Egzersiz sonrası pnömoni

Genel Bakış

Zatürre (pnömoni), akciğerlerdeki hava keseciklerinin iltihaplanmasıdır. Egzersiz sonrası vücut yorgun düştüğünde bağışıklık sistemi geçici olarak zayıflayabilir ve mikroplar akciğerlere yerleşerek enfeksiyona neden olabilir. Ancak unutmayın, zatürrenin asıl sebebi egzersiz değil, mikroplardır.

Zatürre, özellikle kış aylarında sık görülen bir akciğer enfeksiyonudur. Egzersiz sonrası ortaya çıkması nadirdir ancak mümkündür.

Herkes zatürre olabilir, ancak bağışıklık sistemi zayıf olanlar, yaşlılar, kronik hastalığı olanlar ve aşırı egzersiz yapan sporcular daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş ve titreme
• Öksürük (bazen yeşil, sarı veya kanlı balgamla)
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı (özellikle derin nefes alırken veya öksürürken)
• Yorgunluk ve halsizlik
• Kas ağrıları

Çocuklarda belirtiler

• Hızlı nefes alma veya nefes alırken burun kanatlarının açılması
• Huzursuzluk veya aşırı uyku hali
• Beslenememe veya emmede zorluk
• Ateş (bazen yüksek olmayabilir)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı veya kafa karışıklığı
• Düşük ateş (normalden düşük vücut sıcaklığı da olabilir)
• Şiddetli halsizlik ve düşme
• İştahsızlık ve susuzluk

Nedenler

Ana nedenler

• Bakteriler (en sık pnömokok adı verilen bakteri)
• Virüsler (grip, soğuk algınlığı gibi)
• Mantarlar (nadir, genellikle bağışıklığı baskılanmış kişilerde)

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• KOAH, astım gibi kronik akciğer hastalıkları
• Zayıf bağışıklık sistemi (kanser tedavisi, organ nakli, AIDS gibi)
• Aşırı yorgunluk ve uykusuzluk
• Soğukta veya yağmurda egzersiz yapıp terli kalmak
• 65 yaş üstü olmak veya 2 yaş altında olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın
• Nefes darlığınız şiddetliyse
• Yüksek ateş varsa ve düşmüyorsa
• Göğüs ağrınız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç gündür geçmeyen öksürük ve balgam varsa
• Halsizlik ve ateşiniz varsa
• Egzersiz sonrası belirtileriniz kötüleşiyorsa

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve steteskopla akciğerlerinizi dinler (oskültasyon). Zatürrede akciğerlerde hışıltı veya çıtırtıya benzer sesler duyulabilir. Ardından gerekli testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni (akciğer filmi): Akciğerlerdeki iltihabı gösterir.
• Kan testi: Enfeksiyon belirteçlerini (CRP, beyaz kan hücresi) ölçer.
• Balgam kültürü: Hangi mikrobun neden olduğunu belirler.
• Nabız oksimetresi: Kandaki oksijen seviyesini ölçer.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle birkaç saat içinde konur. Hafif zatürrelerde evde tedavi mümkündür. Ağır vakalarda hastaneye yatış gerekebilir. Doktorunuz size en uygun tedaviyi planlayacaktır.

Tedavi

Tedavi, zatürrenin nedenine (bakteri, virüs vb.) ve şiddetine göre belirlenir. Çoğu durumda mikropları öldüren ilaçlar kullanılır. Ayrıca bol sıvı almak, dinlenmek ve ateşi kontrol altına almak önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için (günde 8-10 bardak)
• İstirahat edin, vücudunuzu dinleyin
• Ateşiniz varsa doktorun önerdiği şekilde ılık duş alın veya soğuk kompres uygulayın
• Nemli havada bulunun (buhar makinesi veya sıcak duştan çıkan buhar)
• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan uzak durun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekli gördüğünde antibiyotik, antiviral veya mantar önleyici ilaçlar reçete edebilir. İlaçlar düzenli ve tam dozda kullanılmalıdır. Ağır vakalarda oksijen tedavisi veya damardan sıvı desteği verilebilir. Lütfen doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın, kendi başınıza ilaç değiştirmeyin veya kesmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Zatürrede cerrahi müdahale çok nadirdir. Sadece akciğer apsesi gibi komplikasyonlar gelişirse drenaj işlemi uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

Zatürre tedavisi sırasında vücudunuzun dinlenmeye ihtiyacı vardır. İşe veya okula gitmemeli, kalabalık ortamlardan kaçınmalısınız. Belirtiler düzelene kadar evde kalmanız önerilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun
• Her gün en az 7-8 saat uyuyun
• Stresten kaçının, gevşeme teknikleri uygulayın
• Bulunduğunuz ortamı sık sık havalandırın

Diyet ve egzersiz

Bağışıklığınızı güçlendirmek için protein ve vitamin açısından zengin beslenin (tavuk suyu çorba, meyve, sebze). Egzersize ancak doktorunuz izin verdikten sonra yavaşça başlayın. Özellikle nefes darlığı geçtikten sonra hafif yürüyüşler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süren hastalık can sıkıcı olabilir. Kendinize zaman tanıyın, moralinizi yüksek tutmaya çalışın. Aileniz veya arkadaşlarınızla konuşmak iyi gelebilir. Gerekirse bir psikolog veya danışmandan destek alın.

Önleme

Zatürre tamamen önlenemese de riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Hijyen kurallarına dikkat etmek, sağlıklı beslenmek ve aşılarınızı yaptırmak en önemli adımlardır.

Aşılar

Sağlık Bakanlığı, özellikle bebekler, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlara zatürre aşısı (pnömokok aşısı) ve grip aşısı önermektedir. Aşı takviminiz hakkında doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz.

Tarama programları

Sağlıklı kişiler için düzenli bir tarama testi yoktur. Ancak risk grubundaysanız doktorunuzla aşı durumunuzu ve akciğer sağlığınızı düzenli olarak görüşün.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğer apsesi (içi iltihap dolu boşluk)
• Plevral efüzyon (akciğer zarı arasında sıvı birikmesi)
• Solunum yetmezliği (akciğerler yeterli oksijen alamaz)
• Sepsis (iltihabın kana karışması)

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmezse zatürre ciddileşebilir, ancak günümüzde erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu hasta tamamen iyileşir. İlaçlarınızı düzenli kullanırsanız ve doktorunuzun tavsiyelerine uyarsanız, birkaç hafta içinde eski sağlığınıza kavuşmanız mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.