Aniden Gelen Kaygı (Anksiyete Atakları)

Genel Bakış

Aniden gelen kaygı, yoğun bir korku veya endişe hissinin bir anda ortaya çıktığı bir durumdur. Bu sırada kalp çarpıntısı, terleme, titreme veya nefes darlığı gibi bedensel belirtiler de görülür. Kaygı anı korkutucu olsa da çoğu zaman geçicidir ve sağlığa kalıcı bir zarar vermez.

Evet, kaygı bozuklukları toplumda çok yaygındır. Her 4 kişiden yaklaşık 1'i hayatının bir döneminde kaygı atağı yaşar.

Kaygı atakları her yaşta görülebilir, ancak kadınlarda ve genç yetişkinlerde daha sıktır. Ayrıca yoğun stres, kronik hastalık veya zorlu yaşam olayları da kişinin kaygıya yatkınlığını artırabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kalp çarpıntısı veya kalbin düzensiz atması
• Nefes alamama veya boğuluyormuş hissi
• Göğüste sıkışma ve rahatsızlık
• Terleme, titreme ve ürperme
• Baş dönmesi, sersemlik veya bayılacakmış gibi olma
• Ellerde ve yüzde uyuşma ya da karıncalanma
• Kontrolü kaybetme veya çıldırma korkusu
• Ölüm korkusu

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı, baş ağrısı gibi bedensel yakınmalar
• Huysuzluk, ağlama nöbetleri veya içe kapanıklık
• Okula gitmek istememe, anne babadan ayrılmakta zorlanma
• Uykuya dalmada güçlük ve kâbuslar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Baş dönmesi, halsizlik ve düşme korkusu
• Çarpıntı şikayetiyle sık sık doktora gitme
• Yalnız kalmaktan kaçınma veya evden çıkmak istememe
• Kararsızlık ve unutkan hissetme kaygısı

Nedenler

Ana nedenler

• Aşırı stres ve zorlu yaşam olayları
• Vücudun alarm sisteminin yanlışlıkla devreye girmesi
• Kafein, uykusuzluk veya düzensiz beslenme
• Tiroid bezi, kalp ritmi veya kan şekeri gibi tıbbi durumlar
• Ailede kaygı bozukluğu öyküsü

Risk faktörleri

• Mükemmeliyetçi veya yoğun sorumluluk sahibi kişilik yapısı
• Geçmişte travmatik olaylar yaşamak
• Sürekli yüksek temponun olduğu bir işte çalışmak
• Kronik bir hastalıkla yaşamak
• Yeterli sosyal destekten yoksun olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma gibi belirtilerle karşılaşırsanız hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
• Kendinize ya da başkasına zarar verme düşüncesi aklınıza gelirse vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kaygı atakları sıklaştıysa ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Kaygı nedeniyle toplu taşıma, kalabalık ortamlar veya araba kullanmak gibi durumlardan kaçınmaya başladıysanız
• Uyku, iş ve ilişkileriniz kaygı yüzünden bozuluyorsa

Tanı

Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler ve fiziksel bir neden olup olmadığını araştırır. Kaygı bozukluğu tanısı koymak için genellikle bir görüşme ve bazı testler yeterlidir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Tiroid, kan şekeri ve vitamin değerlerini kontrol etmek için
• EKG: Kalbin ritmini değerlendirmek için
• Psikolojik değerlendirme ölçekleri veya yüz yüze görüşme

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz kaygının ne zaman, hangi durumlarda ortaya çıktığını ve ne hissettiğinizi soracaktır. Fiziksel bir hastalık bulunamazsa, kaygı tanısına göre tedavi planı hazırlanır. Görüşmelerde kendinizi rahat hissetmeniz çok önemlidir.

Tedavi

Kaygı tedavisinde amaç belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini yükseltmektir. Tedavi kişiye özeldir; konuşma terapisi, gevşeme egzersizleri ve gerekirse ilaç desteği bir arada kullanılabilir.

Evde kişisel bakım

• Derin nefes alma ve kas gevşetme egzersizleri yapmak
• Kafein, enerji içeceği ve ağır işlenmiş gıdaları azaltmak
• Her gece düzenli olarak yeterli uyku uyumak
• Günlük kısa yürüyüşler veya hafif egzersiz yapmak
• Sigara ve alkol kullanımını sınırlamak veya bırakmak

Tıbbi tedaviler

Hekiminiz uygun görürse kaygıyı azaltmak için birtakım ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların düzenli kullanılanları olduğu gibi yalnızca gerektiğinde kullanılanları da vardır. Hangi ilacın size uygun olduğuna, yan etkilerine ve ne kadar süre kullanmanız gerektiğine yalnızca doktorunuz karar verebilir. Bunun yanı sıra, bilişsel davranışçı terapi gibi konuşma terapileri kaygıyı yönetmede çok etkilidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kaygı bozukluklarında cerrahi bir tedavi yöntemi bulunmaz. Kaygı belirtilerinin altında kalp veya diğer organlarla ilgili cerrahi gerektiren bir hastalık varsa, doktorunuz bu durumu ayrıca ele alır.

Bu durumla yaşamak

Kaygı anında ne yapacağınızı bilmek o anın etkisini azaltır. Gözlerinizi kapatıp yavaşça nefes almak ve akla gelen korkutucu düşünceleri 'geçici his' olarak tanımak işe yarar. Düzenli bir günlük plan, sağlıklı uyku ve sosyal etkinlikler kaygıyla başa çıkmada önemli desteklerdir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sabah ve akşam aynı saatlerde kalkıp yatmak
• Kaygıyı artıran kafein ve şekerli içeceklerden uzak durmak
• Haftada en az 3 gün 30 dakika yürüyüş yapmak
• Gevşeme molaları vererek nefes egzersizlerine zaman ayırmak
• Keyif aldığınız hobiler ve sosyal aktiviteler için vakit ayırmak

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve düzenli beslenmek kan şekerini sabit tutar, böylece sinirlilik ve çarpıntı hissi azalır. Düzenli egzersiz vücuttaki stres hormonlarını düşürür ve kişiye daha sakin ve enerjik hissettirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaygı, kişinin enerjisini alabilir ve geleceğe güvenle bakmasını zorlaştırabilir. Uyku sorunları, mutsuzluk ve motivasyon düşüklüğü görülebilir. Bu etkilerin kalıcı olmadığını ve profesyonel destekle iyileşmenin mümkün olduğunu unutmamak gerekir.

Önleme

Kaygıyı tamamen ortadan kaldırmak her zaman mümkün olmayabilir, ancak sıklığını ve şiddetini azaltmak için önlemler alınabilir. Düzenli uyku, sağlıklı beslenme, egzersiz ve stres yönetimi teknikleri kaygı ataklarının önüne geçebilir. Ayrıca kaygıyı tetikleyen durumları tanımak da erken müdahaleyi sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süreli uykusuzluk ve tükenmişlik
• Depresyona yakalanma riskinde artış
• Sosyal çekilme ve yalnızlaşma
• Alkol veya sakinleştirici gibi maddelere yönelme

Uzun vadeli görünüm

Kaygı bozuklukları tedavi edilebilir bir durumdur. Pek çok kişi uygun tedavi, düzenli destek ve yaşam alışkanlıklarını iyileştirerek belirtilerini kontrol altına alır. Kaygıyla yaşamayı öğrenmek ve yardım istemek iyileşmenin en önemli adımıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.