyin. Bazı ilaçlar test sonuçlarını etkileyebilir. Test sırasında hafif bir kaşıntı duyabilirsiniz. Sonuçlar genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde çıkar. Hazırlanırken şu soruları sorabilirsiniz: Hangi testler yapılacak? Teste nasıl hazırlanmalıyım? Çocuğum için ne gibi önlemler almalıyım? Sonuçlar ne zaman ve nasıl açıklanacak?

Tedavi

Alerji tedavisinin temelini alerjenlerden kaçınma ve belirtileri kontrol altına alma oluşturur. Tedavi; ilaçlar, aşı tedavisi (immünoterapi) ve yaşam tarzı değişikliklerini içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Bilinen alerjeninizden uzak durmak
• Polen mevsiminde pencereleri kapalı tutmak
• Evde toz ve nem kontrolü sağlamak
• Evcil hayvanlarla temastan sonra elleri yıkamak
• Belirtileri takip etmek için günlük tutmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz belirtilerinize göre antihistaminik, dekonjestan veya kortikosteroid burun spreyleri gibi ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların isimleri ve dozları mutlaka doktorunuz tarafından belirlenmelidir. Alerji aşısı (immünoterapi), alerjenlere karşı vücudun bağışıklık tepkisini zamanla azaltan uzun süreli bir tedavidir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu doktorunuzla konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu konu genellikle ilaç ve aşı tedavisiyle yönetilir; ameliyat nadiren gereklidir. Alerjik astım kontrolde değilse veya sinüzit komplikasyonları varsa doktorunuz cerrahi seçenekleri değerlendirebilir.

Bu durumla yaşamak

Alerjinizi bilmek ve planlı hareket etmek hayatınızı kolaylaştırır. Alerjenlerden kaçınmak için önlemler alın ve belirtilerinizi takip edin. Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve stresten kaçınmak
• Ev temizliği ve havalandırmaya dikkat etmek
• Sigaradan uzak durmak
• Alerjen mevsimlerinde açık hava aktivitelerini sınırlamak

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir diyet genel sağlığı destekler. Besin alerjiniz varsa etiket okuma alışkanlığı geliştirin. Egzersiz, bağışıklık sistemini güçlendirir; ancak alerji belirtilerinizi tetikliyorsa doktorunuza danışarak uygun zamanları seçin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Alerjiler uykusuzluğa, yorgunluğa ve sosyal kısıtlamalara neden olabilir; bu da kaygı ve mutsuzluk yaratabilir. Bu duygularla baş etmek için sağlık ekibinizle konuşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz.

Önleme

Alerjiden tamamen korunmak her zaman mümkün değildir. Ancak alerjenlerden kaçınmak, belirtilerin başlamasını veya şiddetlenmesini önleyebilir. Bebeklikte emzirme ve evde sigara içilmemesi gibi önlemler bazı alerjilerin gelişim riskini azaltabilir.

Aşılar

Grip aşısı gibi bazı aşılar alerjik bireylerde dikkatli yapılmalıdır. Aşı olmadan önce alerji geçmişinizi sağlık çalışanına mutlaka bildirin. Alerji aşısı (immünoterapi) ise tedavi amaçlıdır, koruyucu bir grip aşısı gibi değildir.

Tarama programları

Rutin bir alerji tarama testi önerilmez; testler yalnızca belirtileriniz varsa ve tanıya yardımcı olmak için yapılır. Ailede alerji olsa bile herkes için test gereksizdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik sinüzit ve burun polipleri
• Uyku bozuklukları
• Alerjik astım gelişimi
• Anafilaksi adı verilen hayatı tehdit eden alerjik reaksiyon

Uzun vadeli görünüm

Alerji tedavisinde amaç semptomları kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Modern tedavi ve doğru önlemlerle çoğu insan alerjisiyle güvenle ve rahatça yaşayabilir. Belirtilerinizde değişiklik olursa doktorunuza danışmayı unutmayın.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.