Irregular periods in children

Genel Bakış

Düzensiz adet dönemleri, bir kız çocuğunun adet döngüsünün her ay aynı düzende olmamasıdır. Adetler arası süre değişebilir, bazen çok uzun bazen de çok kısa olabilir. Bu durum genellikle vücudun hormon dengesinin henüz oturmamış olmasından kaynaklanır.

Evet, adet görmeye yeni başlayan kızlarda düzensiz adet dönemleri oldukça yaygındır. On kızdan yaklaşık yedisi ilk birkaç yıl içinde düzensizlik yaşar.

Genellikle adet görmeye yeni başlayan ergenlik çağındaki kız çocuklarını etkiler. İlk adet (menarş) sonrası 2-3 yıl boyunca sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adet döngüsünün 21 günden kısa veya 45 günden uzun olması
• Adet miktarının her döngüde çok değişken olması
• Adetler arasında lekelenme veya hafif kanama
• Adet döneminde şiddetli karın ağrısı (dismenore)

Çocuklarda belirtiler

• Adet döngüsünün düzensiz olması (bazen 3 ay hiç adet görmeme, bazen 2 haftada bir adet görme)
• Adet miktarının bir dönem çok hafif, bir dönem çok yoğun olması
• Adet döneminde kasık veya bel ağrısı
• Adet öncesi gerginlik, şişkinlik gibi PMS belirtileri

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu makale çocuklardaki düzensiz adet dönemlerini ele almaktadır. Yetişkinlerde durum farklı nedenlerden kaynaklanabilir ve ayrıca değerlendirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun hormon dengesinin henüz oturmamış olması (ergenlikte sık görülür)
• Stres (okul sınavları, ailevi sorunlar vb.)
• Aşırı egzersiz veya yoğun spor yapma
• Kilo değişiklikleri (aşırı zayıflık veya obezite)
• Polikistik over sendromu (PKOS) gibi hormonal sorunlar
• Tiroid bezinin az veya çok çalışması
• Bazı ilaçların yan etkileri

Risk faktörleri

• Ergenlik dönemi (özellikle ilk adetten sonraki 2-3 yıl)
• Ailede düzensiz adet öyküsü olması
• Aşırı zayıflık veya obezite
• Yoğun spor yapma (jimnastik, uzun mesafe koşu gibi)
• Kronik hastalıklar (diyabet, tiroid hastalığı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Adet dönemi 3 aydan uzun süre gelmezse
• Çok şiddetli karın ağrısı veya aşırı kanama varsa
• Kansızlık belirtileri (halsizlik, solukluk, baş dönmesi) varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adet döngüsü 21 günden kısa veya 45 günden uzun sürüyorsa
• Düzensizlik 2-3 yıldan uzun devam ediyorsa
• Adet dönemlerinde şiddetli ağrı veya diğer rahatsız edici belirtiler varsa

Tanı

Doktor öncelikle sizin ve çocuğunuzun tıbbi öyküsünü dinler, adet dönemlerinin ne zaman başladığını, ne sıklıkta olduğunu ve eşlik eden belirtileri sorar. Ardından fizik muayene yapar. Gerekirse bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (hormon düzeyleri, tiroid fonksiyonları, tam kan sayımı)
• Ultrason (rahim ve yumurtalıkların görüntülenmesi)
• Gerekirse prolaktin, LH, FSH gibi ek hormon testleri

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size ve çocuğunuza adet döngüsünün nasıl takip edileceğini, hangi durumlarda tekrar başvurmanız gerektiğini anlatacaktır. Tanı süreci genellikle birkaç seansta tamamlanır ve çocuğunuzun yaşına uygun şekilde yapılır.

Tedavi

Tedavi, düzensizliğin altında yatan nedene bağlıdır. Çoğu durumda, vücudun kendi dengesini bulması için beklemek yeterlidir. Ancak bazı durumlarda ilaç tedavisi veya yaşam tarzı değişiklikleri gerekebilir. Tedavi planı her çocuğun ihtiyacına göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Adet döngüsünü takip etmek için bir takvim veya uygulama kullanın
• Stresten uzak durmaya çalışın; rahatlama tekniklerini deneyin
• Düzenli uyku ve dengeli beslenme ile vücut dengesini destekleyin
• Aşırı egzersiz veya yoğun spor yapmaktan kaçının

Tıbbi tedaviler

Eğer altta yatan bir hormon dengesizliği varsa, doktor hormon seviyelerini düzenlemek için ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar genellikle doğum kontrol hapları veya progesteron benzeri ilaçlar olabilir. Ayrıca tiroid sorunu varsa tiroid ilaçları, PKOS varsa insülin duyarlılığını artıran ilaçlar kullanılabilir. Hiçbir ilacı doktor önermeden kullanmayın; doz ve süreyi mutlaka doktor belirlemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale nadiren gerekir. Yumurtalık kisti veya tümör gibi yapısal bir sorun tespit edilirse, doktor cerrahi seçeneği değerlendirebilir. Çoğu düzensiz adet sorunu cerrahi gerektirmez.

Bu durumla yaşamak

Düzensiz adet dönemleri ile yaşamak bazen zor olabilir, ancak çoğu zaman sorun kendiliğinden düzelir. Kendinize ve vücudunuza karşı sabırlı olun. Çocuğunuzun bu dönemde desteklendiğini hissetmesi önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku saatleri oluşturun
• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin
• Stres yönetimi için yoga, nefes egzersizleri veya hobiler edinin
• Adet takvimi tutarak döngünüzü tanıyın

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir diyet (bol sebze, meyve, tam tahıllar, sağlıklı yağlar) ve düzenli egzersiz (haftada 3-4 kez 30 dakika yürüyüş gibi) hormon dengesini destekler. Aşırı diyet veya aşırı egzersizden kaçının. Yeterli kalsiyum ve demir alımına dikkat edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Düzensiz adet dönemleri bazı kızlarda kaygı, utanç veya beden imajı endişesine yol açabilir. Bu duygular normaldir. Aile desteği çok önemlidir. Çocuğunuzla açıkça konuşun, sorularını yanıtlayın. Gerekirse bir psikolog veya okul rehber öğretmeninden yardım alınabilir.

Önleme

Düzensiz adet dönemleri tamamen önlenemez, ancak sağlıklı bir yaşam tarzı (dengeli beslenme, düzenli uyku, stresten uzak durma) ve düzenli doktor kontrolleri ile riski azaltabilirsiniz.

Aşılar

Rahim ağzı kanseri için HPV aşısı düzensiz adetle doğrudan ilgili değildir ancak genel sağlık için önerilir. Aşı takvimini Sağlık Bakanlığı önerilerine göre uygulayın.

Tarama programları

Ergenlik döneminde rutin bir tarama önerilmez. Ancak şikayetler varsa, doktorunuz gerekli testleri yapacaktır. Sağlıklı çocuk izlemleri sırasında adet düzeni hakkında doktorunuza danışabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kansızlık (anemi) – aşırı kanama nedeniyle demir eksikliği
• İleride gebe kalmada zorluk (kısırlık) – eğer altta yatan PKOS gibi bir neden varsa
• Rahim içi dokusunda anormal kalınlaşma (endometrial hiperplazi) – nadiren görülür

Uzun vadeli görünüm

Düzensiz adet dönemleri çoğu zaman ergenliğin normal bir parçasıdır ve zamanla düzenlenir. Altta yatan bir neden varsa, tedavi ile sorun genellikle çözülür. Erken tanı ve doğru tedavi ile uzun vadeli sağlık sorunları önlenebilir. Çoğu kız yetişkinlikte düzenli adet döngüsüne sahip olur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.