Çocuklarda kusma

Genel Bakış

Kusma, mide içeriğinin ağız yoluyla zorla dışarı atılmasıdır. Çocuklarda sık görülen bir durumdur ve genellikle enfeksiyonlardan kaynaklanır.

Evet, çocuklarda kusma oldukça yaygındır. Özellikle 5 yaş altı çocuklar yılda birkaç kez kusma yaşayabilir.

Bebekler ve küçük çocuklar daha sık etkilenir, ancak her yaşta görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide bulantısı
• Öğürme
• Kusma (yiyecek veya sıvıların ağızdan gelmesi)

Çocuklarda belirtiler

• Ateş, ishal veya karın ağrısı eşlik edebilir.
• Dehidrasyon (susuzluk) belirtileri: kuru ağız, ağlarken gözyaşı olmaması, çökmüş gözler, idrar miktarında azalma.
• Huysuzluk ve halsizlik.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bu makale çocukları ele almaktadır, ancak yetişkinlerde de benzer nedenlerle kusma olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Viral mide bağırsak iltihabı (gastroenterit) – en sık neden
• Besin zehirlenmesi (bozuk yiyecekler)
• Diğer enfeksiyonlar (kulak, idrar yolu, zatürre gibi)
• Araba tutması veya sallantı
• Migren
• Bazı ilaçların yan etkisi
• Apandisit (kör bağırsak iltihabı) veya bağırsak tıkanıklığı

Risk faktörleri

• Kalabalık ortamlarda bulunmak (kreş, okul)
• Yetersiz el hijyeni
• Seyahat (özellikle araba veya deniz yolculuğu)
• Bazı kronik hastalıklar (reflü, metabolik hastalıklar)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Dehidrasyon belirtileri varsa (kuru ağız, az idrar, ağlarken gözyaşı yok)
• Kan veya safra kusuyorsa
• Şiddetli karın ağrısı varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kusma hafifse ve çocuk sıvı alabiliyorsa
• 2-3 günden uzun süren kusma
• Hafif ateş (38°C altı)

Tanı

Doktor, çocuğunuzun öyküsünü dinler, fizik muayene yapar ve kusmanın nedenini belirlemek için ek testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (karın kontrolü, dehidrasyon değerlendirmesi)
• Kan testleri (gerekirse)
• İdrar testi
• Gerekirse ultrason veya röntgen

Randevunuzda neler beklenir

Doktor; kusmanın süresini, sıklığını, eşlik eden belirtileri soracak ve çocuğunuzun sıvı durumunu değerlendirecektir. Çoğu durumda ek test gerekmez.

Tedavi

Tedavi altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu çocuk evde sıvı takviyesi ve dinlenme ile iyileşir.

Evde kişisel bakım

• Az miktarda ve sık sık sıvı verin (her 5-10 dakikada bir birkaç yudum).
• Ağızdan sıvı takviyesi için eczaneden alınan oral rehidrasyon solüsyonları (küçük yudumlar halinde) kullanın.
• Şekerli içecekler, meyve suları ve gazlı içeceklerden kaçının.
• Çocuğunuzu zorla yedirmeyin; iştahı açıldığında hafif yiyecekler (muz, pirinç lapası, kızarmış ekmek) verin.
• Dinlenmesini sağlayın ve başını hafif yüksekte tutun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kusmayı durdurmak için bazı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar yalnızca doktor tarafından reçete edilir ve evde doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır. Gerekirse damar yoluyla sıvı verilmesi (serum) için hastaneye yatış önerilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Apandisit veya bağırsak tıkanıklığı gibi cerrahi müdahale gerektiren durumlarda ameliyat gerekebilir. Bu nadir bir durumdur.

Bu durumla yaşamak

Kusma genellikle birkaç gün sürer. Bu sürede çocuğunuzun sıvı alımını ve idrar çıkışını takip edin. Dinlenmeye teşvik edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Elleri sık sık yıkayın, özellikle tuvalet sonrası ve yemek öncesi.
• Kusma sırasında çocuğun ağzını temizleyin ve rahatlatın.
• Araba tutmasını önlemek için seyahat öncesi hafif yemek verin.

Diyet ve egzersiz

Kusma geçene kadar ağır yiyeceklerden kaçının. İyileşme sürecinde hafif, yağsız yiyecekler tercih edin. Egzersizden kaçının, ancak iyileşince normal aktivitelere dönülebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kusma çocuk için korkutucu olabilir. Ebeveynlerin sakin kalması, çocuğa güven vermesi önemlidir. Uzun süreli kusma kaygıya neden olabilir; bu durumda doktor veya çocuk psikoloğundan destek alınabilir.

Önleme

Tamamen önlenemese de bazı önlemler alınabilir. Enfeksiyonlardan korunmak için hijyen kurallarına uymak, aşıları tam yaptırmak önemlidir.

Aşılar

Rotavirüs aşısı, çocuklarda sık görülen mide bağırsak iltihabına bağlı kusmayı önlemeye yardımcı olabilir. Bu aşı Sağlık Bakanlığı takviminde yer almaktadır.

Tarama programları

Özel bir tarama testi yoktur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dehidrasyon (vücudun susuz kalması)
• Elektrolit dengesizlikleri (tuz ve minerallerin kaybı)
• Kilo kaybı
• Altta yatan ciddi bir hastalığın (örn. apandisit) ilerlemesi

Uzun vadeli görünüm

Çocuklarda kusma genellikle birkaç günde geçer ve kalıcı bir hasar bırakmaz. Uygun sıvı takviyesi ve dinlenme ile çoğu çocuk tamamen iyileşir. Nadir durumlarda hastaneye yatış gerekebilir, ancak tedavi ile sonuç çok iyidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.