Gelip giden öksürük

Genel Bakış

Aralıklı öksürük, gelip giden bir öksürüktür. Yani bir süre öksürür, sonra kesilir, bir süre sonra tekrar başlar. Bu durum haftalarca, hatta aylarca sürebilir. Genellikle solunum yollarındaki tahrişe bağlıdır ve çoğu zaman ciddi bir hastalık belirtisi değildir.

Evet, aralıklı öksürük çok yaygındır. Özellikle mevsim geçişlerinde veya soğuk algınlığı sonrası sıkça rastlanır. Çoğu kişi hayatında en az bir kez böyle bir öksürük yaşar.

Herkesi etkileyebilir. Ancak çocuklar, yaşlılar, astımı olanlar, alerjik bünyeliler, sigara içenler ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Öksürüğün gelip gitmesi (bazen birkaç gün hiç öksürmez, sonra tekrar başlar)
• Öksürüğün gece veya sabaha karşı artması
• Kuru veya balgamlı öksürük
• Öksürükle birlikte boğazda gıcık, hafif nefes darlığı veya göğüste sıkışma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Öksürüğün özellikle gece ve sabah erken saatlerde olması
• Öksürükle birlikte burun akıntısı, hapşırma veya gözlerde kaşıntı
• Çocuk oyun oynarken veya gülerken öksürüğün tetiklenmesi
• Bazen kusmaya varan öksürük nöbetleri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Öksürüğün daha uzun sürmesi ve yavaş geçmesi
• Nefes darlığı veya hırıltılı solunum eşlik edebilir
• Yorgunluk ve iştahsızlık
• Kilo kaybı veya ateş varsa dikkatli olunmalı

Nedenler

Ana nedenler

• Virüs veya bakteri kaynaklı solunum yolu enfeksiyonları (soğuk algınlığı, bronşit)
• Alerjik rinit (saman nezlesi) veya astım
• Gastroözofageal reflü (mide asidinin yemek borusuna kaçması)
• Sigara içmek veya pasif içicilik
• Hava kirliliği, toz, kimyasal maddeler gibi çevresel tahriş ediciler
• Bazı tansiyon ilaçları (ACE inhibitörleri) öksürük yapabilir – bu durumda doktora danışılmalı

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya sigara dumanına maruz kalmak
• Alerjik bünye (astım, egzama, saman nezlesi)
• Reflü hastalığı
• Kronik akciğer hastalığı (KOAH, bronşektazi)
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• İleri yaş veya bebeklik dönemi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Öksürük nefes darlığına yol açıyorsa
• Kanlı balgam çıkarıyorsanız
• Yüksek ateşle birlikte öksürük varsa ve iki gündür geçmiyorsa
• Bebeklerde veya yaşlılarda aniden başlayan şiddetli öksürük

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Öksürük üç haftadan uzun sürdüyse
• Öksürük uyku düzeninizi veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Kronik bir hastalığınız varsa (astım, KOAH, kalp yetmezliği) ve öksürük alışılmışın dışındaysa
• Açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi veya halsizlik eşlik ediyorsa

Tanı

Doktorunuz önce size öksürüğün ne zaman başladığını, nasıl bir öksürük olduğunu (kuru/balgamlı), neyin tetiklediğini ve başka şikayetleriniz olup olmadığını sorar. Ardından solunum seslerinizi dinler. Gerekirse ileri tetkikler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer grafisi (röntgen)
• Solunum fonksiyon testi (nefes ölçümü)
• Alerji testleri (cilt veya kan testi)
• Balgam kültürü (enfeksiyon etkenini bulmak için)
• Reflü şüphesinde endoskopi veya pH metre ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle basittir ve çoğu zaman fizik muayene ile başlar. Doktorunuz öksürüğünüzün tipine ve diğer belirtilere göre en uygun testleri isteyecektir. Sonuçlara göre size özel bir tedavi planı hazırlanır.

Tedavi

Tedavi, öksürüğün altında yatan nedene göre değişir. Örneğin alerji varsa antihistaminikler, astım varsa nefes açıcı ilaçlar, reflü varsa mide asidini azaltan ilaçlar kullanılabilir. Enfeksiyon kaynaklıysa antibiyotik veya antiviral ilaçlar gerekebilir. Tüm tedaviler doktor kontrolünde uygulanmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Bol su veya ılık bitki çayları için (adaçayı, ıhlamur gibi – ancak alerjiniz yoksa)
• Bal ve limonlu ılık su içebilirsiniz (1 yaşından büyük çocuklar ve yetişkinler için)
• Bulunduğunuz ortamı nemlendirin (nemlendirici cihaz veya bir kap su)
• Sigara ve diğer tahriş edici maddelerden uzak durun
• Başınızı yükselterek uyuyun (reflü varsa daha etkili)
• Dinlenin, vücudunuzu yormayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz öksürük şurubu, nefes açıcı spreyler, alerji ilaçları veya reflü tedavisinde kullanılan ilaçlar önerebilir. İlaçlar öksürüğün tipine ve nedenine göre seçilir. Kesinlikle doktora danışmadan ilaç kullanmayın. Antibiyotikler sadece bakteriyel enfeksiyonlarda etkilidir, virüslerde işe yaramaz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren gerekir. Örneğin reflü cerrahisi veya akciğerdeki bir yapısal sorun için ameliyat düşünülebilir. Bu durumlar çok özeldir ve doktorunuzla detaylı görüşülmelidir.

Bu durumla yaşamak

Aralıklı öksürük günlük yaşamı etkileyebilir. Ancak nedenini anladıktan ve tedaviye başladıktan sonra genellikle kontrol altına alınabilir. Öksürük nöbetleri geldiğinde sakin kalmak, bir bardak su içmek ve derin nefes almak rahatlatabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içiyorsanız bırakın, içmiyorsanız sigara dumanından uzak durun
• Alerjiniz varsa alerjenlerden (polen, toz, evcil hayvan tüyü) korunun
• Evinizi düzenli havalandırın ve nemlendirin
• Ellerinizi sık sık yıkayın, enfeksiyonlardan korunun
• Stres yönetimi yapın (yoga, meditasyon, yürüyüş)

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Reflünüz varsa asitli, baharatlı ve yağlı yiyeceklerden kaçının. Hafif egzersizler (yürüyüş, yüzme) akciğer kapasitenizi artırabilir. Ancak nefes darlığı yaşıyorsanız doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli veya sık gelen öksürük yorucu olabilir, uyku düzenini bozabilir ve kaygıya yol açabilir. Bu durum normaldir. Kendinize karşı nazik olun, dinlenmeye özen gösterin. Öksürük kontrol altına alındığında ruh haliniz de düzelecektir.

Önleme

Tamamen önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Enfeksiyonlardan korunmak için hijyene dikkat edin, alerjenlerden kaçının, sigara içmeyin, dengeli beslenin ve düzenli uyuyun.

Aşılar

Grip aşısı (her yıl) ve zatürre aşısı (pnömokok) özellikle yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar için önerilir. Bu aşılar öksürüğe neden olan bazı enfeksiyonları önleyebilir. Aşı takvimi için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak sigara içenler veya ailede akciğer hastalığı öyküsü olanlar düzenli doktor kontrollerini ihmal etmemelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Öksürük kronikleşebilir ve aylarca sürebilir
• Uyku bozukluğu, yorgunluk ve konsantrasyon güçlüğü
• Göğüs kaslarında ağrı veya kaburga kırığı (çok şiddetli öksürüklerde)
• İdrar kaçırma (özellikle kadınlarda)
• Altta yatan hastalık ilerleyebilir (astım, KOAH, reflü)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu aralıklı öksürük kendiliğinden veya basit tedavilerle düzelir. Altta yatan neden tedavi edildiğinde öksürük genellikle tamamen geçer. Kronik bir durum olsa bile doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alınabilir. Umutsuzluğa kapılmayın, doktorunuzla işbirliği yaparak sağlıklı bir nefes alabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.