Gece öksürüğü

Genel Bakış

Gece öksürüğü, uyurken veya yatarken ortaya çıkan öksürüktür. Bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisidir. Genellikle burun akıntısının boğaza kaçması, reflü veya astım gibi durumlardan kaynaklanır.

Evet, gece öksürüğü oldukça yaygındır. Birçok kişi hayatının bir döneminde gece öksürüğü yaşar.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Çocuklarda, özellikle okul öncesi çağda daha sık görülür. Astım, alerji, reflü veya sinüzit gibi rahatsızlıkları olan kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Uykuyu bölen öksürük nöbetleri
• Öksürükle birlikte boğazda gıcıklanma veya tahriş hissi
• Yatarken veya uzanırken artan öksürük
• Sabah uyanınca boğazda balgam veya mukus hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda gece öksürüğü sık görülür ve genellikle burun akıntısının boğaza kaçmasından kaynaklanır.
• Krup hastalığında öksürük havlar gibi ses çıkarır ve genellikle geceleri kötüleşir.
• Boğmaca öksürüğü şiddetli ve nöbetler halinde gelir, bazen nefes alma zorluğu olabilir.
• Alerji veya astımı olan çocuklarda gece öksürüğü sık görülür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda gece öksürüğü kalp yetmezliği gibi daha ciddi sorunların belirtisi olabilir.
• Bazı tansiyon ilaçları (ACE inhibitörleri) gece öksürüğüne neden olabilir.
• Kronik akciğer hastalığı (KOAH) olan yaşlılarda gece öksürüğü sık görülür.
• Reflü yaşlılarda da gece öksürüğüne yol açar.

Nedenler

Ana nedenler

• Burun akıntısının boğaza kaçması (postnazal drip)
• Asit reflüsü (mide asidinin yemek borusuna kaçması)
• Alerjik rinit (saman nezlesi) veya diğer alerjiler
• Astım veya egzersizle tetiklenen astım
• Kronik sinüzit
• Krup (çocuklarda), boğmaca veya diğer solunum yolu enfeksiyonları
• Kalp yetmezliği (özellikle yaşlılarda)
• Bazı tansiyon ilaçlarının yan etkisi
• Sigara içmek veya pasif içicilik

Risk faktörleri

• Alerjik bünyeye sahip olmak (astım, egzama, saman nezlesi)
• Sigara içmek veya sigara dumanına maruz kalmak
• Kronik sinüzit veya reflü hastalığı
• Soğuk algınlığı veya grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonları
• Kalp veya akciğer hastalıkları
• Bazı ilaçları kullanmak (özellikle ACE inhibitörleri)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı eşlik ediyorsa
• Öksürükle birlikte kan geliyorsa
• Şiddetli öksürük krizi nedeniyle nefes alamıyorsanız veya morarıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Gece öksürüğü iki haftadan uzun sürüyorsa
• Uyku kalitenizi ciddi şekilde etkiliyorsa
• Öksürüğünüzle birlikte açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi veya ateş varsa
• Çocuğunuzda gece öksürüğü varsa ve uykusunu etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle sizi dinleyecek ve şikayetlerinizi soracaktır. Öksürüğün ne zaman başladığı, nasıl bir öksürük olduğu (kuru veya balgamlı), başka belirtilerin olup olmadığı gibi detayları öğrenmek isteyecektir. Fizik muayene ile akciğerlerinizi dinleyecek, burnunuzu ve boğazınızı kontrol edecektir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer grafisi (akciğerlerin röntgeni)
• Alerji testleri (alerjik nedenleri araştırmak için)
• Solunum fonksiyon testi (astım şüphesi varsa)
• Reflü araştırması için endoskopi veya pH testi (gerekirse)
• Kan testleri (enfeksiyon veya kalp yetmezliği belirtileri için)

Randevunuzda neler beklenir

Genellikle doktorunuz öncelikle basit bir muayene yapacak ve gece öksürüğünüzün en olası nedenini belirlemeye çalışacaktır. Çoğu durumda ek testlere gerek kalmaz, ancak şüphelenilen nedene göre bazı testler istenebilir. Tanı konulduktan sonra size uygun bir tedavi planı oluşturulacaktır.

Tedavi

Gece öksürüğünün tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Amaç öksürüğü durdurmak değil, neden olan sorunu çözmektir. Bu nedenle tedavi kişiye özeldir ve doktorunuzun önerdiği şekilde uygulanmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Yatarken başınızı yüksekte tutmak için fazladan bir yastık kullanın
• Bol su için, ılık bitki çayları veya ballı ılık süt içebilirsiniz (1 yaşından büyük çocuklar için bal uygundur)
• Odanızı nemlendirmek için bir nemlendirici veya buhar makinesi kullanın
• Sigara dumanından ve diğer tahriş edici maddelerden uzak durun
• Yatmadan önce yemek yemeyin, özellikle asitli veya yağlı yiyeceklerden kaçının
• Alerjiye neden olabilecek toz, polen veya evcil hayvan tüylerini azaltmak için önlemler alın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, altta yatan nedene göre çeşitli ilaçlar önerebilir. Örneğin, alerji için antihistaminikler, reflü için mide asidini azaltan ilaçlar, astım için nefes açıcı spreyler veya enfeksiyon varsa uygun antibiyotikler kullanılabilir. Ayrıca öksürük şurubu veya balgam söktürücüler de önerilebilir. Hangi ilacın sizin için uygun olduğunu yalnızca doktorunuz belirleyebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gece öksürüğü için cerrahi müdahale çok nadirdir. Yalnızca altta yatan ciddi bir sorun (örneğin, reflü nedeniyle oluşan yemek borusu hasarı veya sinüzite bağlı polip) varsa ve diğer tedaviler işe yaramazsa doktorunuz cerrahi seçenekleri değerlendirebilir.

Bu durumla yaşamak

Gece öksürüğü ile başa çıkmak için yaşam tarzınızda bazı küçük değişiklikler yapabilirsiniz. Yatak odanızın temizliğine özen göstermek, alerjenlerden uzak durmak ve uyku düzeninize dikkat etmek yardımcı olabilir. Gece öksürüğü uykunuzu bölüyorsa, gündüz kısa şekerlemelerle dinlenmeyi deneyebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yatak odanızı düzenli olarak havalandırın ve toz almayı unutmayın
• Yastık ve yorganlarınızı alerji koruyucu kılıflarla kaplayın
• Sigara içilen ortamlardan uzak durun
• Yatmadan en az 2-3 saat önce yemek yemeyi bırakın
• Stresi azaltmak için gevşeme egzersizleri veya meditasyon deneyin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek, bağışıklık sisteminizi güçlendirir ve solunum yolu sağlığınıza iyi gelir. Özellikle reflü sorununuz varsa, baharatlı, yağlı ve asitli yiyeceklerden kaçınmak gece öksürüğünü azaltabilir. Düzenli egzersiz yapmak akciğer kapasitenizi artırabilir, ancak egzersiz astımını tetikliyorsa doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli gece öksürüğü uykusuzluğa, gün içinde yorgunluğa ve sinirliliğe yol açabilir. Bu durum kaygı ve stresi artırabilir. Unutmayın, çoğu gece öksürüğü tedavi edilebilir. Ruh haliniz etkileniyorsa, doktorunuzla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Gece öksürüğünü tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, altta yatan nedenlere yönelik önlemler alarak sıklığını ve şiddetini azaltabilirsiniz. Özellikle alerji, astım veya reflü gibi kronik durumların düzenli takibi ve tedavisi önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, bu enfeksiyonlara bağlı gelişebilecek gece öksürüğünü önlemeye yardımcı olabilir. Çocuklarda boğmaca aşısı da korunmada etkilidir. Aşı takvimi için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailede astım, alerji veya reflü öyküsü varsa, belirtiler ortaya çıktığında erken doktora başvurmak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uyku bozukluğu ve kronik yorgunluk
• Gün içinde dikkat dağınıklığı ve iş/okul performansında düşüş
• Kronik öksürük nedeniyle göğüs kaslarında ağrı veya kaburga kırığı (nadir)
• Altta yatan hastalığın (astım, reflü, kalp yetmezliği) ilerlemesi
• Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği (çok nadir)

Uzun vadeli görünüm

Gece öksürüğünün çoğu nedeni tedavi edilebilir veya kontrol altına alınabilir. Doğru tanı ve tedavi ile gece öksürüğü genellikle iyileşir veya belirgin şekilde azalır. Uzun süreli öksürüklerde bile, altta yatan hastalık yönetildiğinde yaşam kalitesi önemli ölçüde artar. Erken teşhis ve düzenli doktor takibi ile olumlu sonuçlar almak mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.