Uzun Süren Alerji

Genel Bakış

Uzun süren alerji, vücudun bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan maddelere (polen, ev tozu, hayvan tüyü gibi) karşı aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkar. Bu durum; burun akıntısı, hapşırma, burun tıkanıklığı ve gözlerde kaşıntı gibi belirtilerle kendini gösterir ve haftalarca, hatta aylarca sürebilir.

Çok yaygın bir durumdur. Türkiye'de ve dünyada her dört ila beş kişiden birini etkileyebilir.

Her yaşta görülebilir. Sıklıkla çocukluk döneminde başlar ve ailede alerji öyküsü olan kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burun akıntısı veya burun tıkanıklığı
• Hapşırma
• Burun, göz ve damakta kaşıntı
• Gözlerde sulanma ve kızarıklık
• Geniz akıntısı
• Öksürük veya boğaz tahrişi

Nedenler

Ana nedenler

• Polenler (ağaç, çimen ve yabani ot polenleri)
• Ev tozu akarları
• Küf mantarları
• Hayvan tüyleri ve kepeği (kedi, köpek vb.)
• Hamam böceği kalıntıları

Risk faktörleri

• Ailede alerji, astım veya egzama öyküsü olması
• Astım veya egzama hastalığının kendisinin bulunması
• Ev içi nemin yüksek olması ve yetersiz havalandırma
• Sigara dumanına veya hava kirliliğine maruz kalmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Belirtileriniz şiddetliyse ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Eczaneden aldığınız alerji ilaçları belirtilerinizi geçirmiyorsa
• Yüz ağrısı, ateş veya yeşil burun akıntısı gibi sinüzit belirtileriniz varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Alerji belirtileri haftada birkaç kez tekrarlıyorsa
• Çocuğunuzda alerji olduğunu düşünüyorsanız
• Alerji testleri ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve ayrıntılı bir muayene yapar. Muayane sonrasında alerji testleriyle hangi maddelere karşı hassasiyetiniz olduğu belirlenebilir.

Yapılabilecek testler

• Deri prik testi: Küçük miktarda alerjenin cilde damlatılması ve cildin hafifçe çizilmesiyle yapılır.
• Kan testi: Kandaki alerjiye özgü IgE antikorlarının ölçülmesi.
• Burun endoskopisi: Burun içinin ince, ışıklı bir aletle incelenmesi.

Randevunuzda neler beklenir

Alerji testleri genellikle hızlıdır ve 15-20 dakika sürer. Hafif bir batma veya kaşıntı hissedilebilir. Sonuçlar, hangi alerjenlerden uzak durmanız gerektiğini ve tedavi planının nasıl oluşturulacağını belirlemeye yardımcı olur.

Tedavi

Tedavinin amacı, belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmaktır. Bu; alerjenlerden kaçınma, ilaç tedavisi ve bazı durumlarda alerji aşıları (immünoterapi) ile sağlanabilir.

Evde kişisel bakım

• Polen mevsiminde pencereleri kapalı tutun ve dışarı çıkarken güneş gözlüğü kullanın
• Yatak çarşaflarını ve yastık kılıflarını sık sık yüksek sıcaklıkta yıkayın
• Evde nem oranını düşük tutmak için nem alıcı kullanın
• Evcil hayvanınız varsa yatak odasına almayın
• Dışarıdan geldiğinizde kıyafetlerinizi değiştirip duş alın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz; ağızdan alınan antihistaminik ilaçlar, burun spreyleri (kortikosteroid veya tuzlu su içerenler), göz damlaları ve alerji aşıları gibi tedavi seçenekleri önerebilir. Hangi ilacın, hangi dozda ve ne kadar süre kullanılacağı kişiye özel olduğu için mutlaka doktor tavsiyesine uyulmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Alerjinin doğrudan tedavisinde ameliyat genellikle gerekmez. Ancak alerjiye bağlı burun eti büyümesi, sinüzit veya burun tıkanıklığı gibi sorunlarda doktorunuz cerrahi seçenekleri değerlendirebilir.

Bu durumla yaşamak

Alerjiyle yaşarken en önemli adım, hangi maddelerin belirtilerinizi tetiklediğini öğrenmek ve onlardan uzak durmaktır. Belirtilerinizle başa çıkma yöntemlerini doktorunuzla birlikte belirleyerek günlük yaşamınızı kolaylaştırabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve yeterli uyuyun
• Stres yönetimine özen gösterin (yoga, nefes egzersizleri vb.)
• Sigara dumanından ve keskin kokulardan uzak durun
• Evde havalandırmaya dikkat edin ve nem oranını düşürün
• Hava kirliliği veya polen yoğunluğunun yüksek olduğu günlerde dış mekan aktivitelerini azaltın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sistemini güçlendirir. Düzenli egzersiz, burun tıkanıklığının azaltılmasına yardımcı olabilir; ancak polen mevsiminde açık havada egzersiz yaparken dikkatli olunmalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren alerji, uyku düzenini ve günlük konsantrasyonu bozabilir; bu da yorgunluk, huzursuzluk ve stres yaratabilir. Bu durum ruh sağlığınızı etkiliyorsa bir sağlık uzmanından destek almayı ihmal etmeyin.

Önleme

Uzun süren alerji tamamen önlenemese de tetikleyicilerden kaçınmak, ev ortamını düzenlemek ve erken tedavi almak belirtilerin şiddetini azaltabilir.

Aşılar

Alerji aşıları (immünoterapi), bir aşı gibi değil, vücudun alerjenlere karşı toleransını artırmayı amaçlayan bir tedavi yöntemidir. Bu tedavi yalnızca doktor gözetiminde uygulanır.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailede alerji öyküsü varsa ve belirtiler başladıysa erken dönemde doktora başvurmak, alerjinin ilerlemesini ve komplikasyonları önlemek açısından önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sinüzit (burun boşluklarının iltihabı)
• Orta kulak iltihabı
• Horlama ve uyku apnesi
• Astımın kötüleşmesi
• Yaşam kalitesinin düşmesi ve iş/okul verimliliğinin azalması

Uzun vadeli görünüm

Uzun süren alerji, doğru tedavi ve düzenli takiple büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Çoğu kişi belirtilerini yöneterek normal ve rahat bir yaşam sürdürebilir. Tedavi kişiye özel olduğundan doktorunuzla iş birliği içinde olmanız en önemli adımdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.