Aşı Sonrası Ani Yan Etkiler

Genel Bakış

Aşı sonrası ani yan etkiler, aşı yapıldıktan dakikalar veya birkaç saat içinde ortaya çıkabilen belirtilerdir. Çoğu aşı yan etkisi hafiftir ve vücudun bağışıklık sistemi aşıya cevap verirken ortaya çıkar. Nadir durumlarda ciddi alerjik reaksiyonlar görülebilir. Bu belirtileri tanımak ve ne yapacağınızı bilmek önemlidir.

Hafif yan etkiler oldukça yaygındır. Ciddi ani alerjik reaksiyonlar ise çok nadirdir.

Her yaştan, herkesi etkileyebilir. Daha önce bir aşıya veya aşı içeriğindeki bir maddeye alerjisi olan kişilerde risk biraz daha yüksek olabilir, ancak alerji geçmişi olmayanlarda da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşı yapılan kolda ağrı
• Kızarıklık veya şişlik
• Hafif ateş
• Yorgunluk hali
• Baş ağrısı
• Kas ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Aşı yapılan bacakta veya kolda şişlik
• Huzursuzluk ve ağlama
• Uyku hali
• İştahsızlık
• Hafif ateş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Aşı yapılan yerde ağrı
• Halsizlik
• Kas ağrısı
• Hafif ateş
• Baş dönmesi

Nedenler

Ana nedenler

• Aşının içindeki antijenlere vücudun bağışıklık tepkisi
• Nadiren aşının içerdiği bazı maddelere (koruyucular, stabilizatörler) alerjik reaksiyon
• Ani alerjik reaksiyon (anafilaksi)

Risk faktörleri

• Daha önce bir aşıya veya aşı içeriğine karşı ciddi alerjik reaksiyon geçirmiş olmak
• Kişisel veya ailesel alerji hikayesi
• Altta yatan bazı bağışıklık sistemi rahatsızlıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini fark ederseniz hemen 112'yi arayın.
• Nefes darlığı, yüzde şişlik, bayılma gibi belirtilerde ambulans isteyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtileriniz birkaç günden uzun sürerse veya endişeleniyorsanız bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Aşı yapılan bölgede iltihap belirtisi (şiddetli ağrı, şişlik) olursa randevu alın.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve aşı yapılma zamanını dinler, genel sağlık durumunuzu değerlendirir. Ani alerjik reaksiyonlarda tanı genellikle belirtilere dayanarak konur.

Yapılabilecek testler

• Genellikle test gerekmez.
• Ciddi bir alerjik reaksiyon sonrası, alerji uzmanı cilt veya kan testleri önerebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Aşı merkezinde genellikle 15-30 dakika gözlem altında kalırsınız. Ciddi bir reaksiyon yaşanırsa hemen tedaviye başlanır.

Tedavi

Hafif yan etkilerde evde dinlenme ve belirtileri hafifletmeye yönelik önlemler yeterlidir. Ciddi alerjik reaksiyonlarda acil tıbbi müdahale hayat kurtarıcıdır.

Evde kişisel bakım

• Aşı yapılan bölgeye soğuk kompres uygulayın.
• Bol sıvı için.
• Dinlenin, vücudunuzu zorlamayın.
• Ağrı veya ateş için doktorunuza danışarak genel ağrı kesiciler kullanabilirsiniz.
• Kolu hafifçe hareket ettirmek şişliği azaltabilir.

Tıbbi tedaviler

Ciddi alerjik reaksiyonlarda eğitimli sağlık personeli, alerjiye yönelik acil ilaçlar uygulayabilir ve hastayı gözlem altına alır. Tedavi hastane ortamında yapılır; oksijen, sıvı desteği ve gerekli diğer ilaçlar doktor kontrolünde verilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Aşı sonrası ilk 24-48 saat içinde belirtilerinizi gözlemleyin. Aşı kartınızı saklayın ve bir sonraki aşılarda yan etki geçmişinizi sağlık görevlisine bildirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli uyuyun, bol sıvı içerek vücudunuzun savunma tepkisini destekleyin.
• Ağır egzersizden kaçının.
• Aşı yapılan bölgeyi temiz ve kuru tutun.

Diyet ve egzersiz

Hafif yemekler yiyin, su tüketiminizi artırın. Aşırı yorucu aktivitelerden birkaç gün uzak durun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Aşı sonrası yan etki yaşamak endişe yaratabilir. Bu normaldir. Aşıların sağladığı koruma, yaşanabilecek kısa süreli rahatsızlığa kıyasla çok daha büyük bir fayda sağlar.

Önleme

Tamamen önlenemez, ancak risk çok düşüktür. Aşı sonrası 15-30 dakika gözlem yapılması önerilir. Alerji geçmişinizi sağlık çalışanına mutlaka bildirin.

Aşılar

Aşılar, ciddi hastalıklara karşı en etkili korunma yöntemidir. Aşının ciddi yan etki riski, hastalığın yol açabileceği zararlardan çok daha düşüktür.

Tarama programları

Aşı öncesinde bir tarama testi yapılmaz; ancak sağlık çalışanı size alerji ve sağlık geçmişinizi soracaktır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Nadir görülen ciddi alerjik reaksiyon tedavi edilmezse hayatı tehdit edebilir.
• Nefes darlığı ve tansiyon düşmesi gibi durumlar hızla ilerleyebilir.

Uzun vadeli görünüm

Hemen hemen tüm aşı yan etkileri birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Çok nadir görülen ciddi alerjik reaksiyonlar ise zamanında yapılan müdahaleyle başarıyla tedavi edilir ve tam şifa sağlanır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.