Tek Taraflı Depresyon Nedir?

Genel Bakış

Tek taraflı depresyon, tıpta kullanılan resmi bir tanı değildir. Depresyon, beynin ve tüm bedenin duygu, düşünce ve davranışlarını etkileyen bir ruhsal rahatsızlıktır. Bazı kişiler, felç veya beyin hasarı gibi durumlar sonrasında depresyon yaşayabilir ve bu durum bazen 'depresyonun beynin bir tarafında olduğu' gibi yanlış bir inanca yol açabilir. Ancak depresyonun kendisi vücudun tek bir yarısında oluşan bir çökme veya ağrı değildir; kişinin bütününü etkiler.

Depresyon dünya genelinde en sık görülen ruhsal hastalıklardan biridir. Türkiye'de yapılan bazı araştırmalar, her 10 yetişkinden yaklaşık birinin hayatının bir döneminde depresyon belirtileri yaşadığını göstermektedir.

Depresyon her yaştan, her cinsiyetten ve her gelir düzeyinden insanı etkileyebilir. Kadınlarda erkeklere oranla biraz daha sık görülür. Ayrıca felç, beyin hasarı veya kronik bir hastalık geçiren kişilerde depresyon gelişme olasılığı artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Neredeyse her gün üzgün, boş veya umutsuz hissetme
• Eskiden keyif alınan etkinliklere karşı ilginin kaybolması
• Enerji azlığı, sürekli yorgunluk ve isteksizlik
• Uyku sorunları: çok uyuma ya da uyumada zorluk
• İştah değişiklikleri ve buna bağlı kilo kaybı ya da alımı
• Kendini değersiz görme veya aşırı suçluluk duyma
• Düşünme, odaklanma veya karar verme güçlüğü
• Geleceğe karamsar bakma

Çocuklarda belirtiler

• Huysuzluk ve ağlama nöbetleri
• Okulda başarısızlık veya derse ilgisizlik
• Arkadaşlardan uzaklaşma ve içine kapanma
• Oyun oynama isteğinin azalması
• Karın ağrısı veya baş ağrısı gibi bedensel yakınmalar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Unutkanlık ve zihinsel yavaşlama
• Vücut ağrıları ve sürekli yorgunluk
• İştahsızlık ve belirgin kilo kaybı
• Sosyal ortamlardan uzaklaşma ve sessizlik
• Günlük işleri yapma motivasyonunun kaybolması

Nedenler

Ana nedenler

• Beyindeki serotonin ve noradrenalin gibi kimyasal maddelerin dengesizliği
• Genetik faktörler; ailede depresyon öyküsü riski artırır
• Travmatik yaşam olayları, kayıplar, istismar veya kazalar
• Uzun süren stres; iş, maddi sıkıntı, ilişki sorunları
• Felç, beyin tümörü veya tiroid hastalığı gibi bedensel rahatsızlıklar

Risk faktörleri

• Daha önce depresyon geçirmiş olmak
• Kadın cinsiyeti
• Yalnız yaşamak ve sosyal destek eksikliği
• Kronik ağrı veya sakatlık gibi uzun süreli sağlık sorunları
• Alkol veya madde kullanımı
• Beyin kanaması veya kafa travması öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İntihar düşüncesi veya planı varsa derhal 112'yi arayın
• Kendini veya başkasını yaralama riski olduğunu düşünüyorsanız acil servise başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yukarıdaki belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa bir aile hekimine veya psikiyatri uzmanına görünün
• Uyku, iştah veya iş/okul performansı ciddi şekilde etkileniyorsa randevu alın

Tanı

Depresyon tanısı, bir psikiyatrist veya klinik psikolog tarafından yapılan klinik görüşme ile konur. Doktor belirtileri, süresini ve yaşamınızı nasıl etkilediğini dinler. Fiziksel bir hastalığın depresyona yol açıp açmadığını anlamak için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Ayrıntılı görüşme ve ruhsal durum değerlendirmesi
• Depresyon şiddetini ölçen standart anketler
• Tiroid fonksiyonları, B12 ve D vitamini düzeyleri gibi kan testleri
• Nörolojik muayene (gerekirse)

Randevunuzda neler beklenir

Görüşme genellikle 30-60 dakika sürer ve sessiz bir odada yapılır. Duygularınız, düşünceleriniz, uyku düzeniniz, iştahınız ve ilişkileriniz hakkında sorular sorulur. Söyledikleriniz, sağlık hizmeti vermek amacıyla gizli tutulur. Tanı için röntgen veya tomografi gibi işlemler rutin olarak kullanılmaz.

Tedavi

Depresyon tedavisinde amaç belirtileri hafifletmek, iyilik halini artırmak ve yeniden ortaya çıkmasını önlemektir. Tedavi kişiye özeldir. En sık kullanılan yöntemler psikoterapi (konuşma terapisi) ve antidepresan ilaçlardır. Orta ve ağır depresyonda bu ikisi birlikte önerilir. Nadir durumlarda hastanede destek gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli bir uyku programı oluşturun ve her gün yatmadan önce rahatlayın
• Küçük hedefler koyun ve o gün yaptığında kendinizi takdir edin
• Hafta içinde düzenli olarak kısa yürüyüşler yapın
• Alkol ve madde kullanımından kaçının
• Güvendiğiniz bir arkadaş veya aile üyesiyle duygularınızı paylaşın
• Günlük tutarak iç dünyanızı gözden geçirin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz depresyon belirtilerini azaltmak için antidepresan ilaçlar önerebilir. İlaçların düzenli ve doktor önerisiyle kullanılması gerekir; etkileri genellikle birkaç hafta içinde başlar. Psikoterapi yöntemlerinden bilişsel davranışçı terapi (BDT), olumsuz düşünce kalıplarını fark etmenize ve bunları değiştirmenize yardımcı olur. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğunu yalnızca bir sağlık uzmanı belirleyebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durum için ameliyat veya cerrahi bir tedavi yöntemi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Depresyonla yaşarken kendinize karşı nazik olun. İyi hissetmek için baskı yapmayın, günlerinizi küçük ve uygulanabilir adımlara bölün. Sabah yataktan kalkmak bile bazı günler zor olabilir; bu durumda kendinizi suçlamadan kabul edin ve destek alın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatte uyuyup uyanmaya çalışın
• Sabahları perdeleri açın ve güneş ışığından faydalanın
• Hafif tempolu yürüyüşleri alışkanlık haline getirin
• Evde yapılan basit işleri ve hobileri planlayın
• Duygularınızı yazmak için bir defter kullanın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenmek depresyon yönetimine yardımcı olabilir. Bol sebze, meyve, tam tahıl ve yeterli protein içeren bir beslenme düzeni önerilir. Haftanın çoğu günü 20-30 dakikalık yürüyüş gibi hafif egzersiz, stresi azaltır ve ruh halini iyileştirebilir. Çok düşük kalorili veya tek tip diyetlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Depresyon zihinsel sağlığı, özgüveni ve ilişkileri olumsuz etkiler. Kişi kendini çaresiz ve değersiz hissedebilir, bu da depresyonu daha da derinleştirebilir. Tedavi ile bu olumsuz düşünceler azalır ve kişi kendini yeniden değerli hissetmeye başlar.

Önleme

Depresyonun tamamen önlenmesi her zaman mümkün değildir, ancak riski azaltmak için yapılabilecekler vardır: düzenli uyku, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, stresi yönetme, sosyal bağlantıları sürdürme ve erken dönemde profesyonel yardım arama.

Aşılar

Depresyonu önleyen bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Depresyon için toplumda rutin tarama yapılmaz. Ancak riskli gruplarda (örneğin felç geçirenler, gebeler) doktorlar, kişinin ruhsal durumunu değerlendirmek için depresyon tarama ölçekleri kullanabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Belirtilerin şiddetlenmesi ve kronikleşmesi
• İş, okul ve aile yaşamında ciddi bozulma
• Madde veya alkol kullanımında artış
• Kalp hastalığı, diyabet ve bağışıklık sistemi sorunları gibi fiziksel hastalık riskinin artması
• İntihar düşüncesi veya girişim riskinin yükselmesi

Uzun vadeli görünüm

Depresyon tedavi edilebilir bir hastalıktır. Uygun tedavi ve destekle kişilerin büyük bir bölümünde belirgin iyileşme görülür. Tedavi süreci zaman alabilir, iniş çıkışlar olabilir; ancak doğru destekle yaşamın yeniden anlamlı, umutlu ve keyifli hale gelmesi son derece olasıdır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.