COVID-19 Sonrası İyileşme: Yeme ve Beslenme

Genel Bakış

COVID-19 geçirdikten sonra iyileşme döneminde, vücudun kaybettiği gücü yeniden kazanması için yeterli ve dengeli beslenmek çok önemlidir. Bu süreçte iştahsızlık, tat ve koku kaybı, sindirim sorunları gibi nedenlerle yemek yemek zorlaşabilir. Yeme düzenine dikkat etmek, hastalığın yorgunluğuyla başa çıkmayı kolaylaştırır.

Evet, COVID-19 sonrası iyileşme döneminde iştahsızlık, tat ve koku değişiklikleri, mide bulantısı veya yemek sonrası şişkinlik gibi yeme sorunları sık görülür.

COVID-19 geçiren herkesi etkileyebilir. Özellikle hastalığı ağır geçiren kişiler, ileri yaştaki yetişkinler ve kronik hastalığı olanlarda yeme güçlüğü daha belirgin olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İştahsızlık
• Tat ve koku alma duyusunda azalma veya değişiklik
• Mide bulantısı
• Yemek sonrası şişkinlik veya hazımsızlık
• Halsizlik ve yorgunluk
• İstenmeyen kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• İştah kaybı ve yemek seçme
• Tat ve koku değişiklikleri
• Yemek sırasında ağlama veya öğürme
• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Aşırı yorgunluk nedeniyle yemekten kaçınma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirgin iştahsızlık
• Sıvı alımında azalma
• Kas güçsüzlüğü ve dengesizlik
• Yutma güçlüğü veya yemek yerken öksürme
• İstenmeyen kilo kaybı

Nedenler

Ana nedenler

• COVID-19 enfeksiyonunun tat ve koku sinirlerini etkilemesi
• Enfeksiyonun neden olduğu iltihaplanma ve iştah düzenlemesindeki değişiklikler
• Bağırsak florasının bozulması ve sindirim sistemi semptomları
• Yorgunluk ve genel halsizlik nedeniyle yemeğe zaman ayıramama
• Hastalık sırasında kullanılan bazı ilaçların yan etkileri

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ağır COVID-19 enfeksiyonu geçirmek
• Diyabet, kalp hastalığı, böbrek yetmezliği gibi kronik hastalıklar
• Daha önce yutma güçlüğü veya sindirim sistemi rahatsızlığı bulunması
• Uzun süreli hastanede yatış

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yeme veya içmede tamamen yetersizlik
• Günde birkaç kez kusma
• İdrar miktarında ciddi azalma
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısıyla birlikte yeme güçlüğü

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İştah kaybı bir haftadan uzun sürüyorsa
• Tat ve koku kaybı haftalarca devam ediyorsa
• İstenmeyen kilo kaybı fark ediliyorsa
• Yemek sonrası sürekli mide bulantısı veya kusma oluyorsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle genel sağlık durumunuzu, kilo değişiminizi, iştah ve sindirim şikayetlerinizi değerlendirir. Gerekli görürse sizi bir beslenme uzmanına veya diyetisyene yönlendirebilir.

Yapılabilecek testler

• Kilo ve vücut kitle indeksi ölçümü
• Kan testleri (elektrolitler, böbrek ve karaciğer fonksiyonları, albümin)
• Sindirim sistemi belirtileri varsa dışkı incelemesi veya ileri incelemeler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, günlük besin alımınızı ve yeme alışkanlıklarınızı sorar, fizik muayene yapar ve kilo takibi yapar. Bu süreçte ihtiyacınıza göre bir beslenme planı oluşturulur.

Tedavi

COVID-19 sonrası yeme sorunlarının tedavisinin ana hedefi, yeterli kalori, protein ve sıvı alımını sağlayarak vücudun onarılmasını desteklemektir. Tedavi, kişinin ihtiyacına ve şikayetlerine göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Küçük porsiyonlar halinde sık sık yemek
• Yemekleri yumuşak, kolay çiğnenir ve sindirimi kolay şekilde hazırlamak
• Bol sıvı tüketmek; çorba, ayran, kefir gibi besleyici içecekleri tercih etmek
• Tat ve koku kaybı yaşanıyorsa, doktorunuza danışarak yemeklere limon, baharat gibi lezzet vericiler eklemek
• Yemek yerken dik oturmak ve yavaş çiğnemek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekli görürse vitamin ve mineral takviyeleri, iştah artırıcı ilaçlar veya beslenme destek ürünleri önerebilir. Bu ürünler ve ilaçlar mutlaka bir sağlık uzmanının kontrolünde kullanılmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Her gün aynı saatlerde yemek yemeye çalışın. Öğünlerinizi önceden planlayın ve kolay ulaşılabilir besleyici yiyecekler bulundurun. Yemek sonrası kısa bir dinlenme iyileşmeye yardımcı olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli ve düzenli uyku
• Doktorunuzun onayıyla hafif yürüyüşler veya nefes egzersizleri
• Sigara ve alkolden kaçınmak
• Stresi azaltacak gevşeme teknikleri

Diyet ve egzersiz

Protein açısından zengin besinler (yumurta, yoğurt, peynir, kırmızı veya beyaz et, baklagiller) kas gücünü korumaya yardımcıdır. Enerji vermesi için tahıllar ve sağlıklı yağlar ekleyin. Egzersize doktorunuzun onayından sonra başlayın ve kendinizi zorlamayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hastalık sonrası iştahsızlık ve yorgunluk moral bozukluğu yaratabilir. Yemeği bir zorunluluk gibi hissetmeyin; küçük hedefler koyarak ilerleyin. İyileşmenin zaman aldığını unutmayın. Eğer yoğun kaygı, üzüntü veya umutsuzluk yaşıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek almanız önemlidir.

Önleme

COVID-19 sonrası yeme sorunlarını tamamen önlemek mümkün olmasa da, hastalık geçirildikten sonra erken dönemde beslenmeye dikkat etmek, mevcut kronik hastalıkları iyi yönetmek ve bağışıklık sistemini desteklemek riski azaltabilir.

Aşılar

COVID-19 aşıları, hastalığın ağır geçmesini ve uzun süreli semptomların gelişmesini önlemeye yardımcı olabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine göre hatırlatma dozlarını yaptırmanız önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yetersiz beslenme ve vitamin eksiklikleri
• Kas kaybı ve güçsüzlük
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması
• İyileşme sürecinin uzaması
• Yaşlılarda düşme riski ve kırılganlığın artması

Uzun vadeli görünüm

Çoğu kişi, birkaç hafta içinde iştah, tat ve koku sorunlarında iyileşme yaşar. Beslenmeye özen gösterildiğinde halsizlik ve yorgunluk zamanla azalır. Uzun süren şikayetlerde bile tıbbi destek ve doğru beslenme planı ile düzelme mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.