Aniden Gelen Panik: Panik Atak Nedir?

Genel Bakış

Panik atak, bir anda ortaya çıkan yoğun korku veya huzursuzluk nöbetidir. Vücudunuz adeta tehlike varmış gibi tepki verir; ancak gerçek bir tehlike yoktur. Panik atak sırasında kalbiniz hızlı atabilir, nefes almak zorlaşabilir ve kontrolü kaybediyormuş gibi hissedebilirsiniz. Bu his genellikle 10-20 dakika içinde geçer.

Evet, oldukça yaygındır. Pek çok kişi hayatının bir döneminde en az bir kez panik atak geçirir. Tekrarlayan ve beklenmedik ataklar panik bozukluğu olarak adlandırılabilir.

Panik atak her yaşta görülebilir; ancak genellikle genç yetişkinlik döneminde başlar. Kadınlarda erkeklere göre daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çarpıntı veya kalp atışının hızlanması
• Terleme ve titreme
• Nefes darlığı veya boğuluyor hissi
• Göğüste sıkışma veya ağrı
• Baş dönmesi veya bayılacakmış hissi
• Duyuların değişmesi, kendini veya çevreyi gerçek dışı hissetme
• Kontrolü kaybetme veya ölüm korkusu

Çocuklarda belirtiler

• Karnında ağrı veya bulantı hissetme
• Baş ağrısı
• Huzursuzluk ve ağlama nöbetleri
• Okula gitmek istememe
• Anne babadan ayrılmak istememe

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha az çarpıntı ama daha çok baş dönmesi
• Düşme korkusu
• Vücut ağrıları
• Yalnız kalma kaygısı
• Kalp krizi geçirdiğini düşünme

Nedenler

Ana nedenler

• Yoğun stres veya travmatik yaşam olayları
• Vücudun stres tepkisinin yanlış zamanda ve yoğunlukta uyarılması
• Yüksek kafein tüketimi veya uyarıcı maddeler
• Bazı tıbbi durumlar, ancak bunların doktor tarafından araştırılması gerekir

Risk faktörleri

• Ailede panik atak veya anksiyete bozukluğu öyküsü
• Genç erişkin yaşta olmak ve kadın olmak
• Uzun süreli stresli yaşam koşulları
• Çocuklukta yaşanan zorlayıcı deneyimler
• Hassas veya kaygılı bir mizaç yapısı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aynı gün: Şiddetli panik ataklar, tekrarlayan ataklar veya katlanılamayan belirtiler varsa
• Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa hemen 112'yi arayın veya bir yakınınızla en yakın acil servise gidin

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Panik ataklarla nasıl başa çıkacağınızı öğrenmek için bir ruh sağlığı uzmanından randevu alın
• Belirtileriniz yeni başladıysa ve kaygınız artıyorsa birkaç hafta içinde aile hekiminize veya Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir sağlık kuruluşuna başvurun

Tanı

Panik bozukluk tanısı koymak için öncelikle fiziksel belirtilere yol açan kalp, tiroid veya başka bir sağlık sorunu olup olmadığı araştırılır. Aile hekiminiz veya bir uzman, belirtilerinizi dinleyerek ve gerekli muayeneleri yaparak değerlendirir. Psikolog veya psikiyatrist tarafından yapılan görüşme ile de son tanı konabilir.

Yapılabilecek testler

• EKG (elektrokardiyografi) ile kalp ritminin değerlendirilmesi
• Kan testleri ve tiroid hormonları ölçümü
• Kan şekeri ve elektrolit değerlerinin kontrolü
• Kaygı ve panik belirtilerini ölçen değerlendirme formları

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size panik atak sırasında ve genel olarak neler hissettiğinizi soracaktır. Bazı testler için aynı gün sonuç alabilirsiniz. Değerlendirme sonunda sizinle tanıyı ve tedavi seçeneklerini ayrıntılı olarak konuşacaktır.

Tedavi

Panik bozukluğun tedavisinde asıl amaç, atakların sıklığını azaltmak ve kişinin ataklarla başa çıkma becerilerini güçlendirmektir. Tedavide psikoterapi (konuşma terapileri) önceliklidir. Gerekirse doktor tarafından kısa süreli ilaç desteği de düşünülebilir.

Evde kişisel bakım

• Atak sırasında 4 saniye nefes alıp 6 saniye vermeyi deneyin
• Bu belirtilerin geçici olduğunu kendinize hatırlatın
• Bulunduğunuz ortamda güvenli bir noktaya geçin
• Dikkatinizi çevrenizdeki bir nesneye verin (örneğin bir sandalye, halı deseni)
• Kafein ve alkolü azaltın
• Yeterli ve düzenli uyuyun

Tıbbi tedaviler

Doktor kontrolünde planlanan tedavide bilişsel davranışçı terapi en etkili yöntemlerdendir. Bazı durumlarda, belirtiler günlük yaşamı çok etkiliyorsa, doktor antidepresan veya anksiyolitik grubundan bir ilaç önerebilir. İlaç mutlaka uzman tarafından değerlendirilerek başlanmalı, düzenli kontrol altında kullanılmalıdır. İlaç kullanırken ani kesilmemelidir.

Bu durumla yaşamak

Panik ataklarla yaşarken atakların gelip geçeceğini bilmek önemlidir. Kendinize şefkat gösterin, tetikleyicilerinizi tanımaya çalışın ve gerektiğinde ara vermekten çekinmeyin. Sosyal çevrenizden destek almak ve uzman önerilerini uygulamak yaşam kalitenizi artırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın
• Her gece 7-9 saat uyumaya çalışın
• Stres yönetimi için yoga, meditasyon veya nefes egzersizlerini deneyin
• Alkol ve uyarıcı maddelerden uzak durun
• Düzenli bir günlük rutin oluşturun

Diyet ve egzersiz

Düzenli, dengeli beslenme ve egzersiz panik atakların kontrolüne yardımcı olabilir. Kafeinli içecekler (kahve, çay, enerji içecekleri) atakları tetikleyebilir; bu yüzden azaltmak faydalıdır. Hafif tempolu yürüyüşler, koşu, yüzme gibi aktiviteler vücuttaki gerginliği azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Panik bozukluk tedavi edilmediğinde kişinin sosyal yaşamını olumsuz etkileyebilir. Evden dışarı çıkma korkusu, işe gitmeme, yalnızlaşma gibi durumlar ortaya çıkabilir. Bu zorlukların üstesinden gelmek için psikolojik destek almak oldukça önemlidir.

Önleme

Panik atakları tamamen önlemek mümkün olmasa da sıklığını azaltmak mümkündür. Stresle sağlıklı şekilde başa çıkma, tetikleyicilerden kaçınma ve düzenli yaşam alışkanlıkları koruyucu olabilir. Kaygı düzeyinizi takip etmek ve belirtileri erken fark etmek faydalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Atakların sıklaşması ve kişinin panik bozukluğu geliştirmesi
• Evden çıkamama, sosyal izolasyon ve iş gücü kaybı
• Depresyon veya madde kullanımı gibi ek ruh sağlığı sorunlarının ortaya çıkması

Uzun vadeli görünüm

Panik bozukluk iyileşebilir bir durumdur. Uygun tedavi ve düzenli takip ile birçok kişi ataklarını kontrol altına alır ve normal yaşamına döner. Umut var; doğru destekle iyileşmek mümkündür.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.