Panikle Gelen Mide Bulantısı

Genel Bakış

Panikle gelen mide bulantısı, yoğun kaygı veya panik atağı sırasında ya da sonrasında ortaya çıkan mide bulantısı hissidir. Vücudun stres tepkisi midenin yavaşlamasına ve mide asidinin artmasına yol açabilir. Bu yüzden beyninizdeki yoğun korku, midenizde fiziksel bir rahatsızlık gibi hissedilebilir. Bu durum tek başına bir hastalık değildir; genellikle kaygı bozuklukları veya panik bozukluğu ile birlikte görülür.

Evet. Kaygı bozuklukları toplumda oldukça yaygındır ve mide bulantısı, panik atakların en sık eşlik eden belirtilerinden biridir. Pek çok kişi bu durumu 'midem bulanıyor' ya da 'mide kalkması' olarak tarif eder.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Daha çok genç yetişkinlerde, kadınlarda ve daha önce kaygı ya da panik bozukluğu yaşamış kişilerde görülür. Ancak herkeste, herhangi bir zamanda ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aniden gelen yoğun korku veya kötü bir şey olacakmış hissi
• Mide bulantısı, kusma isteği veya midede boşluk hissi
• Kalp çarpıntısı, terleme, titreme
• Nefes darlığı veya boğuluyor gibi hissetme
• Baş dönmesi veya bayılacakmış hissi
• Vücutta uyuşma veya karıncalanma

Çocuklarda belirtiler

• Mide bulantısına ek olarak karın ağrısı sık görülür.
• Ani ağlama, huzursuzluk ve ebeveyne yapışma görülebilir.
• Okula gitmek istememe, midesi bulanınca eve gitmek isteme
• Baş ağrısı ve iştahsızlık eşlik edebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Mide bulantısı, göğüs ağrısı ve nefes darlığı ile karışabilir; kalp sorunları da benzer belirtiler verebilir.
• Panik daha çok halsizlik, baş dönmesi ve mide rahatsızlığı şeklinde ortaya çıkabilir.
• Düşme ve denge kaybı endişesi ön planda olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yoğun stres ve kaygı: Beyin ile bağırsak arasındaki bağlantı nedeniyle stres, mide hareketlerini değiştirir ve bulantı yapabilir.
• Panik atak: Kaygı düzeyi aniden yükseldiğinde vücut savaş ya da kaç tepkisi verir; bu sırada mide bulantısı ortaya çıkabilir.
• Hızlı ve derin nefes alma: Panik sırasında nefes alışverişi hızlanır, vücuttaki karbondioksit dengesi değişir ve bu durum mide bulantısı ile baş dönmesine yol açabilir.
• Mide asidinde artış: Kaygı, mide asidini artırarak midede rahatsızlık ve bulantı hissi oluşturabilir.

Risk faktörleri

• Daha önce panik atak veya kaygı bozukluğu yaşamak
• Ailede kaygı bozukluğu öyküsü olması
• Yoğun iş, okul veya aile stresi
• Kafein, alkol veya uyarıcı içeceklerin fazla tüketimi
• Duygusal travma veya ihmal öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Mide bulantısıyla birlikte şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma veya kendine zarar verme düşünceleri varsa hemen 112'yi arayın.
• Sürekli kusma, kanlı kusma, yüksek ateş veya şiddetli karın ağrısı varsa aynı gün acil tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Panik ve mide bulantısı tekrarlıyorsa
• Belirtiler günlük yaşamınızı, işinizi veya okulunuzu etkiliyorsa
• Kaygınızı tek başınıza yönetmekte zorlanıyorsanız
• Mide bulantısı nedeniyle yemek yemekten kaçınıyorsanız

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler, fiziksel muayene yapar ve mide bulantısına neden olabilecek sindirim, tiroid, kalp veya başka sorunları elemek için bazı tetkikler isteyebilir. Ardından kaygı veya panik bozukluğu olup olmadığını anlamak için size duygu durumunuzu, panik atak sıklığınızı ve günlük yaşamınızı sorar. Tanı kan testiyle değil, klinik değerlendirme ile konur.

Yapılabilecek testler

• Tam kan sayımı ve tiroid fonksiyon testleri
• Gerekli görülürse kalp değerlendirmesi veya EKG
• Sindirim sistemi şikayetleri varsa ilgili değerlendirmeler
• Kaygı ve panik belirtilerini ölçen formlar ve ölçekler

Randevunuzda neler beklenir

Görüşme sırasında doktorunuz sizi yargılamaz; belirtilerinizi dürüstçe anlatmanız tanı ve tedavi için çok önemlidir. Mide bulantınız büyük olasılıkla çok sayıda tetkik gerektirmez; doktorunuz öncelikle sizi dinler. Tanı konulduktan sonra tedavi seçenekleri ve yaşam tarzı önerileri birlikte planlanır.

Tedavi

Kaygı kaynaklı mide bulantısının tedavisinde amaç hem panik belirtilerini yönetmek hem de mide şikayetlerini hafifletmektir. Tedavi; nefes egzersizleri, düşünce biçimini değiştirmeye yönelik terapi ve gerekirse ilaç tedavisinin bir arada uygulanmasını içerebilir. Hangi yöntemin seçileceği belirtilerinize ve doktorunuzun önerisine göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Panik hissettiğinizde nefesinize odaklanın: 4 saniye burnunuzdan nefes alıp 6 saniye ağzınızdan verin.
• Kendinize 'Bu bir panik belirtisi, tehlikeli değil ve geçecek' gibi güven verici cümleler söyleyin.
• Ayağınızı yere basın ve çevrenizde gördüğünüz nesneleri sayarak zihninizi meşgul edin.
• Kafein, alkol ve ağır yağlı yiyeceklerden kaçının.
• Suyu küçük yudumlarla için; mideyi tamamen boş bırakmayın ama yemek yemeye de zorlamayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kaygı ve panik belirtilerini hafifletmek için bilişsel davranışçı terapi gibi konuşma terapileri önerebilir. Gerekirse, kişiye özel seçilen ilaçlar kısa veya uzun süreli kullanılabilir. Hangi ilacın ve dozun uygun olduğuna yalnızca doktor karar verir. Kendi başınıza ilaç almayın, doz değiştirmeyin veya önerilmiş bir ilacı bırakmayın. Mide bulantısı için kullanılan bazı ilaçlar kaygı belirtilerini maskeleyebilir; bu yüzden mutlaka bir sağlık uzmanına danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Panik ve mide bulantısı tedavisinde cerrahi bir işlem gerekmez. Tedavinin temelini psikolojik destek, yaşam tarzı düzenlemeleri ve gerekiyorsa ilaç tedavisi oluşturur.

Bu durumla yaşamak

Panik ve mide bulantısıyla yaşarken en önemli adım, belirtilerinizi tanımak ve başa çıkma planı geliştirmektir. Günlük rutininizi düzenli uyku, küçük ve sık öğünler ile destekleyin. Panik geldiğinde kendinize 'Daha önce de geçti' demeniz, atağın etkisini azaltabilir. Belirtilerinizi tetikleyen durumları not etmek, doktorunuzla konuşurken yol gösterici olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku uyuyun; uykusuzluk kaygıyı ve mide bulantısını artırabilir.
• Yürüyüş, müzik, resim veya günlük yazmak gibi hobiler edinin.
• Kafein ve şekerli içecekleri sınırlandırın.
• Her gün aynı saatte kısa bir nefes egzersizi yapın.

Diyet ve egzersiz

Hafif, az yağlı ve düzenli öğünler mide bulantısını azaltabilir. Aşırı aç kalmaktan ya da aşırı tok kalmaktan kaçının. Düzenli yürüyüş, yoga ve yüzme gibi egzersizler stres hormonlarını azaltır; hem kaygıya hem de mide-bağırsak şikayetlerine iyi gelir. Egzersize yavaş başlayın ve vücudunuzu dinleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bu durum kişinin 'midem bulanıyor' diye sosyal ortamlardan kaçınmasına, yalnızlaşmasına ve sürekli endişe duymasına neden olabilir. Kaygı sarmalını kırmak için bir ruh sağlığı uzmanından destek almak oldukça etkilidir. Unutmayın: Kaygı bozuklukları tedavi edilebilir ve yardım istemek bir güç göstergesidir. Kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceniz olursa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Önleme

Her panik atağını tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir. Ancak düzenli uyku, dengeli beslenme, stres yönetimi ve gerektiğinde erken destek almak, panik atakların sıklığını ve şiddetini azaltabilir. Kaygı belirtisi hissettiğinizde nefes egzersizlerini kullanmak atağın büyümesini önlemeye yardımcı olur.

Aşılar

Panik ve mide bulantısına karşı aşı bulunmamaktadır. Korunma; stresle sağlıklı başa çıkma, düzenli uyku, hareket ve gerekirse psikolojik destekle mümkündür.

Tarama programları

Toplumda kaygı bozukluğu için rutin bir tarama önerilmez. Ancak aile hekiminiz veya hastane kontrolleriniz sırasında yaşadığınız belirtilerden bahsederseniz, gerekli değerlendirme ve yönlendirme yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Panik atakların tekrarlaması ve 'bir daha atak gelir mi' endişesiyle yaşamak
• Mide bulantısı nedeniyle yemek yemeyi kısıtlamak; kilo kaybı ve yetersiz beslenme
• Sosyal ortamlardan kaçınma, iş ve okul hayatında zorluklar
• Depresyon, uyku bozuklukları ve yalnızlaşma riskinin artması

Uzun vadeli görünüm

Kaygı ve panik bozuklukları oldukça tedavi edilebilir durumlardır. Doğru destek, terapi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler belirgin şekilde azalır. Çoğu insan günlük yaşamına dönebilir ve panik anlarını yönetmeyi öğrenir. Belirtileriniz ne kadar şiddetli olursa olsun iyileşme mümkündür; atacağınız ilk adım bir sağlık uzmanından yardım istemektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.