COVID-19 Sonrası İyileşme: Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

COVID-19, SARS-CoV-2 adlı bir virüsün neden olduğu bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Hastalığın başlangıcında ve sonrasında farklı belirtiler görülebilir. İyileşme sürecinde doktorunuza doğru soruları sormak, ne bekleyeceğinizi bilmenize ve kendinizi daha güvende hissetmenize yardımcı olur.

COVID-19 dünya genelinde çok yaygındır. Neredeyse herkes hastalığı en az bir kez duymuştur, ancak çoğu insan tamamen iyileşir.

COVID-19 her yaş grubunda görülebilir. İleri yaştaki kişiler, kronik hastalığı olanlar (örn. diyabet, kalp hastalığı) ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar daha ağır geçirebilir. Ancak sağlıklı ve genç kişilerde de belirtiler görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş
• Öksürük
• Yorgunluk ve halsizlik
• Nefes darlığı
• Kas ve eklem ağrısı
• Koku ve tat kaybı
• Boğaz ağrısı
• Baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Ateş
• Öksürük
• Karın ağrısı
• İshal
• Deri döküntüsü
• Halsizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç karışıklığı
• Düşme
• Aşırı yorgunluk
• Nefes darlığı
• Oksijen seviyesinde düşme (pulseoksimetre ile ölçülür)
• Baş dönmesi

Nedenler

Ana nedenler

• SARS-CoV-2 virüsü ile enfeksiyon
• Virüse karşı vücudun bağışıklık yanıtının neden olduğu iltihap

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş ve üzeri)
• Kronik hastalıklar (diyabet, hipertansiyon, kalp veya akciğer hastalıkları)
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• COVID-19 aşısı olmamak
• Sigara içmek
• Hamilelik

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığınız giderek kötüleşiyorsa
• Göğüs ağrınız birkaç dakikadan uzun sürüyorsa
• Bilinç bulanıklığı, kafa karışıklığı veya bayılma yaşıyorsanız
• Dudaklarınızda veya yüzünüzde morarma fark ediyorsanız
• Günlük aktivitelerinizi yapamayacak kadar yorgunsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtileriniz 2-3 hafta içinde düzelmiyorsa
• Yorgunluk, öksürük veya nefes darlığı devam ediyorsa
• İşe, okula veya egzersize dönmeden önce bir kontrol planı için
• Kronik bir hastalığınız varsa ve ilaçlarınızı nasıl kullanacağınızı öğrenmek için
• Aşı durumunuzu güncellemek için

Tanı

COVID-19 tanısı, PCR veya antijen testi ile doğrulanır. İyileşme döneminde doktorunuz belirtilerinizi dinler, oksijen düzeyinizi ölçer ve gerekirse görüntüleme yöntemleri ister. Ayrıca size iyileşme sürecinizle ilgili önemli sorular sorar: 'Son dönemde neler yaşadınız? Hangi belirtiler sizi en çok zorluyor?'

Yapılabilecek testler

• Burun ve boğazdan örnek alınarak yapılan PCR testi
• Hızlı antijen testi
• Pulseoksimetre ile oksijen saturasyonu ölçümü
• Akciğer röntgeni veya tomografisi
• Gerekirse kan testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz muayene sırasında size şu soruları sorabilir: 'Bulaşıcı dönemde misiniz? Belirtileriniz ne zaman başladı? Odaklanma ve uyku düzeniniz nasıl?' Siz de doktorunuza şunları sorabilirsiniz: 'Belirtilerim ne kadar daha sürer? İyileşme sırasında neye dikkat etmeliyim? Ne zaman egzersize başlayabilirim? İşe dönmeden önce ne yapmalıyım?' Bu sorular doktorunuzun size daha iyi yardımcı olmasını sağlar.

Tedavi

COVID-19 tedavisi çoğunlukla destekleyicidir. Amaç belirtileri hafifletmek, oksijen seviyesini dengede tutmak ve vücudun virüsle savaşmasını desteklemektir. Tedavi planı her kişinin durumuna göre doktor tarafından belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Bol su ve sıvı tüketin
• Dinlenmeye özen gösterin ama tamamen hareketsiz kalmayın
• Belirtileriniz azaldıkça kısa yürüyüşler yapın
• Dengeli beslenin; sebze ve meyveye yer verin
• Sigara ve alkolden kaçının
• Uyku düzeninizi koruyun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ateş, ağrı veya öksürük için genel ağrı kesiciler, ateş düşürücüler veya öksürük şurupları önerebilir. Ağır durumlarda oksijen desteği, nefes egzersizleri ve antiviral ilaçlar (doktor reçetesiyle) kullanılabilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir. Başkasının ilacını kullanmayın veya doz değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

COVID-19 tedavisinde cerrahi bir işlem genellikle gerekmez.

Bu durumla yaşamak

İyileşme bir maraton gibidir. Bir gün iyi, ertesi gün yorgun hissedebilirsiniz. Kendinizi daha iyi hissettiğinizde aktivitelerinizi yavaşça artırın. Önemli olan kendinizi zorlamadan, vücudunuzu dinleyerek ilerlemektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte uyuyup uyanmaya çalışın
• Küçük ve ulaşılabilir hedefler koyun
• Meditasyon veya nefes egzersizleri gibi gevşeme yöntemlerini deneyin
• Belirti günlüğü tutarak nelerin sizi zorladığını fark edin
• Arkadaşlarınızla ve ailenizle görüntülü görüşmeler yapın

Diyet ve egzersiz

İyileşirken protein, sebze ve meyve açısından zengin bir beslenme vücudunuzun onarılmasına yardımcı olur. Egzersiz olarak yürüyüş, esneme ve nefes egzersizleriyle başlayın. Her gün biraz artırmayı deneyin. Aşırı yorulduğunuzda dinlenin; vücudunuzu zorlamak iyileşmeyi yavaşlatabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Endişe, üzüntü, uykusuzluk ve huzursuzluk COVID-19 sonrası sık görülen duygulardır. Bu duyguların geçici olduğunu bilerek kendinize şefkat gösterin. Eğer bu duygular günlük yaşamınızı engelliyorsa, bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemli bir adımdır. Unutmayın, yardım istemek güçlülüktür.

Önleme

COVID-19'dan korunmanın en etkili yolu aşı olmaktır. Ayrıca kalabalık ve kapalı ortamlarda maske takmak, sık sık el yıkamak ve hasta kişilerle yakın temastan kaçınmak bulaşmayı azaltır.

Aşılar

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanan COVID-19 aşıları, belirli aralıklarla uygulanmaktadır. Aşı randevunuzu almak ve hangi aşıyı olmanız gerektiğini öğrenmek için aile hekiminize veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurabilirsiniz.

Tarama programları

COVID-19 için toplum taraması rutin olarak önerilmez. Ancak belirtileriniz varsa veya COVID-19 olan biriyle yakın temasınız olduysa test yaptırmanız gerekebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli yorgunluk (post-COVID sendromu)
• Akciğer hasarı ve kalıcı nefes darlığı
• Kalp kası iltihabı
• Kan pıhtıları
• Anksiyete ve depresyon

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki: Çoğu kişi COVID-19'u atlattıktan sonra haftalar veya aylar içinde tamamen iyileşir. Belirtiler uzun sürse bile, uygun tedavi ve destekle çoğu kişi eski sağlığına kavuşur. Kendinize zaman tanıyın ve doktorunuzun önerilerini izleyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.