Çocuklarda hırıltı

Genel Bakış

Hışıltı, çocuğun nefes verirken duyulan ince, ıslık benzeri bir sestir. Bu ses, akciğerlere giden hava yollarının daralması veya tıkanması sonucu oluşur. Hışıltı genellikle bir hastalık değil, altta yatan bir durumun belirtisidir.

Evet, hışıltı çocukluk döneminde oldukça sık görülen bir bulgudur. Özellikle ilk 2 yaştaki çocukların yarısından fazlası en az bir kez hışıltı atağı geçirir.

Hışıltı en çok bebekleri ve küçük çocukları etkiler (özellikle 6 ay-5 yaş arası). Ailede astım veya alerji öyküsü olan çocuklarda daha sık görülür. Elbette daha büyük çocuklar ve ergenlerde de astım veya alerjik nedenlerle hışıltı görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes verirken duyulan ince, ıslık benzeri ses
• Hızlı nefes alıp verme
• Öksürük (özellikle gece veya sabah erken saatlerde)
• Nefes darlığı hissi
• Göğüste sıkışma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Beslenme sırasında zorlanma veya nefes almak için ara verme
• Huzursuzluk, ağlama veya uyku güçlüğü
• Burun kanatlarının hareket etmesi (solunum sıkıntısı belirtisi)
• Göğüs kafesinin içe çekilmesi (kaburgalar arasında çökme)
• Dudak veya tırnaklarda morarma (ciddi durum)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Hışıltı yaşlı erişkinlerde genellikle KOAH veya kalp yetmezliği gibi kronik hastalıklarla ilişkilidir. Ancak çocuklarda görülen hışıltıdan farklı olarak, yaşlılarda daha sık balgam çıkarma ve nefes darlığı ön plandadır. Bu yazıda çocuklardaki hışıltı anlatılmaktadır.

Nedenler

Ana nedenler

• Viral enfeksiyonlar: Soğuk algınlığı, bronşiolit (özellikle RSV virüsü) ve grip
• Astım: Kronik hava yolu iltihabı ve daralması
• Alerjiler: Polen, toz akarları, evcil hayvan tüyleri gibi alerjenler
• Yabancı cisim yutulması: Küçük bir parçanın soluk borusuna kaçması
• Gastroözofageal reflü: Mide asidinin yemek borusuna ve soluk borusuna kaçması

Risk faktörleri

• Ailede astım veya alerji öyküsü
• Düşük doğum ağırlığı veya erken doğum
• Sigara dumanına maruz kalma (pasif içicilik)
• Kalabalık ev ortamı veya kreşe gitme (sık enfeksiyon riski)
• Mevsimsel faktörler: Sonbahar ve kış aylarında viral enfeksiyonlar daha sık

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil durum' bölümünde belirtilen belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Hışıltı şiddetliyse ve çocuk nefes almakta zorlanıyorsa
• Çocuğun dudakları veya tırnakları morarmışsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hışıltı hafifse ve çocuğun genel durumu iyiyse, bir gün içinde çocuk doktoruna muayene olmalısınız.
• Hışıltı sık sık tekrarlıyorsa (ayda birkaç kez) bir çocuk göğüs hastalıkları uzmanına danışın.
• Gece uykudan uyandıran öksürük veya hışıltı varsa doktora başvurun.

Tanı

Doktor önce çocuğunuzun hışıltı öyküsünü dinler; ne zaman başladığı, ne sıklıkla olduğu, eşlik eden belirtiler gibi detayları sorar. Daha sonra fizik muayene yapar, steteskopla akciğer seslerini dinler. Gerekirse altta yatan nedeni bulmak için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Akciğer grafisi (röntgen): Akciğerlerdeki yapısal sorunları veya yabancı cismi görmek için
• Solunum fonksiyon testleri: 6 yaşından büyük çocuklarda astım tanısını desteklemek için
• Alerji testleri (deri prick testi veya kan testi): Alerjik nedenleri belirlemek için
• Nazofaringeal sürüntü (burun ve boğaz sürüntüsü): Viral enfeksiyonları tespit etmek için

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle basittir. Doktorunuz çocuğunuzu muayene eder, gerekirse birkaç test ister. Sonuçlar genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde çıkar. Tanı konulduktan sonra tedavi planı belirlenir ve size evde nasıl bir bakım uygulayacağınız anlatılır.

Tedavi

Hışıltının tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu viral enfeksiyona bağlı hışıltı kendiliğinden geçer ve sadece destekleyici bakım yeterlidir. Astım veya alerji gibi kronik durumlarda ise uzun süreli kontrol tedavisi gerekebilir. Tedaviye başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Evde kişisel bakım

• Çocuğunuzu dik pozisyonda oturtun veya kucağınızda hafif dik tutun.
• Odayı nemlendirin (buhar makinesi kullanın veya banyoda sıcak su buharı).
• Bol sıvı verin (su, ılık çorba, emziriyorsanız sık sık emzirin).
• Çocuğunuzu sigara dumanından ve diğer tahriş edici maddelerden uzak tutun.
• Dinlenmesini sağlayın, sakinleştirici bir ortam yaratın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, hava yollarını genişletmek için solunum yoluyla alınan (inhaler) veya nebulizatör cihazı ile verilen ilaçlar önerebilir. Ağır durumlarda kısa süreli ağızdan veya damardan kortikosteroidler verilebilir. Astım teşhisi konan çocuklarda günlük kontrol ilaçları (inhaler) kullanılır. İlaçların isimleri, dozları ve kullanım şekli mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir. Hiçbir ilacı doktor önermeden kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hışıltının nedeni yabancı cisim yutulmasıysa, bronkoskopi adı verilen bir işlemle cismin çıkarılması gerekebilir. Bu işlem genellikle çocuk cerrahisi bölümünde yapılır.

Bu durumla yaşamak

Çocuğunuzun hışıltısı varsa, günlük yaşamda bazı önlemler alarak atakları hafifletebilir ve sıklığını azaltabilirsiniz. Hışıltı atakları sırasında çocuğunuzu sakinleştirin ve yukarıdaki evde bakım yöntemlerini uygulayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evinizde sigara içilmesine izin vermeyin.
• Mümkünse evcil hayvan bulundurmayın veya alerjisi varsa ayrı bir odada tutun.
• Toz, küf, polen gibi tetikleyicilerden uzak durmak için evinizi düzenli olarak havalandırın ve silin.
• Çocuğunuzun alerjisi varsa, alerjenlerden korunma yöntemleri hakkında doktorunuzdan bilgi alın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme bağışıklık sistemini güçlendirir. Çocuğunuzun doktoru tarafından önerilmedikçe herhangi bir diyet kısıtlaması yapmayın. Düzenli egzersiz, astımı olan çocuklarda akciğer kapasitesini artırabilir, ancak egzersiz öncesinde doktor kontrolü gerekebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hışıltı atakları çocukta korku ve kaygıya neden olabilir. Ayrıca sürekli doktor ziyaretleri ve ilaç kullanımı aile için de endişe verici olabilir. Çocuğunuza durumu yaşına uygun şekilde açıklayın, korkularını dinleyin. Gerekirse bir çocuk psikoloğundan destek alabilirsiniz. Unutmayın, çoğu çocuk büyüdükçe hışıltı atakları azalır.

Önleme

Hışıltının tamamen önlenmesi mümkün olmasa da, bazı önlemler atakların sıklığını ve şiddetini azaltabilir. En önemli önlem, tetikleyicilerden kaçınmaktır.

Aşılar

Grip aşısı (influenza) ve zatürre aşısı (pnömokok) gibi bazı aşılar, hışıltıya neden olan enfeksiyonları önlemeye yardımcı olabilir. Çocuğunuzun aşı takvimini Sağlık Bakanlığı önerilerine göre düzenli olarak uygulayın.

Tarama programları

Hışıltı için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak ailede astım veya alerji öyküsü varsa, çocuğunuzun doktoru erken dönemde değerlendirme yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli solunum sıkıntısı ve oksijen yetersizliği
• Akciğer enfeksiyonları (zatürre)
• Astımın kontrol altına alınamaması ve sık ataklar
• Uyku bozuklukları, büyüme geriliği (kronik durumlarda)

Uzun vadeli görünüm

Çocukluk çağı hışıltısının prognozu genellikle çok iyidir. Birçok çocuk, özellikle viral enfeksiyonlara bağlı hışıltı, 2-3 yaşına geldiğinde atakları tamamen kaybeder. Astım tanısı alan çocuklarda ise düzenli tedavi ve tetikleyicilerden kaçınma ile normal bir yaşam sürmeleri mümkündür. Doktorunuzun önerilerine uyarak çocuğunuzun sağlıklı büyümesini destekleyebilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.