Penjagaan Diri untuk Ruam Gatal (Hives)

Gambaran keseluruhan

Hives (dalam bahasa Melayu disebut urtikaria) ialah ruam kulit yang timbul secara tiba-tiba sebagai bengkak kecil atau besar, berwarna merah atau pucat di bahagian tengah, dan terasa gatal atau seperti terbakar. Ia muncul apabila badan kita melepaskan bahan kimia yang dipanggil histamin ke dalam kulit, menyebabkan saluran darah kecil membengkak dan bocor sedikit.

Sangat biasa. Ramai orang akan mengalami hives sekurang-kurangnya sekali dalam hidup, tanpa mengira umur.

Hives boleh menyerang sesiapa sahaja — bayi, kanak-kanak, orang dewasa dan warga emas. Ia lebih kerap berlaku pada mereka yang mempunyai alahan, ekzema, asma atau penyakit autoimun.

Gejala

Gejala biasa

• Gumpalan atau tompok merah yang timbul dan tenggelam
• Gatal yang kuat, kadang-kala seperti rasa menyengat
• Saiz ruam berbeza — daripada kecil seperti titik kepada lebar tapak tangan
• Ruam yang muncul di satu tempat dan hilang, kemudian muncul di tempat lain

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman atau virus — punca paling biasa pada kanak-kanak
• Makanan seperti telur, susu, kacang, atau makanan laut (bukan untuk semua orang)
• Ubat seperti antibiotik dan ubat tahan sakit
• Sengatan atau gigitan serangga
• Tekanan fizikal pada kulit seperti sejuk, panas, matahari, peluh atau tekanan daripada pakaian ketat
• Tekanan emosi atau perasaan cemas

Faktor risiko

• Mempunyai sejarah alahan atau asma
• Menghidap penyakit autoimun seperti tiroid
• Baharu mengambil ubat baru
• Baharu pulih daripada jangkitan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika ruam menyebabkan gatal yang tidak tertahan dan mengganggu tidur
• Jika ruam berlarutan lebih daripada beberapa hari dan semakin teruk
• Jika anda rasa punca ruam adalah makanan atau ubat

Buat temujanji rutin jika:

• Ruam kembali berulang kali tanpa sebab yang jelas
• Hives berterusan selama lebih daripada enam minggu
• Anda ingin menjalani ujian alahan untuk mengenal pasti punca

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang sejarah kesihatan, apa yang anda makan atau minum baharu-baharu ini, ubat yang diambil, dan aktiviti sebelum ruam muncul. Doktor juga akan memeriksa ruam anda untuk melihat bentuk, saiz dan lokasinya.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Biasanya tiada ujian diperlukan. Jika disyaki alahan, doktor mungkin mencadangkan ujian darah atau ujian cucuk kulit.
• Untuk kes kronik, doktor mungkin membuat ujian fungsi tiroid atau ujian darah lain untuk mencari punca.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor mungkin meminta anda mencatatkan bila ruam muncul, apa yang anda lakukan sebelum itu, dan berapa lama ia bertahan. Ini membantu mengenal pasti pencetus. Jika perlu, anda akan dirujuk kepada pakar kulit (dermatologi) untuk penilaian lanjut.

Rawatan

Rawatan utama hives adalah melegakan gatal dan mengelakkan pencetus. Dalam kebanyakan kes, ruam akan reda dalam beberapa hari tanpa rawatan intensif. Bagi kes yang berterusan, doktor boleh memberi ubat untuk mengawal gejala.

Penjagaan diri di rumah

• Kompres sejuk atau mandi air suam-sejuk untuk menenangkan kulit
• Pakai pakaian longgar daripada kapas yang menyerap peluh
• Elakkan menggaru — kuku pendek boleh mengurangkan kerosakan kulit
• Gunakan pelembap tanpa pewangi selepas mandi untuk mengurangkan kerengsaan
• Catatkan makanan atau aktiviti sebelum ruam untuk mengenal pasti pencetus
• Rehat dan tidur secukupnya supaya badan cepat pulih

Rawatan perubatan

Doktor biasanya menasihatkan ubat antihistamin oral (ubat yang menyekat histamin) untuk mengurangkan gatal. Untuk kes yang lebih teruk, doktor mungkin memberi ubat steroid seperti kortikosteroid dalam jangka masa pendek. Semua ubat hanya boleh digunakan mengikut preskripsi doktor atau nasihat ahli farmasi — jangan ubah dos sendiri.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan hives memerlukan kesabaran kerana ruam boleh datang dan pergi tanpa amaran. Simpan diari untuk mengetahui pencetus anda. Bila ruam muncul, segera ambil langkah menyejukkan kulit dan elak menggaru. Bercakap dengan doktor jika keadaan mengganggu kehidupan harian anda.

Tip gaya hidup

• Gunakan sabun lembut tanpa wangi dan air suam ketika mandi
• Elakkan mandi air panas terlalu lama kerana boleh mencetuskan ruam
• Pastikan bilik tidur sejuk dan selesa
• Uruskan tekanan dengan senaman ringan, pernafasan dalam atau hobi yang menenangkan

Diet dan senaman

Jika anda sudah tahu makanan yang mencetuskan hives, elakkannya — itu lebih berkesan daripada ubat. Senaman biasanya baik untuk kesihatan, tetapi bagi sesetengah orang, peluh dan haba boleh mencetuskan ruam. Jika ini berlaku, kurangkan intensiti senaman dan mandi segera selepas bersenam.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Gatal yang berterusan dan ruam yang kelihatan boleh menyebabkan rasa malu, cemas dan kurang keyakinan. Tidur yang terganggu juga boleh menjejaskan mood. Ini adalah perkara biasa — jangan simpan sendirian. Bercakap dengan keluarga, kawan atau doktor tentang perasaan anda.

Pencegahan

Tidak semua hives boleh dicegah kerana puncanya tidak selalunya jelas. Amalan terbaik adalah mengenal pasti dan mengelakkan pencetus yang anda tahu. Jika ubat tertentu mencetuskan hives, maklumkan kepada doktor untuk mencari alternatif.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kes alahan teruk (anafilaksis) — jika hives disertai kesukaran bernafas, bengkak tekak atau tekanan darah rendah, ia boleh membahayakan nyawa
• Hives kronik yang tidak dirawat boleh mengganggu tidur dan aktiviti harian
• Jangkitan kulit sekunder akibat menggaru terlalu kuat

Pandangan jangka panjang

Hives yang ringan selalunya hilang dalam beberapa hari tanpa rawatan. Bagi hives yang berterusan, rawatan yang betul boleh mengawal gejala dengan baik. Anda boleh menjalani kehidupan yang normal dan aktif walaupun menghadapi masalah ini.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.