Enfeksiyon ve Bulantı

Genel Bakış

Bulantı, midenizin bulanması ve kusma isteği duymanız halidir. Birçok enfeksiyon, özellikle mide-bağırsak enfeksiyonları, idrar yolu enfeksiyonları ve gıda zehirlenmeleri bulantıya neden olabilir. Vücudunuz enfeksiyonla savaşırken bulantı hissedebilirsiniz

Evet, enfeksiyona eşlik eden bulantı oldukça yaygındır. Özellikle mide-bağırsak enfeksiyonlarında hemen herkes hayatının bir döneminde bu durumu yaşar.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak küçük çocuklar, yaşlılar, hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar daha şiddetli belirtiler yaşayabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulantı veya kusma
• Karın ağrısı veya kramplar
• Ateş
• İshal
• İştahsızlık
• Halsizlik ve yorgunluk

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• İştahsızlık ve emme isteksizliği
• Kusma ve ishal
• Ateş
• Uykuya eğilim (halsizlik)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç karışıklığı veya yönelim bozukluğu
• Baş dönmesi veya düşme
• Ağız kuruluğu ve azalmış idrara çıkma
• Halsizlik ve iştahsızlık
• Karın ağrısı veya şişkinlik

Nedenler

Ana nedenler

• Virüsler: Norovirüs, rotavirüs gibi mide-bağırsak enfeksiyonu yapan virüsler
• Bakteriler: Salmonella, E. coli gibi bakteriler (gıda zehirlenmesi)
• Parazitler: Kirli su veya gıdalarla bulaşan parazitler
• İdrar yolu enfeksiyonları ve üst solunum yolu enfeksiyonları
• Karın içi enfeksiyonlar: Apandisit gibi cerrahi müdahale gerektiren durumlar

Risk faktörleri

• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar veya ilaçlar
• Yetersiz el yıkama veya hijyen eksikliği
• Az pişmiş veya kontamine gıdalar, kirli su
• Kalabalık ortamlar (okul, kreş, toplu taşıma)
• Seyahat ve farklı coğrafyalara ziyaret
• Küçük yaş veya ileri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bulantı ve kusma 24 saatten uzun sürüyorsa
• Ağızdan yeterince sıvı alamıyorsanız
• Ateşiniz yüksekse (38°C ve üzeri)
• Karın ağrınız şiddetliyse veya sürekli artıyorsa
• İdrar miktarınız belirgin şekilde azaldıysa
• Kusmuk veya dışkıda kan varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler birkaç günden uzun sürdüyse
• Açıklanamayan kilo kaybı varsa
• Sık sık tekrarlayan bulantı nöbetleri yaşıyorsanız
• Başka sağlık sorunlarınız varsa (şeker hastalığı, böbrek hastalığı vb.)

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, ne zaman başladığını ve eşlik eden belirtileri sorgular. Ardından fizik muayene yapar; örneğin karın bölgesini muayene ederek hassasiyet veya şişlik olup olmadığını kontrol eder.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Enfeksiyon ve dehidrasyon belirtilerini değerlendirmek için
• İdrar tahlili: İdrar yolu enfeksiyonunu ekarte etmek için
• Dışkı kültürü: Viral veya bakteriyel enfeksiyon etkenini bulmak için
• Görüntüleme (ultrason, bilgisayarlı tomografi): Apandisit gibi karın içi sorunların değerlendirilmesi için

Randevunuzda neler beklenir

Muayene ve testler genellikle aynı gün içinde sonuçlanır. Doktorunuz tanıya göre tedavi planı oluşturur; bazen ek tetkikler veya uzman sevki gerekebilir.

Tedavi

Enfeksiyona bağlı bulantının tedavisi, hastalığa neden olan mikrobun türüne ve şiddetine bağlıdır. Çoğu viral enfeksiyon destekleyici bakım ile kendiliğinden iyileşir. Asıl amaç vücudun kaybettiği sıvıyı yerine koymak ve komplikasyonları önlemektir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin: Su, ayran, şekersiz çay, çorba veya eczaneden alınan oral rehidratasyon solüsyonları
• Sıvıyı az miktarda ve sık sık için (her 10-15 dakikada bir birkaç yudum)
• Mideyi yoracak ağır, yağlı, baharatlı gıdalardan kaçının
• Hafif ve sindirimi kolay gıdalar tercih edin: muz, pirinç, elma püresi, buğday ekmeği
• Dinlenin ve kusma sonrası ağzınızı su ile çalkalayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfeksiyon bakteriyel ise antibiyotik veya viral ise antiviral ilaçlar önerebilir. Bulantı ve kusmayı kontrol altına almak için kullanılan ilaçlar (antiemetikler) yalnızca doktor tarafından reçete edildiğinde ve önerilen dozda kullanılmalıdır. Özellikle çocuklarda ve yaşlılarda ilaç kullanımı için mutlaka bir sağlık profesyoneline danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Apandisit, safra kesesi iltihabı veya bağırsak tıkanıklığı gibi bazı enfeksiyonlar cerrahi tedavi gerektirebilir. Bu karar doktor tarafından yapılan muayene ve tetkiklerden sonra verilir.

Bu durumla yaşamak

Enfeksiyon süresince dinlenmeye öncelik verin. Vücudunuzun enfeksiyonla savaşması için zamana ihtiyacı vardır. Belirtilerinizi kaydederek doktorunuza doğru bilgi verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın
• Sık dokunduğunuz yüzeyleri temizleyin
• Ailedeki diğer kişilere bulaşmayı önlemek için ayrı havlu ve bardak kullanın
• Sigara ve alkolden uzak durun

Diyet ve egzersiz

Bulantı geçinceye kadar az ve sık, hafif yemekler yiyin. Ağır egzersizlerden kaçının; kendinizi iyi hissettiğinizde kısa, yavaş yürüyüşler yapabilirsiniz. Yeterli sıvı almayı ihmal etmeyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Enfeksiyonlar yorgunluk, halsizlik ve moral düşüklüğüne yol açabilir. Kendinize karşı nazik olun, iyileşmenin zaman alabileceğini kabul edin. Gerekirse bir yakınınızla konuşmak veya bir sağlık uzmanından destek almak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Enfeksiyona bağlı bulantı, birçok durumda hijyen kurallarına uyarak ve aşı yaptırarak önlenebilir. Ancak bazı enfeksiyonlar her zaman önlenemeyebilir; bu nedenle belirtiler ortaya çıktığında erken müdahale önemlidir.

Aşılar

Grip, hepatit A, rotavirüs ve zatürre gibi enfeksiyonlara karşı koruma sağlayan aşılar, Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği takvime göre yapılmalıdır. Aşılar, birçok enfeksiyonun önlenmesinde en etkili yöntemdir.

Tarama programları

Rutin sağlık kontrolleri ve hekim önerisiyle yapılan tarama testleri, bazı enfeksiyon hastalıklarının erken dönemde saptanmasına yardımcı olabilir. Özellikle bağışıklık sistemi zayıf olanlar düzenli kontrol yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidrasyon (vücudun susuz kalması)
• Elektrolit dengesizliği (potasyum, sodyum gibi minerallerin kaybı)
• Böbrek hasarı veya yetmezliği
• Şok (ciddi tansiyon düşüklüğü)
• Enfeksiyonun yayılması (sepsis)

Uzun vadeli görünüm

Zamanında ve uygun tedavi ile çoğu enfeksiyon tamamen iyileşir. Bulantının altında yatan neden belirlenip doğru şekilde yönetildiğinde belirtiler genellikle birkaç gün içinde düzelir. Uzun süreli sağlık sorunları nadirdir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.