Sabah astımı

Genel Bakış

Sabah astımı, astım hastalığı olan kişilerin sabah saatlerinde daha yoğun yaşadığı nefes alma zorluğudur. Astım, akciğerlere giden hava yollarının daralması ve iltihaplanması sonucu oluşan bir hastalıktır. Sabah astımı, bu daralmanın sabaha karşı daha belirgin hale gelmesidir.

Evet, astım hastalarının çoğu zaman zaman sabah belirtileri yaşar. Bu, astım kontrolünün iyi olmadığının bir işareti olabilir.

Her yaşta astımı olan kişiyi etkileyebilir, ancak özellikle astımı iyi kontrol altında olmayanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürük (özellikle kuru ve ısrarcı)
• Hırıltılı nefes (ıslık sesi)
• Göğüste sıkışma veya ağırlık hissi
• Nefes darlığı
• Uykudan uyanmaya neden olan nefes güçlüğü

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda sabah astımı genellikle öksürük olarak kendini gösterir
• Oyun oynarken veya gülerken öksürük artabilir
• Huzursuzluk ve yorgunluk
• Beslenme güçlüğü veya emmede zorlanma (bebeklerde)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda sabah astımı daha belirgin nefes darlığına neden olabilir
• Yorgunluk ve günlük aktivitelerde azalma
• Göğüs ağrısı veya sıkışma hissi
• Yaşlılar astım belirtilerini başka hastalıklarla karıştırabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun biyolojik saati (sirkadiyen ritim) nedeniyle gece hormonlarının değişmesi hava yollarının daralmasına yol açar
• Yatak odasında toz akarları, küf veya ev hayvanı tüyü gibi alerjenlere maruz kalma
• Yatarken mide asidinin yemek borusuna kaçması (reflü) astımı tetikleyebilir
• Soğuk hava veya yatak odasının çok soğuk olması
• Gece boyunca solunum yollarının nem kaybetmesi

Risk faktörleri

• Kontrolsüz astım
• Sigara içmek veya pasif sigara dumanına maruz kalmak
• Alerjik rinit veya sinüzit gibi alerjik durumlar
• Obezite
• Mide reflüsü hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı şiddetliyse veya kurtarma ilacı işe yaramıyorsa acil servise başvurulmalıdır (112 aranmalı)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sabah astımı belirtileri haftada ikiden fazla oluyorsa
• Günlük aktiviteleri etkiliyorsa
• Gece uykudan uyandırıyorsa
• Astım tedavisinde kullanılan ilaçların düzenli kullanılmasına rağmen belirtiler devam ediyorsa

Tanı

Doktor, belirtilerinizi dinleyerek ve fizik muayene yaparak değerlendirme yapar. Astım tanısı için solunum fonksiyon testleri istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Solunum fonksiyon testi (spirometri): Nefes alıp verme hızınızı ölçer
• Tepe akım ölçer (PEF) takibi: Sabah ve akşam ölçümler yaparak astımın kontrolünü değerlendirir
• Alerji testleri: Belirtileri tetikleyen alerjenleri belirlemek için

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bir astım eylem planı verebilir. Bu planda hangi durumlarda hangi ilacı kullanmanız gerektiği yazılıdır. Sabah astımı belirtilerinizi takip etmeniz istenebilir.

Tedavi

Astım tedavisinin amacı belirtileri kontrol altına almak ve atakları önlemektir. Tedavi genellikle düzenli kullanılan kontrol edici ilaçlar ve gerektiğinde kullanılan rahatlatıcı ilaçları içerir. Tedavi planınız doktorunuz tarafından size özel olarak belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Yatak odasında alerjenleri azaltmak (toz akarları için yatak koruyucu kullanmak, halıları kaldırmak)
• Yatmadan önce mide reflüsünü önlemek için yatağın başını yükseltmek veya yemek yedikten hemen sonra yatmamak
• Sabahları yavaşça kalkmak ve hafif ısınma hareketleri yapmak
• Sigara dumanından uzak durmak
• Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli ilaç kullanmak

Tıbbi tedaviler

Temel tedavi, hava yollarını rahatlatan ve iltihabı azaltan ilaçlardır. Bunlar genellikle solunum yoluyla alınan (inhaler) ilaçlardır. Kontrol edici ilaçlar düzenli olarak, rahatlatıcı ilaçlar ise sadece ihtiyaç halinde kullanılır. Astım tedavisinde kullanılan ilaçlar ve dozları mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Astım için cerrahi bir tedavi genellikle gerekli değildir. Çok nadir durumlarda bronkial termoplasti adı verilen bir işlem uygulanabilir, ancak bu her hasta için uygun değildir.

Bu durumla yaşamak

Sabah astımı ile yaşamak, belirtilerinizi tanımak ve tetikleyicilerden kaçınmak anlamına gelir. Doktorunuzla birlikte hazırladığınız astım eylem planınızı takip etmek, günlük yaşamınızı büyük ölçüde kolaylaştıracaktır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku saatleri ve yatak odasını temiz ve alerjensiz tutmak
• Stres yönetimi: Gevşeme teknikleri veya meditasyon deneyebilirsiniz
• Düzenli doktor kontrollerine gitmek
• Astım günlüğü tutarak belirtilerinizi ve ilaç kullanımınızı kaydetmek

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme astım kontrolüne yardımcı olabilir. Kilo fazlası astımı zorlaştırabileceğinden dengeli beslenmeye dikkat edin. Düzenli egzersiz genel sağlık için faydalıdır, ancak egzersiz öncesi doktorunuza danışın. Egzersiz yapmadan önce ısınma hareketleri yapmak ve ortamın çok soğuk olmamasına özen göstermek önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak bazen kaygı ve strese neden olabilir. Sabah belirtileri uyku kalitesini bozabilir ve gün içinde yorgunluğa yol açabilir. Bu duygularınızı bir sağlık uzmanıyla veya güvendiğiniz kişilerle paylaşmak önemlidir.

Önleme

Astım tamamen önlenemez, ancak sabah belirtilerini tetikleyen faktörlerden kaçınarak ve düzenli tedavi ile büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları astım hastaları için önerilir. Bu aşılar, solunum yolu enfeksiyonlarını önleyerek astım ataklarını azaltabilir.

Tarama programları

Astım taraması rutin olarak yapılmaz, ancak sabah astımı belirtileri olan kişiler doktora başvurmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sık astım atakları ve acil servis başvuruları
• Uyku sorunları ve kronik yorgunluk
• Akciğer fonksiyonlarında kalıcı hasar
• Günlük aktivitelerde kısıtlama ve yaşam kalitesinde düşüş

Uzun vadeli görünüm

Uygun tedavi ve düzenli takip ile astım hastalarının çoğu normal bir yaşam sürebilir. Sabah astımı iyi yönetildiğinde belirtiler kontrol altına alınabilir ve atak riski azalır. Astımınızı tanımak ve doktorunuzla işbirliği içinde olmak en önemli adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.