Aniden Gelişen Depresyon

Genel Bakış

Ani gelişen depresyon, depresyon belirtilerinin birden başlaması ya da kısa süre içinde şiddetlenmesidir. Bu, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran, üzüntü ve isteksizlik gibi duygularla kendini gösteren bir ruh sağlığı durumudur.

Oldukça yaygındır. Dünya genelinde her beş kişiden en az biri hayatının bir döneminde depresyon yaşayabilir. Ani başlangıçlı olması da sık karşılaşılan bir durumdur.

Herkesi etkileyebilir: her yaştan kadın ve erkek, farklı kültür ve gelir düzeyindeki insanlar. Kadınlarda daha sık görülür, ancak erkeklerde de sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu gün mutsuz, boş veya umutsuz hissetme
• Eskiden zevk alınan etkinliklere ilginin azalması
• Enerji düşüklüğü ve aşırı yorgunluk
• Uyku düzeninde bozulma (uyuyamama veya çok uyuma)
• İştah ve kilo değişiklikleri
• Konsantre olmada güçlük, kararsızlık
• Kendini değersiz veya suçlu hissetme
• Yavaşlamış hareketler veya huzursuzluk
• Ölüm veya intihar düşünceleri

Çocuklarda belirtiler

• Hırçınlık, sinirlilik ve öfke nöbetleri
• Okul başarısında düşme
• Karın ağrısı veya baş ağrısı gibi bedensel yakınmalar
• Arkadaşlardan uzaklaşma, içe kapanma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli halsizlik ve iştahsızlık
• Eklem veya sırt ağrısı gibi belirsiz ağrılar
• Hafıza sorunları ve konsantrasyon güçlüğü
• Sosyal etkinliklerden çekilme, uyku bozuklukları

Nedenler

Ana nedenler

• Beyin kimyasındaki değişiklikler
• Kalıtımsal (genetik) yatkınlık
• Sevilen birini kaybetme, boşanma, işsizlik gibi zorlayıcı yaşam olayları
• Kronik hastalıklar, ağrı veya hormonal değişiklikler
• Bazı ilaçlar veya madde kullanımı

Risk faktörleri

• Ailede depresyon öyküsü olması
• Çocuklukta travma veya ihmal yaşanması
• Uzun süreli stres
• Yalnız yaşamak veya sosyal destek azlığı
• Doğum sonrası dönem
• Alkol ve madde kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İntihar düşünceleri veya kendine zarar verme fikirleri varsa
• Depresyon belirtileri hayatı tehdit edecek kadar ağırsa
• Kaç gündür uyuyamama, yemek yememe gibi durumlar varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler 2 haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• İş, okul veya ev yaşantınız etkileniyorsa
• Arkadaşlarınız ve aileniz sizde bir değişiklik fark ettiyse
• Genel sağlık kontrolü için doktora gitmekte kaygılanıyorsanız

Tanı

Doktorunuz size belirtileriniz ve yaşamınız hakkında sorular sorar. Depresyon teşhisi için özel bir kan testi yoktur; tanı, yapılan görüşme ve değerlendirme ölçeklerine dayanır.

Yapılabilecek testler

• Kapsamlı bir klinik görüşme
• Depresyon şiddetini değerlendiren ölçekler (anketler)
• Tiroid bezi hastalığı veya vitamin eksikliği gibi başka nedenleri ekarte etmek için kan testleri
• Fizik muayene

Randevunuzda neler beklenir

İlk görüşmede doktorunuz gizlilik ilkesine uyar. Görüşme sırasında içinizden geldiği kadar dürüst cevaplar vermeniz tanıyı kolaylaştırır. Görüşme genellikle 20-30 dakika sürer.

Tedavi

Depresyon tedavisinde amaç belirtileri azaltmak, yaşam kalitesini artırmak ve tekrarları önlemektir. Tedavi planı kişiye özeldir; genellikle ilaç dışı yöntemlerle başlanır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli uyku ve uyanma saatleri oluşturun
• Kendinize küçük ama ulaşılabilir hedefler koyun
• Sevdiğiniz kişilerle vakit geçirmeye çalışın
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya gevşeme pratikleri deneyin
• Alkol ve uyuşturucu madde kullanmaktan kaçının

Tıbbi tedaviler

Psikoterapi (bir terapistle düzenli görüşmeler) depresyon tedavisinin temel taşıdır. Gerekirse doktorunuz, belirtileri dengelemek için antidepresan adı verilen ilaçları önerebilir. Bu ilaçların etkisi genellikle 2-4 haftada görülür. İlaçları doktorunuzun önerdiği şekilde ve sürede kullanmanız önemlidir; kendiliğinden bırakılmamalıdır. Ağır durumlarda hastanede tedavi de gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durum için cerrahi bir tedavi yoktur.

Bu durumla yaşamak

Depresyon tedavisi zaman alır. İyi günler de kötü günler de olabilir. Tedavinize düzenli devam edin ve kendinizi iyi hissettiğinizde ilacı kendi başınıza bırakmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün kısa bir yürüyüş yapın
• Sabahları güne perdeleri açıp başlayın
• Gün içinde yapılacaklar listesi hazırlayıp tamamlayın
• Aile ve arkadaşlarınızdan destek isteyin
• Depresyon hakkında güvenilir kaynaklardan bilgi edinin

Diyet ve egzersiz

Dengeli yemek yemek ve haftada birkaç kez orta tempolu egzersiz yapmak ruh halini iyileştirebilir. Akdeniz tipi beslenme (sebze, meyve, balık) beyin sağlığına dost olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Depresyon, yalnızca mutsuzluk değil; düşünce, duygu ve davranışları birlikte etkileyen bir durumdur. Tedaviyle zihinsel belirtiler de geriler. Kendinizi suçlamamaya çalışın; bu bir irade eksikliği değildir.

Önleme

Depresyonun her zaman önlenmesi mümkün olmasa da, stres yönetimi, düzenli uyku, fiziksel aktivite ve erken dönemde profesyonel yardım almak riski azaltabilir.

Tarama programları

Ailesinde depresyon olan, kronik hastalığı bulunan veya zorlu yaşam olayları yaşayan kişiler düzenli ruh sağlığı kontrolünden geçmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Belirtilerin şiddetlenmesi ve uzun sürmesi
• İş, okul veya aile yaşamında ciddi aksaklıklar
• Sosyal izolasyon ve yalnızlık
• Madde veya alkol kullanımının artması
• İntihar riskinin yükselmesi

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmeyen depresyon uzayabilir, ancak çoğu kişi tedaviyle belirgin iyileşme yaşar. Tedavi sürecinizde kendinize şefkatli davranın; destek almak güçlülüktür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı · Türkiye
• Aile Sağlığı Merkezi · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.