COVID Sonrası Bulantı: İyileşme Sürecinde Mide Bulantısı

Genel Bakış

COVID-19 geçirdikten sonra bazı kişilerde mide bulantısı, kusma veya iştahsızlık görülebilir. Bu, vücudun enfeksiyonla savaşırken verdiği tepkinin bir parçası olabilir ve çoğu zaman geçicidir. Kendinizi kötü hissetmeniz normaldir, ancak doğru önlemlerle bu süreci daha rahat atlatabilirsiniz.

Evet, COVID-19 geçiren kişilerin önemli bir kısmında bulantı ve kusma görülebilir. Araştırmalar, bu oranın %10 ila %20 arasında olduğunu göstermektedir. Herkeste aynı şiddette olmasa da oldukça yaygın bir şikayettir.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak bağışıklık sistemi zayıf olanlar, kronik hastalığı bulunanlar, hastanede yatanlar ve ileri yaştaki kişilerde daha sık veya daha şiddetli görülebilir. Ayrıca hamileler ve mide rahatsızlığı öyküsü olanlar da daha dikkatli olmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide bulantısı ve kusma isteği
• İştah kaybı
• Karında hafif ağrı veya şişkinlik
• Bazen ishal veya kabızlık
• Halsizlik ve yorgunluk

Nedenler

Ana nedenler

• COVID-19 virüsünün sindirim sistemi hücrelerini etkilemesi
• Bağışıklık sisteminin enfeksiyona verdiği aşırı tepki (iltihaplanma)
• Kullanılan ilaçların yan etkisi olarak (örneğin antiviral ilaçlar)
• Uzamış öksürük veya nefes darlığı nedeniyle karın kaslarının yorulması
• Uzamış COVID (Long COVID) durumunda mide boşalmasının yavaşlaması

Risk faktörleri

• Hastanede yatış veya yoğun bakım tedavisi görmüş olmak
• Hamilelik
• Gastrit veya reflü gibi mide rahatsızlıkları öyküsü
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bulantı ile birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma
• Kusma sonrası kan görülmesi
• Şiddetli karın ağrısı, şişlik veya karında sertlik
• 6 saatten fazla idrar çıkmamış olması

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bulantı 1-2 haftadan uzun sürüyorsa
• Fark edilir şekilde kilo kaybı oluyorsa
• Yemek yemekte zorlanıyorsanız veya sık sık kusuyorsanız
• Bulantı azalıp artıyorsa ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, genel sağlık durumunuzu değerlendirir ve fizik muayene yapar. COVID sonrası bulantı tanısı çoğunlukla hastanın öyküsüne ve muayenesine dayanır, ancak bazı durumlarda ek testler gerekebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (enfeksiyon belirteçleri, elektrolitler)
• Gerekirse karın ultrasonu veya endoskopi
• Akut dönemdeyse COVID-19 testi (PCR veya antijen)
• Uzamış COVID düşünülüyorsa mide boşalma testi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, bulantının başka bir nedenini dışlamak için bazı testler isteyebilir. Bu testler genellikle ağrısızdır ve kısa sürer. Tanı konulduktan sonra doktorunuz, evde uygulayabileceğiniz önlemler ve gerekiyorsa tedavi hakkında size yol gösterecektir.

Tedavi

Bulantının tedavisi, altta yatan nedene ve şiddetine bağlıdır. Çoğu zaman evde uygulanabilecek basit önlemlerle iyileşme sağlanır. İlaç tedavisi gerektiğinde doktor tarafından düzenlenir; asla kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Evde kişisel bakım

• Küçük porsiyonlar halinde, sık sık yiyin (örneğin günde 6-8 öğün)
• Yağlı, ağır, baharatlı ve çok tatlı yiyeceklerden kaçının
• Muz, pirinç, elma püresi, kızarmış ekmek gibi hafif ve sindirimi kolay gıdalar tercih edin
• Yemeklerden sonra hemen uzanmayın; bir süre oturun veya yürüyün
• Bol su için, ancak öğünler sırasında çok fazla sıvı içmekten kaçının
• Doktorunuza danışarak zencefil veya nane çayı deneyin
• İyi havalandırılmış bir ortamda dinlenin, ağır kokulardan uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bulantıyı hafifletmek için uygun bir tedavi planı önerebilir. Bu plan, bulantı giderici ilaçlar, sıvı ve elektrolit takviyesi veya altta yatan başka bir durumun tedavisini içerebilir. Hangi ilacın kullanılacağına ve dozuna yalnızca doktorunuz karar vermelidir; özellikle hamilelik veya kronik hastalık durumunda farklı riskler olabilir.

Bu durumla yaşamak

Bulantı sırasında günlük aktivitelerinizi planlarken dinlenmeye ve sıvı almaya öncelik verin. Kendinizi iyi hissettiğinizde kısa yürüyüşler yapabilirsiniz, ama kendinizi zorlamayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyuyun ve yeterince dinlenin
• Sigara ve alkolden kaçının
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin
• Yemeklerden sonra hafif tempoda yürüyün
• Bulantıyı tetikleyen kokulardan (parfüm, yemek kokusu) uzak durun

Diyet ve egzersiz

Sindirimi kolay yiyecekler yiyin, bol su için. Ağır egzersiz yerine yürüyüş ve esneme hareketleri tercih edin. Egzersiz sırasında bulantı artarsa durup dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren bulantı, iştah kaybı ve halsizlik moral bozucu olabilir ve kaygıya yol açabilir. Bu süreçte kendinize karşı nazik olun. Aşırı stres ve kaygı bulantıyı artırabilir. Eğer kendinize zarar verme düşünceleriniz olursa veya dayanılmaz bir umutsuzluk hissederseniz derhal 112'yi arayın veya bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.

Önleme

COVID-19'a yakalanmayı önlemek ve aşı olmak, hastalık sonrası uzun dönem bulantı riskini azaltabilir. Ancak COVID geçirdikten sonra bulantıyı tamamen önlemek mümkün değildir; belirtileri yönetmek ve vücudunuzu dinlemek en önemlisidir.

Aşılar

COVID-19 aşıları, hastalığın ağır geçmesini ve uzun dönem komplikasyonlarını önemli ölçüde azaltır. Sağlık Bakanlığı'nın güncel aşı önerilerine uymanız önerilir.

Tarama programları

COVID sonrası şikayetleriniz devam ediyorsa düzenli doktor kontrollerinizi ihmal etmeyin. Aile hekiminize başvurarak genel sağlık durumunuzu değerlendirebilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Susuz kalma (dehidratasyon) ve elektrolit dengesizliği
• Beslenme yetersizliği ve istenmeyen kilo kaybı
• Zayıflık ve düşme riski (özellikle yaşlılarda)
• Kusmuk veya sıvının akciğere kaçması (aspirasyon)
• Uzamış COVID sendromu belirtilerinin artması

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, COVID sonrası görülen bulantı çoğu kişide birkaç hafta içinde kendiliğinden veya basit tedavilerle düzelir. Vücudunuzun iyileşme sürecine güvenin; zamanla enerjiniz ve iştahınız geri gelecektir. Belirtiler devam ederse bile, doktorunuzla birlikte çözüm bulmak mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) COVID-19 Bilgilendirme ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.