OKB ve Mide Bulantısı: Belirtiler ve Başa Çıkma Yolları

Genel Bakış

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), kişinin zihnine istenmeden gelen tekrarlayan düşünceler (takıntı) ve bu düşünceleri hafifletmek için tekrarlanan davranışlar (zorlantı) ile kendini gösteren bir ruh sağlığı durumudur. Mide bulantısı, OKB'nin doğrudan belirtisi olmasa da kaygıya bağlı olarak sıkça görülebilir. Kaygı arttıkça vücut gerilir ve bu durum mide bulantısı hissini tetikleyebilir.

OKB oldukça yaygın bir ruhsal durumdur. Mide bulantısı gibi bedensel belirtiler yaşayanların sayısı da azımsanmayacak kadar çoktur.

OKB en çok çocukluk, ergenlik veya genç yetişkinlik döneminde başlar, ancak her yaşta başlayabilir. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İstenmeyen, tekrarlayan düşünceler veya görüntüler
• Mide bulantısı hissi ve midede gerginlik
• Bu düşüncelerden kurtulmak için yapılan tekrarlayan hareketler (el yıkama, kontrol etme, sayma)
• Kirlenme, düzen veya zarar verme ile ilgili yoğun korku
• Bulantının ne zaman geleceğini düşünme ve önlem arama

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı ve mide bulantısı sık dile getirilir.
• Aynı soruları defalarca sorma, belirli ritüelleri yapma görülebilir.
• Okulda dikkat dağınıklığı, ödevlerde aşırı mükemmeliyetçilik ve takılma fark edilebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bulantı, kullanılan ilaçların yan etkisiyle karışabilir.
• Kaygı daha çok sinirlilik, huzursuzluk ve uyku sorunu olarak dışa vurulabilir.
• Rutinlere ve eşyaların düzenine aşırı bağlılık öne çıkabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Beyin kimyasındaki dengesizlikler (özellikle serotonin gibi sinyallerin iletiminde)
• Genetik yatkınlık
• Yoğun stres, travma veya hayat değişiklikleri
• Vücudun stres tepkisi sırasında mide-bağırsak sisteminin uyarılması

Risk faktörleri

• Ailede OKB veya anksiyete bozukluğu öyküsü
• Mükemmeliyetçi, aşırı kontrolcü, yüksek sorumluluk duygusu
• Kronik stres
• Bulantıyla ilgili olumsuz deneyim yaşamak ve sonrasında kaçınma davranışı geliştirmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kendinize veya çevrenizdekilere zarar verme düşünceleri varsa 112 acil hattını arayın.
• Şiddetli kusma, bayılma veya ciddi su kaybı belirtileri varsa acil tıbbi yardım isteyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Mide bulantınız haftada birkaç kez tekrarlıyorsa aile hekiminize danışın.
• Takıntı ve zorlantılarınız ilişkilerinizi, okulunuzu veya işinizi etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanına görünün.

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Gerekirse bulantıya yol açabilecek fiziksel nedenleri dışlamak için bazı testler ister. Daha sonra bir ruh sağlığı uzmanı, OKB belirtilerini anlamaya yönelik detaylı bir görüşme yapar. Teşhis, belirtilerin süresi, sıklığı ve günlük yaşama etkisi değerlendirilerek konulur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri ve tiroid fonksiyon testleri
• Gerekirse beyin görüntüleme veya nörolojik değerlendirme
• OKB belirtilerini ölçen standart psikolojik görüşme formları

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme bir veya birkaç görüşme şeklinde olabilir. Uzman size takıntılarınız, hisleriniz ve davranışlarınız hakkında sorular sorar. Sonrasında size özel bir tedavi yolu önerilecektir.

Tedavi

OKB tedavisinde en etkili yöntemler psikoterapi ve gerekli durumlarda ilaç tedavisinin birlikte kullanılmasıdır. Amaç, takıntılı düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak ve zorlayıcı davranışları kontrol etmeyi öğrenmektir. Tedavi kişiden kişiye farklılık gösterir.

Evde kişisel bakım

• Kaygıyı yatıştırmak için yavaş ve derin nefes almayı deneyin.
• Bulantı anında soğuk su içmek veya temiz hava almak faydalı olabilir.
• Kafein, alkol ve ağır yiyeceklerden kaçının.
• Uyku düzeninize özen gösterin; yorgunluk kaygıyı artırır.
• Tetikleyicileri tanımak için bir günlük tutun.

Tıbbi tedaviler

Psikoterapi yöntemleri arasında bilişsel davranışçı terapi (düşünce ve davranışların değiştirilmesine odaklanan konuşma terapisi) ve maruziyet ile tepki önleme en yaygın olanlardır. Doktorlar, şiddetli belirtilerde kaygıyı ve depresyonu azaltabilecek ilaçları da önerebilir. Hangi ilacın, ne dozda ve ne süreyle kullanılacağı mutlaka hekimin kararıyla belirlenmelidir.

Bu durumla yaşamak

OKB ve mide bulantısıyla yaşamak yorucu olabilir. Kendinize karşı nazik olun; iyileşme bir süreçtir. Bulantının geçici bir his olduğunu kendinize hatırlatın. Küçük hedeflerle ilerlemek, günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatlerde uyanıp uyumaya çalışın.
• Hafif egzersizlerle güne başlayın.
• Rahatlama teknikleri, meditasyon veya yoga deneyin.
• Sosyal olarak bağlantıda kalın, yalnız kalmayın.
• Aşırı bilgi arama ve sürekli belirti kontrol etmekten kaçının.

Diyet ve egzersiz

Mide bulantısı için az ve sık yemek yemek en iyisidir. Sabahları aç karnına tuzlu kraker veya hafif bir şeyler yemek bulantıyı azaltabilir. Baharatlı, yağlı ve asitli yiyeceklerden uzak durmak da faydalıdır. Günlük yürüyüş gibi hafif egzersiz, stresi azaltır ve sindirimi destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

OKB, mide bulantısı ve kaygı iç içe geçtiğinde kişi kendini tükenmiş hissedebilir. Bu döngü depresyona zemin hazırlayabilir. Duygularınızı sevdiklerinizle veya bir uzmanla paylaşmak çok önemlidir. Kriz anlarında yalnız olmadığınızı ve 112'ye ulaşabileceğinizi unutmayın.

Önleme

OKB’yi tamamen önlemek mümkün olmasa da erken fark etme, stres yönetimi ve düzenli uyku gibi önlemler belirtilerin şiddetini azaltabilir. Tedaviye zamanında başlamak, komplikasyonları önlemenin en etkili yoludur.

Tarama programları

Toplumda rutin OKB taraması önerilmez. Ancak ailede OKB öyküsü olanlar ve belirtileri fark edenler erken bir değerlendirme için hekimine başvurabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• İş, okul ve aile yaşamında ciddi aksamalar
• Depresyon ve diğer kaygı bozukluklarının eklenmesi
• Beslenme sorunları nedeniyle kilo kaybı
• Sürekli bulantı hissi nedeniyle sosyal izolasyon
• Uyku bozuklukları

Uzun vadeli görünüm

OKB tedavi edilebilir bir durumdur. Doğru tedavi ve düzenli takip ile belirtilerin çoğu önemli ölçüde azalır. Çoğu kişi eskisi gibi üretken ve doyumlu bir yaşama kavuşur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.