Çocuklarda şişkinlik

Genel Bakış

Çocuklarda şişkinlik, karın bölgesinde dolgunluk ve gaz hissidir. Mide ve bağırsaklarda biriken hava veya sıvı nedeniyle karın şişer, rahatsızlık verir. Genellikle geçicidir ve ciddi bir soruna işaret etmez.

Evet, çocuklarda şişkinlik oldukça yaygındır. Ara sıra her çocukta görülebilir.

Her yaştaki çocuğu etkileyebilir. Bebeklerde gaz sancısı olarak, daha büyük çocuklarda ise beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karında şişkinlik ve dolgunluk hissi
• Gaz çıkarma veya geğirme
• Karında hafif ağrı veya rahatsızlık
• Karın bölgesinde gerginlik

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk, ağlama (özellikle bebeklerde)
• İştahsızlık veya yemek yemeyi reddetme
• Karın sertleşmesi
• Sık sık gaz çıkarma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu bölüm çocuklara yöneliktir, erişkinlerde farklı belirtiler olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yemek yerken veya emerken hava yutmak (aerofaji)
• Fazla miktarda gazlı içecek veya sakız tüketmek
• Lif oranı yüksek gıdalar (fasulye, brokoli gibi) yemek
• Laktoz intoleransı (süt şekerini sindirememe)
• Kabızlık (kaka yaparken zorlanma)
• Bağırsak enfeksiyonları
• Çölyak hastalığı (gluten alerjisi) gibi emilim bozuklukları

Risk faktörleri

• Hızlı yemek yeme alışkanlığı
• Aşırı işlenmiş gıda tüketimi
• Stres veya kaygı
• Ailede şişkinlik sorunu olması
• Bağırsak hareketlerini etkileyen ilaçlar (doktor kontrolünde olmayan)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şişkinlik şiddetli ağrıya, kusmaya veya yüksek ateşe eşlik ediyorsa hemen 112'yi arayın.
• Çocuğunuzun karnı çok sert ve dokunmaya karşı aşırı hassassa acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şişkinlik birkaç haftadır devam ediyorsa veya sık sık tekrarlıyorsa çocuk doktorunuza görünün.
• Kilo alımı yavaşlamışsa veya iştah azalmışsa doktor kontrolü önerilir.
• Dışkılama alışkanlığında belirgin değişiklik varsa (uzun süreli kabızlık veya ishal).

Tanı

Doktor, çocuğunuzun tıbbi öyküsünü dinler, beslenme alışkanlıklarını sorgular ve fizik muayene yapar. Karın bölgesine dokunarak şişkinliğin derecesini ve ağrıyı değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Kan ve idrar testleri (enfeksiyon veya emilim sorunu için)
• Dışkı testi (parazit veya kanama için)
• Nefes testi (laktoz intoleransı veya aşırı bakteri üremesi için)
• Karın ultrasonu (nadiren, yapısal sorunları dışlamak için)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle rahattır. Doktor, çocuğunuzun karnını dinler ve hafifçe bastırır. Gerekli testler için sizden bilgi alınır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavi, şişkinliğin nedenine bağlıdır. Basit durumlarda evde uygulanacak yöntemler yeterlidir. Altta yatan bir hastalık varsa ona yönelik tedavi planlanır.

Evde kişisel bakım

• Çocuğunuzu yavaş yemesi ve iyi çiğnemesi için teşvik edin.
• Gaz yapıcı gıdaları azaltın (fasulye, lahana, soğan gibi).
• Yemek sonrası hafif yürüyüş veya sırtüstü yatıp bacak hareketleri yaptırın.
• Bebeklerde gaz sancısı için sırtına hafif masaj yapın ve bacaklarını bisiklet çevirir gibi oynatın.
• Sıcak bir banyo veya karına sıcak havlu koymak rahatlatabilir.

Tıbbi tedaviler

Doktor gerekli görürse, sindirime yardımcı enzimler, probiyotikler (yararlı bakteriler) veya gaz giderici damlalar önerebilir. Kabızlık varsa lif takviyeleri veya yumuşatıcılar kullanılabilir. İlaçlar mutlaka doktor önerisiyle verilmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sadece çok nadir durumlarda, örneğin bağırsak tıkanıklığı gibi yapısal bir sorun varsa cerrahi düşünülür. Bunun için çocuk cerrahisi uzmanı değerlendirme yapar.

Bu durumla yaşamak

Şişkinlik genellikle geçicidir ve günlük yaşamı fazla etkilemez. Ancak sık sık tekrarlıyorsa, bir beslenme günlüğü tutmak tetikleyici gıdaları bulmanıza yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli yemek saatleri oluşturun.
• Çocuğunuzu yemek sırasında konuşmaması (hava yutmayı azaltmak için) konusunda yönlendirin.
• Gazlı içeceklerden ve aşırı şekerli gıdalardan kaçının.
• Bol su içmesini sağlayın.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdaları yavaş yavaş artırın ve bol suyla birlikte verin. Düzenli fiziksel aktivite (oyun, yürüyüş, bisiklet) bağırsak hareketlerini düzenler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli şişkinlik çocukta rahatsızlık ve utanç hissine yol açabilir. Bu durum kaygıyı artırabilir. Onu dinleyin ve duygularını ifade etmesine izin verin.

Önleme

Tamamen önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Sağlıklı beslenme alışkanlıkları, yavaş yemek ve yeterli su içmek şişkinlik olasılığını düşürür.

Aşılar

Çocukluk çağı aşıları (Sağlık Bakanlığı takvimine göre) bağırsak enfeksiyonlarını önleyerek dolaylı yoldan yardımcı olabilir. Rotavirüs aşısı bebeklerde ishal ve şişkinliği azaltır.

Tarama programları

Belli bir tarama önerilmez. Ancak ailede çölyak hastalığı veya laktoz intoleransı varsa, doktor belirtiler başlamadan kontrol önerebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Altta yatan neden teşhis edilmezse (örneğin çölyak hastalığı) büyüme geriliği görülebilir.
• Kronik kabızlık, ağrılı dışkılama ve anal çatlaklara (makat yırtığı) yol açabilir.
• Aşırı gaz ve şişkinlik çocuğun okulda veya sosyal ortamlarda utanmasına neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Çocuklarda şişkinlik çoğu zaman geçicidir ve uygun önlemlerle düzelir. Altta yatan ciddi bir neden varsa, erken tanı ve tedavi ile tam iyileşme sağlanabilir. Endişelenmeyin, doktorunuzla işbirliği yaparak çocuğunuzun rahatlamasına yardımcı olabilirsiniz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Aile Hekiminiz veya Çocuk Sağlığı Kliniği · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı - Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.