Gula Tinggi dalam Darah pada Kanak-kanak

Gambaran keseluruhan

Gula tinggi dalam darah (hiperglisemia) bermakna paras glukosa (gula) dalam darah terlalu tinggi. Glukosa ialah sumber tenaga utama badan, tetapi jika terlalu banyak, ia boleh menyebabkan masalah kesihatan. Pada kanak-kanak, keadaan ini paling kerap disebabkan oleh diabetes.

Diabetes jenis 1 adalah salah satu penyakit kronik yang paling biasa di kalangan kanak-kanak. Diabetes jenis 2 pula semakin meningkat di seluruh dunia, termasuk di Malaysia.

Ia boleh menjejaskan kanak-kanak dari semua peringkat umur. Diabetes jenis 1 paling kerap dikesan pada usia 4 hingga 14 tahun. Diabetes jenis 2 lebih kerap berlaku pada remaja yang berlebihan berat badan atau mempunyai sejarah keluarga diabetes.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa haus yang berlebihan
• Kerap membuang air kecil
• Rasa letih atau lemah
• Penurunan berat badan tanpa sebab
• Penglihatan kabur
• Luka yang lambat sembuh

Gejala pada kanak-kanak

• Kerap minta minum air
• Kerap kencing, termasuk membasahkan katil pada waktu malam (padahal sebelum ini sudah kering)
• Cepat letih dan kurang bertenaga
• Mudah marah atau murung
• Selera makan meningkat tetapi berat badan turun
• Jangkitan kulit atau kawasan sulit (seperti kulat)

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Rasa letih yang berpanjangan
• Penglihatan kabur
• Kebas atau kesemutan di tangan dan kaki
• Luka lambat sembuh
• Jangkitan kerap seperti jangkitan kulit atau saluran kencing

Punca

Punca utama

• Diabetes jenis 1: Sistem imun badan tersilap menyerang sel pankreas yang menghasilkan insulin, jadi badan tiada insulin.
• Diabetes jenis 2: Badan tidak bertindak balas terhadap insulin dengan baik (rintangan insulin) atau tidak menghasilkan cukup insulin.
• Kadang-kala, ubat-ubatan tertentu seperti steroid atau penyakit lain boleh menyebabkan gula darah tinggi.

Faktor risiko

• Sejarah keluarga dengan diabetes (ibu bapa atau adik-beradik)
• Berat badan berlebihan atau obesiti
• Kurang melakukan aktiviti fizikal
• Bangsa atau etnik tertentu yang lebih berisiko
• Usia muda untuk diabetes jenis 1, manakala akil baligh untuk diabetes jenis 2

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anak menunjukkan gejala kecemasan seperti sukar bernafas, muntah-muntah, atau sangat mengantuk, hubungi perkhidmatan kecemasan dengan segera.
• Jika anak kerap haus, kerap kencing, atau turun berat badan tanpa sebab, bawa berjumpa doktor secepat mungkin.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anak anda berisiko tinggi (contohnya, sejarah keluarga diabetes), berbincang dengan doktor tentang pemeriksaan berkala.
• Jika anak anda mempunyai gejala seperti letih berpanjangan, luka lambat sembuh, atau jangkitan yang kerap, buat temu janji untuk pemeriksaan.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan keluarga, dan menjalankan pemeriksaan fizikal. Seterusnya, ujian darah akan dilakukan untuk mengukur paras gula dalam darah.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian gula darah puasa – anak berpuasa sekurang-kurangnya 8 jam sebelum darah diambil.
• Ujian toleransi glukosa oral – anak minum larutan gula, kemudian paras gula darah diukur beberapa kali.
• Ujian HbA1c – mengukur purata paras gula darah sepanjang 2 hingga 3 bulan yang lalu.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anak anda mungkin perlu berpuasa semalaman sebelum ujian. Jarum yang digunakan sangat halus dan hanya menyebabkan sedikit ketidakselesaan. Keputusan ujian akan dibincangkan dengan anda dan pasukan perubatan, dan mereka akan menerangkan langkah seterusnya dengan jelas.

Rawatan

Rawatan untuk gula tinggi pada kanak-kanak bergantung kepada jenis diabetes dan keadaan kesihatan anak. Matlamat utama adalah untuk mengekalkan paras gula darah dalam julat yang selamat supaya anak dapat membesar dengan sihat dan aktif.

Penjagaan diri di rumah

• Pantau paras gula darah anak mengikut saranan doktor atau jururawat.
• Berikan makanan seimbang dengan karbohidrat yang terkawal.
• Galakkan anak aktif secara fizikal sekurang-kurangnya 60 minit setiap hari.
• Pastikan anak minum air kosong dengan mencukupi.
• Sediakan snek sihat untuk elak gula darah terlalu rendah jika anak mengambil ubat.

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan mungkin termasuk suntikan insulin, ubat oral, atau terapi lain yang ditetapkan oleh doktor. Jenis dan dos ubat akan disesuaikan dengan keperluan anak. Sangat penting untuk mengikuti pelan rawatan yang diberikan dan menghadiri temujanji susulan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk merawat gula tinggi. Dalam kes yang jarang berlaku, jika anak mempunyai masalah kesihatan lain seperti obesiti teruk, doktor mungkin membincangkan pilihan rawatan lanjut, tetapi ini bukan langkah utama.

Hidup dengan keadaan ini

Menguruskan gula tinggi pada kanak-kanak memerlukan kerjasama seluruh keluarga. Walaupun mencabar, dengan rutin yang baik dan sokongan, anak anda boleh menjalani kehidupan yang normal, ceria, dan aktif.

Tip gaya hidup

• Tetapkan waktu makan dan snek yang tetap setiap hari.
• Pastikan anak mendapat tidur yang cukup dan berkualiti.
• Bantu anak menguruskan tekanan melalui aktiviti santai atau bercakap tentang perasaannya.
• Libatkan guru dan pihak sekolah supaya mereka memahami keperluan anak.

Diet dan senaman

Makanan haruslah seimbang dengan banyak sayur-sayuran, buah-buahan, bijirin penuh, dan protein tanpa lemak. Hadkan minuman manis dan makanan bergula. Aktiviti fizikal seperti bermain, berbasikal, atau bersukan membantu menurunkan paras gula darah dan meningkatkan kecergasan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Anak mungkin berasa berbeza, marah, atau sedih kerana perlu menyuntik insulin, memantau gula, atau tidak dapat makan seperti rakan-rakan. Beri masa untuk mendengar perasaannya, beri sokongan emosi, dan jangan teragak-agak untuk berjumpa kaunselor atau ahli psikologi jika perlu.

Pencegahan

Diabetes jenis 1 tidak dapat dicegah. Walau bagaimanapun, diabetes jenis 2 boleh dicegah atau ditangguhkan dengan mengekalkan berat badan yang sihat, mengamalkan pemakanan seimbang, dan aktif bersenam sejak kecil.

Program saringan

Kanak-kanak yang berisiko tinggi, misalnya yang mempunyai sejarah keluarga diabetes, mungkin perlu menjalani pemeriksaan paras gula darah secara berkala. Rujuk doktor untuk mendapatkan saranan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan saraf, menyebabkan kebas atau kesemutan
• Kerosakan buah pinggang yang boleh membawa kepada kegagalan buah pinggang
• Masalah mata seperti retinopati diabetik yang boleh menyebabkan buta
• Penyakit jantung dan saluran darah
• Kecemasan seperti ketoasidosis diabetik yang boleh mengancam nyawa

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul dan gaya hidup sihat, kanak-kanak yang mempunyai gula tinggi atau diabetes boleh membesar dengan sihat, bersekolah, dan mencapai semua impian mereka. Kunci kejayaan ialah diagnosis awal, rawatan yang konsisten, dan sokongan penuh daripada keluarga dan pasukan perubatan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.