Çocuklarda ishal

Genel Bakış

Çocuklarda ishal, bağırsak hareketlerinin normalden daha sık ve sulu olması durumudur. Genellikle bir enfeksiyon nedeniyle oluşur ve birkaç gün içinde kendiliğinden geçer.

Çok yaygındır. Özellikle 5 yaş altı çocuklar yılda birkaç kez ishal olabilir.

Her yaştan çocuğu etkileyebilir, ancak bebekler ve küçük çocuklar daha hassastır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sulu dışkı (günde 3'ten fazla kez)
• Karın ağrısı veya kramp
• Mide bulantısı ve kusma
• Hafif ateş

Çocuklarda belirtiler

• Sulu ve sık dışkılama (bebek bezini sürekli doldurma)
• Huzursuzluk, ağlama
• İştahsızlık
• Kusma
• Ateş (38°C üzeri)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu bölüm çocuklar için değildir; yaşlı erişkinler için genel ishal semptomları geçerlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler (rotavirüs, norovirüs en sık neden)
• Bakteriler (salmonella, E. coli gibi)
• Parazitler (giardia gibi)
• Antibiyotik kullanımına bağlı bağırsak florası bozulması
• Gıda zehirlenmesi (bozuk veya kirli yiyecek/içecek)

Risk faktörleri

• Kreş veya okul gibi toplu yaşam alanları
• Yetersiz el yıkama alışkanlığı
• Kirli su tüketimi
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Seyahat (farklı mikroplara maruz kalma)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil veya acil durum belirtileri varsa
• Bebek 3 aylıktan küçükse ve ishal varsa
• Kanlı ishal varlığı
• Şiddetli karın ağrısı
• Susuzluk belirtileri (ağız kuruluğu, az idrar)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İshal 3-4 günden uzun sürerse
• Hafif ateş eşlik ediyorsa
• Çocuk kilo kaybediyorsa

Tanı

Doktor, çocuğunuzun öyküsünü dinler ve fizik muayene yapar. Genellikle ek test gerekmez. Ancak bazı durumlarda dışkı örneği veya kan testi istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı incelemesi (mikrop veya parazit varlığı için)
• Kan testi (elektrolit dengesi ve enfeksiyon belirteçleri)
• Seyahat öyküsü varsa özel testler

Randevunuzda neler beklenir

Doktor çocuğunuzun genel durumunu değerlendirecek, susuzluk derecesini belirleyecektir. Çoğu durumda evde tedavi önerilir. Nadiren hastanede sıvı takviyesi gerekebilir.

Tedavi

Tedavinin temel amacı sıvı kaybını yerine koymak ve beslenmeyi sürdürmektir. İshal genellikle kendiliğinden düzelir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı verin: emzirme, formül mama, su, ayran (şekersiz), ev yapımı çorba
• Oral rehidrasyon solüsyonu (ORS) kullanın: eczaneden temin edebilirsiniz, paket üzerindeki tarife göre hazırlayın
• Çocuğunuzun beslenmesine devam edin: yağsız, baharatsız yiyecekler (pirinç lapası, muz, yoğurt)
• Şekerli içeceklerden, meyve sularından ve gazlı içeceklerden kaçının
• Ellerinizi sık sık yıkayın, bebek bezini değiştirdikten sonra iyice temizleyin

Tıbbi tedaviler

Doktor gerekirse ağızdan alınan çinko desteği veya probiyotikler önerebilir. Bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik gerekebilir, ancak bu doktor kararıdır. İshal kesici ilaçlar çocuklarda önerilmez, doktora danışmadan kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi genellikle gerekmez; nadiren bağırsak tıkanıklığı gibi komplikasyonlarda uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

İshal süresince çocuğunuzu evde dinlendirin. Sık sık sıvı verin ve her bez değişiminde pişik önleyici krem kullanın. İshal geçtikten sonra normal beslenmeye dönün.

Yaşam tarzı ipuçları

• Hijyene dikkat edin: tuvalet sonrası ve yemek öncesi elleri yıkayın
• Ayrı havlu kullanın
• Çocuğunuzun temas ettiği yüzeyleri temizleyin

Diyet ve egzersiz

İshal döneminde hafif yiyecekler tercih edin. İyileştikten sonra normal dengeli beslenmeye devam edin. Egzersiz ishal sırasında önerilmez, tam dinlenme gerekir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

İshal çocukta huzursuzluk, ağlama ve uyku sorunlarına yol açabilir. Ebeveynlerin endişelenmesi normaldir; ancak sakin kalarak çocuğunuza güven verin.

Önleme

İshalin çoğu nedeni hijyen önlemleriyle önlenebilir. Aşı da koruyucudur.

Aşılar

Rotavirüs aşısı, ağır ishalleri önlemede etkilidir. Sağlık Bakanlığı aşı takviminde yer alan rotavirüs aşısı, bebeklere rutin olarak uygulanır.

Tarama programları

Tarama testi yoktur; ancak salgın durumlarında dışkı incelemeleri yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidratasyon (susuzluk): en sık ve en ciddi komplikasyon
• Elektrolit dengesizliği
• Kilo kaybı
• Böbrek sorunları

Uzun vadeli görünüm

Çoğu çocuk birkaç gün içinde tamamen iyileşir. Erken dönemde doğru sıvı takviyesi yapılırsa komplikasyon riski çok düşüktür. Nadiren ciddi enfeksiyonlar hastanede tedavi gerektirebilir, ancak uygun müdahale ile sağlıklı bir sonuç alınır.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.