Uzun Süreli OKB Belirtileri

Genel Bakış

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), kişinin zihnini tekrar tekrar meşgul eden istenmeyen düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayan davranışlar (kompulsiyonlar) olarak tanımlanabilir. Uzun süreli OKB belirtileri, bu düşünce ve davranışların aylar veya yıllar boyunca devam ettiği, zaman zaman azalıp çoğaldığı bir durumu ifade eder. Bu belirtiler kişinin günlük yaşamını zorlaştırabilir, ancak doğru destek ve tedavi ile kontrol altına alınabilir.

OKB, toplumda yaklaşık her 100 kişiden 2-3'ünü etkileyen yaygın bir ruh sağlığı durumudur.

OKB her yaşta, her cinsiyette ve her kültürde görülebilir. Genellikle ergenlik veya genç yetişkinlik döneminde başlar; ancak çocuklukta veya ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Temizlik veya mikrop bulaşmasıyla ilgili sürekli ve kaygı yaratan düşünceler
• Simetri ve düzen takıntısı; her şeyin belirli bir düzende olması gerektiği inancı
• Kapı, pencere, ocak gibi şeyleri defalarca kontrol etme
• Elleri sürekli yıkama veya evi tekrar tekrar temizleme
• Belli sayıları sayma, belli sözcükleri veya cümleleri içinden tekrarlama
• İstenmeyen ve rahatsız edici düşüncelerden kurtulmaya çalışma

Çocuklarda belirtiler

• Ebeveynlerden sürekli onay ve güvence isteme
• Okuldan eve gelince belli ritüelleri yapma
• Uyku öncesi, yemek yeme veya banyo gibi rutinlerde aşırı titizlik
• Değişikliklere karşı yoğun kaygı ve tepki gösterme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kontrol etme ve sıralama davranışlarının daha belirgin olması
• Belirtileri gizleme veya bunları normal yaşlanma sürecine bağlama
• Düşme ve yaralanma korkusuyla tekrarlayan kontrol davranışları
• Belirtiler nedeniyle sosyal ortamlardan uzaklaşma

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemekle birlikte beyin kimyası ve işleyişindeki farklılıklar sorumlu tutulabilir.
• Genetik faktörler ailede OKB öyküsü olan kişilerde daha sık görülmesine yol açabilir.
• Stresli yaşam olayları, travmalar veya büyük değişiklikler belirtileri tetikleyebilir.
• Nadiren bazı enfeksiyonların ardından OKB belirtilerinin hızla başlayabildiği gözlenmiştir.

Risk faktörleri

• Ailede OKB veya başka ruhsal bozukluk öyküsü bulunması
• Mükemmeliyetçi kişilik yapısı
• Çocukluk çağında istismar veya ihmal yaşamış olmak
• Uzun süreli stres ve anksiyete bozuklukları
• Başka ruhsal sağlık sorunlarının varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• OKB belirtileri kişinin temel ihtiyaçlarını (yeme, içme, uyku, temizlik) karşılamasını engelliyorsa
• Kendine veya başkalarına zarar verme düşünceleri varsa ve kişi bu düşüncelerden kurtulamıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler haftalarca veya aylarca sürüyorsa
• Belirtiler iş, okul veya sosyal yaşamda sorunlar yaratıyorsa
• Sürekli bir kaygı ve huzursuzluk hissi yaşanıyorsa

Tanı

OKB tanısı koymak için tıbbi bir test yoktur. Doktor ayrıntılı bir görüşme yapar, belirtileri ve süresini değerlendirir. Başka sağlık sorunlarını dışlamak için bazı kontroller isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Kan testleri
• Psikolojik değerlendirme ölçekleri ve görüşmeler

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size destekleyici bir şekilde sorular sorar; belirtilerinizin ne kadar sürdüğünü ve günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini anlamaya çalışır. Tanı konulduktan sonra tedavi seçenekleri hakkında birlikte konuşulur.

Tedavi

OKB, doğru tedavi ile kontrol altına alınabilir. Tedavinin amacı, obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmak ve kompulsiyon yapma dürtüsünü yönetmektir. Tedavi genellikle terapi, ilaç tedavisi veya her ikisinin birlikte uygulanmasını içerir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli uyku ve dinlenme alışkanlığı geliştirmek
• Stresle başa çıkma teknikleri öğrenmek
• Gevşeme ve nefes egzersizleri yapmak
• Belirtileri tetikleyen durumlardan mümkün olduğunca uzak durmak
• Kendinize karşı sabırlı ve anlayışlı olmak

Tıbbi tedaviler

Bilişsel davranışçı terapi, özellikle maruz bırakma ve tepki önleme yöntemi, OKB tedavisinde sıkça kullanılır. Psikiyatri doktoru, belirtileri azaltmak için ilaç tedavisi de önerebilir. İlaç seçimi ve dozu, kişinin durumuna göre yalnızca hekim tarafından belirlenir.

Bu durumla yaşamak

Uzun süreli OKB belirtileri zaman zaman artabilir veya azalabilir. Günlük yaşamda küçük ve gerçekçi hedefler koymak, kendinizi ödüllendirmek ve destek istemek önemlidir. Kendinize yönelik eleştirilerden kaçının ve başarılarınızın farkında olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite yapmak
• Uyku saatlerini dengede tutmak
• Sosyal ilişkileri sürdürmek ve sevdiklerinizle vakit geçirmek
• Hoşlandığınız aktivitelere zaman ayırmak

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz genel ruh sağlığını olumlu etkiler. Yeterli su içmek ve aşırı kafeinden kaçınmak kaygı hissini hafifletebilir. Ancak beslenme ve egzersiz, tek başına OKB tedavisinin yerini tutmaz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

OKB; utanç, suçluluk ve yalnızlık duygularına yol açabilir. Belirtiler ağırlaştığında depresyon veya başka kaygı bozuklukları da eşlik edebilir. Bu nedenle düzenli olarak bir ruh sağlığı uzmanına görünmek önemlidir. Eğer kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleri aklınıza gelirse, hemen 112'yi arayın.

Önleme

OKB'yi tamamen önlemek için bilinen bir yöntem yoktur. Ancak belirtileri erken fark etmek ve zamanında yardım almak, belirtilerin kronikleşmesini ve yaşam kalitesinin düşmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İş ve okul yaşamında aksama
• Sosyal ilişkilerde zorluklar
• Depresyon ve diğer anksiyete bozuklukları
• Madde kullanımı riskinde artış
• Yalnızlaşma ve yaşam kalitesinin belirgin şekilde düşmesi

Uzun vadeli görünüm

Uzun süreli OKB belirtileri zorlayıcı olabilir; ancak doğru tedavi ve destekle belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Tedavi gören çoğu kişi, günlük yaşamında belirgin bir iyileşme fark eder. Umutlu olmak ve tedaviye düzenli devam etmek çok değerlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.